dhani — Macnaha & Turjumaada

(Dani) NFD,S Boscia tomentella Chiov. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

v. take place, go on, be conducted

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) male iyo mala'awaal aan xaqiiqo ku fadhiyin. Doob dani baa dilay. Dh: danni.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan wax ka maqnayn; idil.

2

2. (Dhan-ka) Dhinac; gees; xag; barbar; doc.

waa la naqliyay ✓

1

dhan¹: m.l 1. Dhinac, gees. 2. Erey lagu isticmaalo ereyada lammane ah oo cabbidda micneeya. Tusaale: “Caana dh.”.

2

dhan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Caano cabbid.

3

dhan³: f.mg4 (-ammaa, -ammayd) Wax aan wax ka dhinnayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhan¹: m.l 1. Dhinac, gees. 2. Erey lagu isticmaalo ereyada lammane ah oo cabbidda micneeya. Tusaale: Caana dhan.

2

dhan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Caano cabbid. m.f.dh, dhamid.

3

dhan³: f.mg4 (-ammaa, -ammayd) Wax aan wax ka dhinnayn ahaansho. m.f.dh, dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

num., [adjective] all, entire, whole, complete

2

dhan m. n., loc. side; direction, way; portion, part

3

dhan v. drink (milk)

waa la naqliyay ✓

1

(adj) 1. all (oo/); whole (hool); entire (en-taayer) ~ dhammaan. Ex: waddanka oo dhan: the whole country. 2. dhan -ka:(n) direction. Ex: dhankee u socotaa? In which direction are you going?

2

dhan -dhamay / dhantay: (v) drink milk. Ex. caanuu dhamay; he drank milk

waa la naqliyay ✓

1

Completo

2

Complete

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano afka ku shubo oo liq. Caano dhay ah dhan. Dh: cab.

2

dhan: (ereycodeed) lagu cabbiro jabaqda birta.

3

dhan -ka: (magac, lab, keli) dhinac ama barbar. Dhanka aad iga xigtaa la iiga soo dhacay. Dh: gees.

waa la naqliyay ✓

Valve

waa la naqliyay ✓

1

daani¹: m.l 1. (m.u) Cayayaan aad u yaryar, badarka gala oo bolol ka dhiga; suus. 2. D. ah: beydari aad toogta u yaqaan.

2

daani²: m.l Nin aan la gafin toogta wax uu nishaabo.

waa la naqliyay ✓

1

daani¹: m.l 1. (m.u) Cayayaan aad u yaryar, badarka gala oo bolol ka dhiga; suus. 2. D. ah: beydari aad toogta u yaqaan.

2

daani²: m.l Nin aan la gafin toogta wax uu nishaabo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) bahal yar oo midhahal iyo dalagga cuna oo dhuuxa ka gala. Daani baa hadhuudhkii cunay. Dh: daaniye.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac lab, keli) geed laf adag oo ka baxa buuralayda iyo dhulka hawdka ah oo ulo qurux badan leh dhebi buu dabada u qabtay.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhagi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maalinta kala barkeeda ee qorraxdu aad u kulushahay. la-mid: dhadi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maalinta kala barkeeda ee qorraxdu aad u kulushahay. la-mid: dhadi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ku dh.: wax meel ku nabid. 2. Ku dh.: qof wax ku ilayn. la-mid: dheji (5).

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nooc halaqa ka mid ah. la-mid: haldheji.

waa la naqliyay ✓

1

dhaji¹: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ku dh.: wax meel ku nabid. 2. Ku dh.: qof wax ku ilayn. m.f.dh, dhajin. la-mid: dheji.

2

dhąji²: m.l (-iyo, m.dh) Nooc halaqa ka mid ah. la-mid: haldheji.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) stick on, glue on, tape on; affix (a-fiksi); fix on; attach (a-taaj); paste (peeyst); fasten (faasan); agglutinate (aguluut-neeyt) ~ ku dhaji

waa la naqliyay ✓

(fal) meel wax ku nab. Dh: dheji. dhajin -ta: (magac, dhedig, keli) meel wax ku nabid. Dh: dhejin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhali-ga)

2

Xubinta dheddiggu ka dhalo; dasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhali¹: m.l Afka hore ee xubinta taranta dhiddigoodka.

2

dhali²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof ). m.f.dh, dhalin.

waa la naqliyay ✓

Generate

waa la naqliyay ✓

1

v. cause, bring about; create, originate; deliver (a baby), beget (a child); score (a goal)

2

dhali m. n. womb

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. assist [a woman] in giving birth; deliver (diliver) ~ ka dhali. Ex: dhakhtarkee ilmaha kaa dhaliyey? which doctor delivered your baby? 2. (v) score (iskoor); gain [a point] in a game or contest. Ex: laba gool buu dhaliyey; he scored two goals. 3. generate (jena-reeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka ummuli oo wax foolanaya dhalmada ku caawi. Ri'da ka dhali.

2

dhali: (fal) ciyaar halkii la doonayay gaadh oo duq keen. Dhali dhali walaal goolka.

