dhamme — Macnaha & Turjumaada

1

* (Dhamma-ha)

2

(ciidanka dagaallama) saddex xiddigood leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Sarkaal saddex xiddigood leh; kabtan.

waa la naqliyay ✓

m.l Sarkaal saddex xiddigood leh; kabtan.

waa la naqliyay ✓

m. n. captain (army ~ police)

waa la naqliyay ✓

name-m finished; complete; full; done. Syn: Abyan

waa la naqliyay ✓

-dhammaha: (n) 1. captain (kap-tari) ~ saddex xiddigle, kabtan. 2. faultless; complete

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil qurux iyo qaayo ba dhammeeyay ama si dhammaystiran loo abuuray.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) sarkaalka derajadiisu u dhexayso labaxiddigle iyo gaashaanle. Dh: kabtan, saddexle, saddexiddigle.

2

dhamme -ha: (magac, lab, keli) qori lagu dagaallami jiray magacii.

waa la naqliyay ✓

1

de: captain (army ~ police)

2

lx: dhamme

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

syn: kabtan

6

key: dhamme

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) 1. Wax ebyid. 2. Cunto, cabbitaan iyo wixi lamida laasad. 3. Wax xasuuqid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -maysay) 1. Wax ebyid. 2. Cunto, cabbitaan iyo wixi lamida laasad. 3. Wax xasuuqid. m.f.dh, dhammayn.

waa la naqliyay ✓

v. finish, conclude, bring to an end; liquidate, do away with

waa la naqliyay ✓

-yey / dhammeysay: (v) complete (kom-piliif) make complete; do thoroughly; carry out; finish (fi-nish); Ex. way dhammaysay; she finished; wuu dhammeeyey; he finished

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ebi oo halkii loogu talagalay gaadhsii. Dhammee dhisamaha aqalka. Dh: afjar, dhammaystir, dhamee.

2

dhammee: (fal) idlee oo waxba ha ku reebin. Caanaha gorofka ka dhammee. Dh: idlee.

3

dhammee: (fal) «u ~» wanaag oo dhan sii, baahi oo dhan ka haqabtir. Adi kuguma dheeree, ii dhamee Allahayoow. Dh: buuxi.

waa la naqliyay ✓

1

de: finish, conclude, bring to an end; liquidate, do away with

2

lx: dhammee

3

pd: (dhammeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dhammee

waa la naqliyay ✓

s. la-mid: dambe.

waa la naqliyay ✓

adv-loc: rear; mentally-retarded, naive

waa la naqliyay ✓

1

a: dambe ~ danbe

2

de: rear; [ext.] mentally-retarded, naive

3

lx: damme

4

ps: adv-loc

5

key: damme

waa la naqliyay ✓

name-f full; done, complete; finished. Syn: Ebyan, Ebyoon

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax walba loo dhammeeyey oo in wax lagu qabto ama laga qabto keliya suga haya; diyaarsan.

2

2. La qurxiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Guddoon-ka)

2

1. Gar la naqayey ama arrin la galay, waxa laga soo qaaday ama talada laysla gartay oo lagu heshiiyey oo lagu dhammeeyey.

3

2. Wax talis gooyey oo jideeyey; sharci; qaanuun; xeer; qeydo.

waa la naqliyay ✓

1

(Naqtiin-ka)

2

1. Wax hor loo bartay oo la dhammeeyey, oo kol kale lagu noqdo.

3

2. Qofka wax uu hor u bartay ku noqda ee aan horujeedka ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Shabshabla-ha)

2

1. Hab ceelka loo shubo oo aan la nintooxsane, labo nin, si dhaqso badan wadaanta u soo bixiyaan.

3

2. Waxa xoogga laysugu geeyo oo la doonayo, in degdeg iyo boobsiis loo dhammeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

aqool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Waqtiga hawlmaalmeedka la dhammeeyo ee guryaha loo noqdo. 2. Sida cuntada loo qaybiyo.

2

aqool²: m.dh 1. (-lo, m.dh) Gooraha wax la cuno middood. 2. la-mid: aqoolid.

