dhamitaan

-ka: (magac, lab, keli) dugaag, ugaadha ama wax kale, dabin u dhigis. Dabitaanka ugaadhay ku noolyihiin danyarta reerku.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) i isku qabad. Dabitaan la'aantii waxba kuma shiishi karo. dabitaan-ka: (magac, lab, keli) neef la dabrayo, aayar u xidhid

dabitaan-ka: (magac, lab, keli) gaadhi aan keligii socon karin, ku kale ku xidhiidhin.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) tidcidda timaha iyo soohitaankooga. Dabitaanka timaha luulaa aad u taqaanna.

-ka: (magac, lab, keli) dhufasho wax ku qaadasho; degdeg ula booditaan.

-ka: (magac, lab, keli) sidii hore ka sii liidasho; ka sii xumaansho.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) (ku ~) labo tiro isu geyn.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) wax ku kordhin oo ku biirin.

(Dhammaan-ta)

Aan wax ka maqnayn, dhan.

m.f.dh eeg dhan³. la-mid: dhammaansho.

m.f.dh eeg dhan³.

f. n., (mass n.) (adj.): entirety, the whole; all, entire, complete

dhammaan [feminine] n. end, conclusion

(adj) all (ool); whole (hool); entire (en-taayer) ~ dhan. Ex: buugga dhammaantiis waan akhriyey; I read the entire hook. Ex: dhammaan adduunka: the whole world

Tutto

All

(tilmaame) inta kolkaa la sheegayo oo dhan. Dh: giddi, idil, gebi.

-ka: (magac, lab, keli) quudinta carruurta aan weli dareere ma ahee wax kale quudan. Habitaan baa ilmaha wax lagu siiyaa. Dh: habid.

habitaan-ka: (magac, lab, keli) haan iyo wax la mid ah, biyo ama dareere kale sii deyn. Dh: heemitaan.

-ka: (magac, lab, keli) hoggaaminta qof indha la'. Dh: hoggaamin.

-ka: (magac, lab, keli) hadhitaanka, wax kale oo tiro leh laga soo hadho. Dh: hadhniin.

haritaan -ka: (magac, lab, keli) xaadhitaan ama fiiqitaanka meel qushaash iyo uskag leh. Dh: xaaqitaan, xaadhitaan, fiiqid, fiiqitaan.

haritaan-ka: (magac, lab, keli) cid socdaalaysay, ka hadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hasid.

-ka: (magac, lab, keli) wax mamay oo welfay ahaan. Mamitaanku iimaan xumuu keenaa. Dh: walfitaan, mamid.

-ka: (magic, lab, keli) daafniin ku dhicis. Daafitaan baan uga cabsi carruurta la isku daray.

-ka: (magac, lab, keli) daaqadaha iyo albaabada maryo qurux ahaan ku sii deyn. Daahitaanka ka hor guriga kashkaash.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) dabaylaraacitaanka geela. Daahitaan buu libaaxu geela ku laayey.

daahitaan -ka: (magac, lab, keli) ka dabamarid goortii la rabay inuu yimaaddo ama uu wax dhaco. Dh: habsaamitaan, raagitaan.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) albaabada iyo daaqadaha maryo quruxi ahaan ku sii deyn.

-ka: (magac, lab, keli) tacbaannimo iyo tabaryari ay keento hawl la qabtay.

-ka: (magac, lab, keli) cunitaanka xoolaha ee cawska iyo dhirta.

daaqitaan -ka: (magac, lab, keli) dhir iyo tigaad cunid; geedo iyo doog daaqid. Awrku aad buu u bukaa oo daaqitaan ma leh.

-ka: (magac, lab, keli) daaridda dab, nal iyo wixii la mid ah ama hurintiisa. Daaritaanka dabka iyo dabayshii ayaa kulmay.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) cid kale, hadal ama ficil uu ka xanaaqo u gaysasho oo faragelin. Daaritaanka dadka iska ilaali. Dh: maagitaan, daandaansi.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) caano la lulayo, in yar ka dhiijin si loo hubiyo inay baxeen.

-ka: (magac, lab, keli) si xoog leh oo wax loo jeclaado in wax la hanto.

-ka: (magac, lab, keli) nabar hore u bukey oo aan weli bogsan waxyeellayn. Dh: xanuujin.

m.l la-mid: dhicid.