3

dhali: (fal) fikrad, mashruuc iyo wixii la mid ah keen oo abuur. Dh: curi, badac, abuur.

4

dhali: (fal) (ka ~) xubnaha faraha dhac ka sii adoo laabaya.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhano.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel carro dhanaan leh. Adhigu wuu jeelee dhanaha geeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhana-da)

2

1. Biyaha dhanaan oo fariista ama kor qulqula dhul ciiddiisu cusbo u badan tahay.

3

2. Dhulka jaadkaas ah laftiisa; jaan.

4

3. Cusbo; (ama dhane).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Biyo aad u dhanaan. 2. Dhul cusboole ah. la-mid: dhane.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): bitter water; salt

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: bitter water; salt

2

lx: dhano

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhano

waa la naqliyay ✓

1

(Naf-ta)

2

Nolosha geedaha iyo dadka iyo nafleyda kale oo dhani gaar u leedahay, oo ay kaga duwan yihiin waxyaalaha aan noolayn, oo keenta inay dhashaan oo isdhalaan oo wax cunaan oo koraan oo dhaqdhaqaaqaan, ... nolol; ruux.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhaniin². la-mid: dhashiimid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhaniimid.

waa la naqliyay ✓

1

dhashiin¹: m.l la-mid: dhaniin¹.

2

dhashiin²: f.mg1 (-iimay, -iintay) la-mid: dhaniin².

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: dhaniinto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Faylam hoosaad ka tirsan adhaxleyda oo xubnaha ka tirsan oo dhani ay yaryaryihiin, dirxiga ayey u egyihiin, waana xayawaan biyood ku nool ciidda. Astaamahooda waxa ka mid ah a) Maskax ma leh, b) qalfoof lafeed ma leh. Tusaale: amfiyooksas. la-mid: madax-araxley.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Faylam hoosaad ka tirsan adhaxleyda oo xubnaha ka tirsan oo dhani ay yaryaryihiin, dirxiga ayey u egyihiin, waana xayawaan biyood ku nool ciidda. Astaamahooda waxa ka mid ah a) Maskax ma leh, b) qalfoof lafeed ma leh. Tusaale: amfiyooksas. la-mid: madax-araxley.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

2

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

3

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) isku dubbadhacsan oo wixii loo baahnaa oo dhani diyaar u yahay.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) carro ama dhagax dhanaan oo ay xooluhu dharqadaan marka ay jeellan yihiin. Dh: dhani.

2

garraw -ga: (magac, lab, keli) jaad daaqa xoolaha ka mid ah. Dh: caws.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magac guud oo afafka oo dhani hooyo ugu yeedhaan. Maammo aragtidaa, waxay iila mid tahay, anigoo makiyo, madiinaba tegoo, xajkii soo maree. Dh: hooyo, ummo, gacalo.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) saxarro yar yar oo inta badan biyaha dushooda heehaaba

2

midhif -ta: (magac, dhedig, keli) xashiishka iyo jabadka ay biyaha haraha iyo dhijaamaha galaa ay iska soo tuuraan ee geerarka iyo moosaska afkooda ku soo urura. Midhiftii oo dhani waxay isugu timi mooskii. Dh: daadxoor.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) lafo isa sudhan con wax kali la socon. Taagdarro darteed ayuu qalfoof u eekaaday. Dh: haykal.

2

qalfoof -ka: (magac, lab, keli) diirka sare ee xubnaha muhiimka ah ka sarreeya. Gaadhiqa oo dhani waa qalfoof iyo mooteer isku xidhan.

3

qalfoof -ta: (magac, dhedig, keli) oogada nafleyda dahaadhka adag leh. Diinku qalfoof ayuu isku gariyaa kolkuu halis dareemo. Dh: qolof.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) shaqsi kasta oo aadanaha ka mid ah. Dh: qof, shakhsi.

2

ruux-da: (magac, dhedig, keli) salka iyo unugga bilawga ah ee nolol oo dhani ka bilaabanto oo aan Rabbi mooyee cid kali ahaansheheeda saxda ah aqoon. Dh: naf, qudh.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) la xidhxidhay ah. Intii aad il dirtay oo dhani way wada xidhxidhan yihiin. Dh: xirxiran.

waa la naqliyay ✓

concis, adj. - Hadal gaban ujeeddadii oo dhani ku dhan tahay.

waa la naqliyay ✓

net, adj. - Nadiif; qumman; aan qallocnayn; Hadal gaaban ujeeddadii oo dhani ku dhan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaansi-ga)

2

Dhaansasho; Dhaansad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhaansasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg dhaansad.

waa la naqliyay ✓

1

dhaniin¹: m.l Qoyaan yar oo meel ka dindimaaya. la-mid: dhashiin.

2

dhaniin²: f.mg1 (-iimay, -iintay) Qoyaan yar meel ka dindimid. la-mid: dhashiin².

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Caano cid cabsiin.