3

aqool³: f.g/mg1 (-oolay, -ooshay) 1.(f.g) Dad badan cunto u qaybin. 2.(f.g) Wax dad badan ka dhexeeya maamulid. 3. (f.mg) Iyadoo hawl maalmeed la soo dhammeeyay guri u soo noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax hore loo mayray biyo saafi ah oo wasakhda ka dhammeysa ku dhaqid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef xoolaad oo ay adagtahay in caanaha laga dhammeeyo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Haweeney la furay inta ay cuddada dhammeysanayso masruufid.

waa la naqliyay ✓

m.l Masruufka la siiyo haweeney la furay inta ay cuddada dhammeysaneyso. la-mid: cuddabixin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Koox dad oo hawl wada billaabay ama wada dhammeeyey.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhammee. la-mid: dhammays.

waa la naqliyay ✓

1

dhicin¹: m.f.dh eeg dhici. la-mid: dhicis¹ (2).

2

dhicin²: m.dh (daawo) Ka soo dhicid ama ka soo saariid minka ilmo aan sadkooda dhammeysan, (dadka) muddada u dhexeysa bacriminta iyo 24ka asbuuc ee hore.

waa la naqliyay ✓

1

dudis¹: m.l Neef irmaan caalsaar samayn.

2

dudis²: m.dh Neef xoolaad oo ay adagtahay in caanaha laga dhammeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) 1. Darajada ciidan oo u dhexeysa dhamme iyo gaashaanle-dhexe. 2. Biciid lab oo haraggiisa laga sameeyn karo gaashaan.

waa la naqliyay ✓

1

gibil¹: m.l Haragga ama maqaarka sare ee dadka iyo xoolaha.

2

gibil²: m.l (jooloji) Atomosfeer: hawada ku gedfan dhulka oo badanaa isugu jirta neefo ay ka mid yihiin ogsajiin (21%), Naytrojiin (78%), kaarboon dhayogsayd (0.03%), Argon (0.94%), Helium iyo neefo kale oo ku yar gibilka (0.01%) marka ay hawadu qallalantahay, iyo uumi-biyood xaddegiisu doorsoomo.

3

gibil³: m.dh (-llo, m.dh) Saan korka laga saaro awrka marka rarka loo dhammeeyo; lammo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: gubato. Dhul dab geedihii sare ka dhammeeyey. 2. Dab. 3. la-mid: gubasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax aan wax u dhammeystirnayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax dhammeyn.

waa la naqliyay ✓

1

jab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Wax qaybsamay ama burburay in ka mid ah. 2. Lafaha, qoryaha iyo wixi lamida kala go' ama dillaac ku dhaca. 3. Fal natiijo xumi ka soo baxdo.

2

jab²: m.l (-bab, m.l) (daawo) Jab lafeed oo dhammeystiran ama bacran ah.

3

jab³: f.mg1 (-bay, -btay) 1. Wax dillaacid ama kala go'id. 2. Col iyo wixi lamida guuldarro la kulmid. 3. Geed, dhismo iyo wixi lamida dumid. 4. Badeeco qiimeheeda hoos u dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

jusbax¹: m.l Xaflad la sameeyo marka la dhammeeyo barashada hal jus.

2

jusbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Arday jus dhammeeyey xaflad u samayn.

waa la naqliyay ✓

vl. n. completion, finishing, liquidation

waa la naqliyay ✓

1

de: completion, finishing, liquidation

2

lx: dhammeyn

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: dhammeyn

waa la naqliyay ✓

-ka: 1. (n) full grown baby; maturely born, (opposite dhicis). 2. completion

waa la naqliyay ✓

(fal) wax soo dhamaystirmay ama idlaaday ka dhig. Dh: dhamee.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maaday, -maatay) 1. Wax tiradoodu dhantahay noqosho. 2. Wax aan wax ka harin noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maaday, -maatay) 1. Wax tiradoodu dhantahay noqosho. 2. Wax aan wax ka harin noqosho. m.f.dh, dhammansho.

waa la naqliyay ✓

(fal) mid dhan noqo. Dh: dhamaw.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg ame.