-ka: (n) 1. the act of falling (fooling). 2. the act of expiring; expiration (ekis-pareey-shin). 3. the act of declining or failing; declination (deka-leneey-shin) ~ dhicid, see [eeg] dhac

m.l la-mid: dhihid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhihid.

-ka: (magac, lab, keli) aqal, deyr ama wax kale, taagitaan.

-ka: (magac, lab, keli) shax ciyaaritaan; dheelitaan; shaxniin.

-ka: (magac, lab, keli) labo isle'eg ka dhigitaan; badhtamaha gaadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax waara oo weligii jira ahaan. Dunidan daa'imitaan loogama fadhiyo. Dh: waaritaan.

-ka: (magac, lab, keli) dahaadh u samayn. Alaabtani dahaaritaan ayey u baahan tahay. Dh: dahaadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) ashqaraaritaan ama yaabitaan; irkigitaan iyo amakaagitaan. Dh: ashqaraaritaan, amakaagitaan, amankaagitaan, yaabitaan, irkigitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg addimid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg arxamid.

-ka: (magac, lab, keli) ciyitaanka fardaha.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Dhammaas ahaansho (qof).

f.mg4 (-snaa, -snayd) Dhammaas ahaansho (qof). m.f.dh, dhammaasnaan.

-ka: (n) departure (di-paarjar)-, departing (di-paarting)-, travelling or leaving (liiving) ~ dhoofid, bixitaan, dhoofniin

-ka: (magac, lab, keli) cid kale ku dirqin waxaanay raalli ka ahayn. Khasbitaanka iyo amarkutaaglaynta agaasimaha ayuu shaqaaluhu ka daalay.

-ta: (magac, dhedig, keli) sibidh marin, dhexgelin; sibidhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) camirnaan ama buuxid. Shamirnaanta waxa ugu wacan bakhaarkan, macaashka badan ee soo gala.

-ka: (magac, lab, keli) shawridda lafteeda.

m.dh Fallaar weyn waranka u eg oo aan dhega lahayn. la-mid: dabaan.

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha iib gelaya ama dibida loo dhofinayo. Dh: jar, siwaaqi.

m. n. cheek

a: dhaban

de: cheek

lx: dhaman

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dhaman

hamaan¹: m.l.kh Nin naxariis daran oo xalaal iyo xaaraan isugu mid tahay. la-mid: haamaan.

hamaan²: f.mg1 (-nay, -ntay) Mushkilo xallinteeda kari waayid. la-mid: hamaanso (3).

m.l.kh Nin naxariis daran oo xalaal iyo xaaraan isugu mid tahay. la-mid: haamaan.

m. n. (adj.): cunning ~ sly person; astute; ruthless, fearful (to be feared), of fiendish cleverness

(n) see [eeg] haamaan

(fal) caajis iyo daal iska dareen.

hamaan -ka: (magac, lab, keli) eeg haamaan.

a: haamaan

de: cunning ~ sly person; [atr.] astute; ruthless, fearful (to be feared), of fiendish cleverness

lx: hamaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: hamaan

m.l 1. la-mid: lammaan 1. Heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey; ballanqaad. 2. Ari d. ah: ariga inta jarka ah oo loogu talagalay iib.

m.l 1. la-mid: lammaan¹: (3). Heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey; ballanqaad. 2. Ari d. ah: ariga inta jarka ah oo loogu talagalay iib.

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha kuwooda lab ee la iibgeeyo. Sayladda dammaan badan baa la keenay.

dammaan -ka: (magac, lab, keli) heshiis qoraal ama af oo caddeynaya in la fulin doono wax lagu heshiiyey. Dh: ballanqaad.

(Dhacaan-ka)

Biyabbiyood layiig ah ama jilicsan oo oogada nafleyda (sankunneefle, dhir) ku jira, badanaana meelihii wax ka gaaraan ka yimaada: (ama dheecaan).

dhacaan¹: m.l (-aamo, m.dh) Hoore layiig ah oo ka yimaada nabar ama dhaawac gaaray oogada noole. la-mid: dheecaan¹.

dhacaan²: m.l (baayoloji) Hab hawleed uu qanjir dhiigga ama dhacaanka soohyada wax kala soo baxo oo kaddib u beddel kiimikaad ku sameeyo si uu u soo saaro walax lagu isticmaali karo jirka dheexdiisa ama dibedda looga saarayo.

dhacaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Oogada noole nabar ama dhaawac gaaray awgeed hoore layiig ah ka imaansho. la-mid: dheecaan².