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Caano cid cabsiin. m.f.dh, dhansiin.

waa la naqliyay ✓

v.caus: have ~ make someone drink (milk)

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, caano sii ha dhamee. Wiilka dambarka dhansii.

waa la naqliyay ✓

1

de: have ~ make s.o. drink (milk)

2

lx: dhansii

3

pd: (dhansiiyey)

4

ps: v2a=caus

5

key: dhansii

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: wax midab dahab leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: wax midab dahab leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] (adj.): gold (color); golden

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) golden (goldhan) ~ dahab u-eg. Ex: timo dahabi ah, golden hair

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) midabka dahabka oo kale leh. Ul dahabi ah ayuu caruusku sitaa.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: gold (color); [atr.] golden

3

lx: dahabi

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-abs

6

key: dahabi

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iyay, -isay) Qof wax u muujin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax meel ka gudbin. 2. (f.g) Wax, wax kale oo taagan ama ay isku dhinac u socdaan ka hormarin. 3. (f.g) Iyadoo sixir la adeegsanayo cid jirradeeda cid kale ku wareejin. 4. (f.g) Cid maaweelo waqti kaga lumin. 5. (f.mg) U dh.: cid wax, wax kale ugu beddelid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax meel ka gudbin. 2. (f.g) Wax, wax kale oo taagan ama ay isku dhinac u socdaan ka hormarin. 3. (f.g) Iyadoo sixir la adeegsanayo cid jirradeeda cid kale ku wareejin. 4. (f.g) Cid maaweelo waqti kaga lumin. 5. (f.mg) U dh.: cid wax, wax kale ugu beddelid. m.f.dh, dhaafin.

waa la naqliyay ✓

v. cause to pass ~ cross over; make surpass

waa la naqliyay ✓

(fal) meel weydaari.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to pass ~ cross over; make surpass

2

lx: dhaafi

3

pd: (dhaafiyey)

4

ps: v2a=

5

key: dhaafi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Iyadoo lagu xumaynayo qof wuxuu yiri ama sameeyay ka daba sameyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Iyadoo lagu xumaynayo qof wuxuu yiri ama sameeyay ka daba sameyn. m.f.dh, dhaajin.

waa la naqliyay ✓

v. mimic, imitate (in a bad ~ insulting manner)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) mimic (mimik); ape (eeyp); ridicule (ridi-kiyuul); mock (maak), taunt (toont) ~ canjil

waa la naqliyay ✓

(fal) canjil oo wuxuu yidhaaba ka daba dheh. Dh: canjil, qanjil.

waa la naqliyay ✓

1

de: mimic, imitate (in a bad ~ insulting manner)

2

lx: dhaaji

3

pd: (dhaajiyey)

4

ps: v2a=

5

key: dhaaji

waa la naqliyay ✓

m.l Dheri yar oo dhoobo ka samaysan oo wax lagu karsado bunkana lagu dubto.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyo ka doonid. 2. Weel buuxin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyo ka doonid. 2. Weel buuxin. m.f.dh, dhaamin.

waa la naqliyay ✓

v. turn on water, pour water; draw ~ get ~ go for water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) reerka biyo u doon oo aroor.

2

dhaami: (fal) weel buuxi oo daf ka sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn on water, pour water; draw ~ get ~ go for water

2

lx: dhaami

3

pd: (dhaamiyey)

4

ps: v2a=

5

key: dhaami

waa la naqliyay ✓

1

dhaari¹: m.l/dh Erey ereyada lammane ah lagu isticmaalo oo tilmaama “qof wax khabiir ku ah”, sida: fardadh.: fardafuulyahan.

2

dhaari²: f. g1/2 (-ryay, -riday/-risay; -ryi) Naas caanihii laga idlaystay nuugid.

3

dhaari³: f.g2 (-iyay, -isay) Qof dhaar marin.

waa la naqliyay ✓

1

dhaari¹: m.l/dh Erey ereyada lammane ah lagu isticmaalo oo tilmaama 'qof wax khabiir ku ah', sida: fardadh.: fardafuulyahan.

2

dhaari²: f.g2 (-iyay, -isay) Qof dhaar marin. m.f.dh, dhaarin.

waa la naqliyay ✓

v. swear in, make someone take an oath

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) take one's oath; cause someone to speak on oath. Ex: markhaatiyaashii oo dhan waa la dhaariyey; All the witnesses have been sworn

waa la naqliyay ✓

(fal) qof la hubinayo inuu run sheegayo, inuu Ilaahay ku dhaarto ku amar.

waa la naqliyay ✓

1

de: swear in, make s.o. take an oath

2

lx: dhaari

3

pd: (dhaariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: dhaari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dhabqi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cayaar, hees iyo wixi lamida dhabaq gelin. la-mid: dhabji.

waa la naqliyay ✓

v. disturb

waa la naqliyay ✓

-yey/say: (v) 1. disturb (dis-teerb); put out of tempo or rhythm; especially while dancing or playing music ~ foorteembo samee. 2. heckle (he-kal); badger (baa-jer) ~ qas

waa la naqliyay ✓

(fal) ciyaarta la tumayo jaanta iyo sacabka ka badhqi. Dh: barqi.

waa la naqliyay ✓