waa la naqliyay ✓

/dheym/ (n) naag.

waa la naqliyay ✓

dame, n.f. - Naagta la qabo; Gabadh (la sharfo).

waa la naqliyay ✓

s. 1. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: “Fasaxa ka dambe ayaan is arkaynaa”. 2. Gadaal xiga; dambeeya. la-mid: damme.

waa la naqliyay ✓

s. 1. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: Fasaxa ka dambe ayaan is arkaynaa. 2. Gadaal xiga; dambeeya. la-mid: damme.

waa la naqliyay ✓

attributive [adjective] after, behind; last, next [+TIME WORD.]; recent, following, later

waa la naqliyay ✓

1

(adv) behind (bi-haayndh); next (nekest) ~ danbe, gadaal -kan

2

dambe the next

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) waqti aan hadda ahayn oo soo socda. Mar dambe ii soo noqo aad ii warrantide. Dh: danbe, damme.

2

dambe: (tilmaame) meel aan xagga hore ahayn. Xagga dambe fadhiisi wiilka. Dh: danbe, damme.

waa la naqliyay ✓

1

a: damme ~ danbe

2

de: after, behind; last, next [+TIME WORD]; recent, following, later

3

lx: dambe

4

ps: adj-atr

5

key: dambe

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhano.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel carro dhanaan leh. Adhigu wuu jeelee dhanaha geeya.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc dixiriga ka mid ah, ka dhasha meelaha ay wasakhda ku ururto oo xoolaha iyo dadkaba jirkooda gala.

waa la naqliyay ✓

m. n. worm ~ grub species

waa la naqliyay ✓

1

de: worm ~ grub sp. (found in places where urine accumulates)

2

lx: dhase

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dhase

waa la naqliyay ✓

Attenuator

waa la naqliyay ✓

drame, n.m. - Riwaayad.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) timaha teedsan ee luqunta gammaanka ku yaal. Dh: raan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qalab qodaalka loo adeegsado oo beerta lagu gooyo. Haame ayaa la mariyay wixii beerta harame ka dhex baxay. Dh: xagaafe. Wa: haameyaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Hammi-ga)

2

Arrin weyn oo aan wax laga qaban karin saamayskeed lala wareero; walbahaar; welwelid; islahadlid.

waa la naqliyay ✓

1

hammi¹: m.l 1. Murugo iyo walaac ka dhasha arrin murugsan. 2. Niyad, laab. la-mid: qammi.

2

hammi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Murugo iyo walaac la kulmid. 2. Ku h.: wax had iyo jeer ku fekerid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. worry, anxiety; problem, preoccupation

2

hammi v. worry, brood

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) feel uneasy or concerned about something; be preoccupied (pri-oko-paayidh)-, worry (woori)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) islahadal oo walbahaar; welwel iyo cabsi muuji.

2

hammi: (fal) «ku waxaad doonayso ku fikir oo mala'awaal ka samee; maanka ku hay. Dh: taan.

3

hammi -ga: (magac, lab, keli) mala'awaal iyo yiddidiilo lagu taamo in la gaadho sida markaa la yahay si ka fiican. Illayn hooy kuma bogsiisoo, hammigu welwel kaama bi'iyoo, calaacal wax kuuma keenoo, adduun hawli kama dhammaato. Dh: walbahaar, welwel. Li: farxad.

waa la naqliyay ✓

hampe, n.f. - daab.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: hamsa

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shibbane dhawaaqyada hadalka ka mid ah; waa aammuus yar, wuxuuna dhashaa kolka xargaha codka si degdeg ah u xirmaan oo xiisadda dabaysha u joojiyaan, degdegna u furmaan; astaantiisu waa <'>: aa'id, ba'an, gama'.

waa la naqliyay ✓

1

homme, n.m. - nin; qof; ruux.

2

homme de science - nin wax dhigasho fiican leh si weyn wax u dhigtay

3

homme de loi - qareen; qofka barta sharciga.

4

jeune homme - wiil; ninka yar; kuray.

5

homme de métier - xirfadle.