dhacaan¹: m.l (-aamo, m.dh) Hoore layiig ah oo ka yimaada nabar ama dhaawac gaaray oogada noole. la-mid: dheecaan.

dhacaan²: m.l (baay.) Hab hawleed uu qanjir dhiigga ama dhacaanka soohyada wax kala soo baxo oo kaddib u beddel kiimikaad ku sameeyo si uu u soo saaro walax lagu isticmaali karo jirka dheexdiisa ama dibedda looga saarayo.

dhacaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Oogada noole nabar ama dhaawac gaaray awgeed hoore layiig ah ka imaansho. m.f.dh, dhacaamid. la-mid: dheecaan.

m. n., [collective] liquid, fluid, moisture; sap; serum

dhacaan v. secrete sap, enzyme, fluid ~ pus (of a plant, wound, etc.)

-ka: (n) secretion (si-kirii-shiri); sap (saap); fluid (fulu-widh) ~ dheecaan

dhacaan:- dhacaamay / dhacaantay: (v) secrete (se-kiriit); sap (saap); exude (eg-zuudh)

finish

Grewia tembensis 70, G. tenax 10

(Damak) May, C Grewia tembensis Fres. Tiliaceae.

NFD, May, S, C Grewia tenex (Forsk.) Fiori Tiliaceae.

S Grewia cerasifera (Chiov)Cuf. Tiliaceae.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax halkii loogu tala galay gaadhsiin oo wax aan waxba ka dhinnayn ka dhigid. Dhammaynta mashruuca inyar ayaa ka hadhay. Dh: buuxin, dhammayn.

dhamayn -ta: (magac, dhedig, keli) idlayn oo wax aan waxba ka oollin ka dhigid. Dh: dhammayn.

1. Dhadhanka cusbada leh.

2. (Dhanaan-ka) Dhadhanka cusbada.

dhanaan¹: m.l Dhadhan aan macaanayn, kharaarayn, carrabku uusan jeclaysan oo laga helo cusbada, liinta iyo wixi lamida.

dhanaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax dhadhan cusbo leh noqosho.

dhanaan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhadhan cusbo yeelasho.

m.l Dhadhan aan macaanayn, kharaarayn, carrabku uusan jeclaysan oo laga helo cusbada, liinta iyo wixi lamida.

m. n., [abstract] (adj.): tartness, acrid ~ salty flavor; tart, sour, salty

-ka: (n) 1. sour (saawar) taste; salty taste ~ mayac. Ex: caano dhanaan ah: sour milk. 2. (adj) salty (soolti); something containing, or seasoned with salt. 3. tasting like lemons

-ka: (magac, lab, keli) dhadhanka cusbadu ama ciirtu leedahay oo kale. Dhanaan baan la cabbi kari waayey caanihii.

de: tartness, acrid ~ salty flavor; [atr.] tart, sour, salty

lx: dhanaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-abs

key: dhanaan

مَرَارَةَ، عُفُوصِةَ، حَرْوَةَ

(Dhaqtan-ka)

Tartan.

dhaqtan¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Tartanka meel la dhaqaysanayo lagu tartamo. 2. la-mid: dhaqtamid. la-mid: dhugtan¹.

dhaqtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dhaqaysi ku tartamid. la-mid: dhugtan².

v. compete, have a competition with each other

de: compete, have a competition with each other

lx: dhaqtan

pd: (dhaqtamay)

ps: v1=recip

key: dhaqtan

(Dharaan-ka)

Dhar aan cusbayn ama aan qaali ahayn oo la xirto marka hawlaha gacanta qaarkood la qabanayo; dharka intiisa lagu adeegto.

m.dh la-mid: dhowaan (2).

n. phr., time (adv.): closeness; recently

(adv) 1. recently (rii- santli); lately (leeytli); not long ago ~ dhowaan. 2. dhawaan -ta: (n) closeness (kalaws-nes); proximity (porok-sim-iti) ~ dhowaanta

(tilmaame) mudo aan fogayn. Anigu dhawaan baan jaamacad ka baxay.

a: dhowaan

de: closeness; recently

lx: dhawaan

ps: np-time / adv

key: dhawaan

-ka: (magac, lab, keli) geed la dulsaaro saan oo geela milixda loogu dhigo ama qabaalka adhiga carrada lagu siiyo.

m.dh la-mid: jidhaan.