6

l'Homme - bani-aadan

7

homme politique - qofka siyaasiga ah; wax ka yaqaan siyaasadda.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nooc saarka ka mid ah. Mamme ka tuma naagta. Dh: saar, baarcadde.

waa la naqliyay ✓

/sheym/ (n) 1. isku-sheexid (is- ceebsasho, isku-yax-yaxid) (v) 2. ceebayn (fadeexayn).

waa la naqliyay ✓

v.tr., xil; n., xil, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Wamma-ha)

2

Geed yar oo jilicsan oo lugtool ah oo korna ubax qurux badan ku yeesha, hoosna buruq kuusan oo kulul oo biir leh, oo xoolaha lagu dhacariyo, layskuna daweeyo; (ama mawe).

waa la naqliyay ✓

m.l Geed yar oo jilicsan oo lugtool ah oo korna ubax qurux badan ku yeesha, hoosna buruq kuusan oo kulul oo biir leh, oo xoolaha lagu dhacariyo, layskuna daweeyo. la-mid: mawe.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed yar oo jilicsan oo lugtool ah oo korna ubax qurux badan ku yeesha, hoosna buruq kuusan oo kulul oo biir leh, oo xoolaha lagu dhacariyo, layskuna daweeyo; mawe.

waa la naqliyay ✓

m. n. small slender plant species, with beautiful flowers

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) huubaha hadhuudhka ama geedaha ka soo daata. Wamme aad u badan ayaa geedka ka soo daatay.

2

wamme -ha: (magac, lab, keli) geed yar oo jilicsan oo lugtool ah oo korna ubax qurux badan ku yeesha hoosna ku leh buruq kuusan oo xoolaha lagu dhacariyo layskuna daweeyo. Dh: mawe.

waa la naqliyay ✓

1

de: small slender plant sp., with beautiful flowers (its peppery hot roots are used as suppositories to induce an animal to be milked or take a foster calf)

2

initial: w

3

lx: wamme

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m-enum

6

key: wamme

waa la naqliyay ✓

charme, n.m. - Soo jiidasho; Jinniyad.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhidib qore ah ama wax kale oo dhulka lagu qotomiyo.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyo ka doonid. 2. Weel buuxin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyo ka doonid. 2. Weel buuxin. m.f.dh, dhaamin.

waa la naqliyay ✓

v. turn on water, pour water; draw ~ get ~ go for water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) reerka biyo u doon oo aroor.

2

dhaami: (fal) weel buuxi oo daf ka sii.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn on water, pour water; draw ~ get ~ go for water

2

lx: dhaami

3

pd: (dhaamiyey)

4

ps: v2a=

5

key: dhaami

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabba-ha)

2

Dhul loo falay in la maro oo lagu socdo; marin; daw; hilin; jid; waddo; wadiiqo; kd.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bayaal, m.l/dh) Jid ay baabuurta, xoolaha iyo wixi lamida maraan oo cagta lagu bixiyey. la-mid: dhabbo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bayaal, m.l/dh) Jid ay baabuurta, xoolaha iyo wixi lamida maraan oo cagta lagu bixiyey. la-mid: dhabbo.

waa la naqliyay ✓

m. n. street, path, way; airstrip

waa la naqliyay ✓

-dhabbaha: (n) footpath (fuut-paath); path (paath); road, street, way ~ dhabo, wadiiqo, jid, marin

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jid la maro; daw la maro. Dh: dariiq, waddo.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-beeyay, -baysay) Ka dh.: wax dhab ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-beeyay, -baysay) Ka dh.: wax dhab ka dhigid. m.f.dh, dhabayn.

waa la naqliyay ✓

v. prove, verify, confirm, make something real ~ serious

waa la naqliyay ✓

-yey / dhabeysay: (v) [with preposition ka] prove (puruuv); make it happen; put to the proof; substantiate ~ ka dhabee. Ex: hadal lama rabee ka dhabee; don't talk about it, just prove it

waa la naqliyay ✓

(fal) run ka dhig oo kaftan iyo ciyaar ka saar.

waa la naqliyay ✓