dhamiig

(Dhami'id-da)

Dhama' ku dhicid; dayoobid.

(Dhamiija-da)

Cayayaan yaryar oo nafleyda qaarkeed korka ka gala oo dhiigga ka nuuga; huunyo; dhibiiq; (ama dhibiijo).

m.dh Deris ku nool gasha waxaraha, weylaha iyo naylaha. la-mid: dhibiijo.

f. n., [collective] louse ~ lice species

-dhamiijada: (n) biting louse; bird louse ~ huunyo

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan yaryar oo xayawaanka dhogorta u dhex gala oo dhiigga ka nuuga. Lo'da dhamiijada ka buufiya. Dh: dhabiijo, huunyo, dhibiiq, qirinqiir.

cf: huunyo

de: louse ~ lice sp.

lx: dhamiijo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: dhamiijo

dhansiig¹: m.l la-mid: dhasiig¹.

dhansiig²: f.g1 (-gay, -gtay) la-mid: dhasiig².

(fal) cid kula hadlaysa oo wax ku fartay, iska dhegayso oo dhega'adayg.

dhansiig -ga: (magac, lab, keli) cagajiid marka qofka wax loo diro sidii wax aan maqlayn uu u socsocdo. Dh: dhasiig, dhega'adayg.

(Dhiig-ga)

Wax biyabbiyo ah oo guduudan oo wadnaha, halbowleyaasha iyo xididdada dadka iyo nafley kaloo badan dhex qulqula oo doc kasta u xula, oo la'aanti aan oogadu noolaateen.

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow.

dhiig¹: m.l 1. Dareere guduudan, wadnahu qaybiyo, halbowlayaasha nafleyda qaarkeed ku wareega oo nafaqada siiya. 2. Caadada dumarku bishiiba hal mar helo; xayl. 3. Dil.

dhiig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Dhiig sii deyn. 2. la-mid: dhiigow. m.f.dh, dhiigid.

m. n., (mass n.): blood; menstruation, period

name-m blood

-ga: (n) 1. blood (balaadh). 2. menstruation (menis-tureey-shiri)-, period (piir-i-eedf menses (men-siis) ~ caado, xaylka dumarka; dhiigga haweenka

Sangue

Blood

-ga: (magac, lab, keli) dareere cas oo jidhka noolaha ku jira oo biyo u badan. Waxa uu ka kooban yahay qayb cad iyo mid cas, jidhka ayuuna dhex wareega si uu unugyada ugu qaado nafaqada iyo hawada dihin kana soo qaado kaarboon laba ogsaydhka. Dhiigga saldhiggiisu waa wadnaha oo midab casaan ah ayuu leeyahay.

dhiig -ga: (magac, lab, keli) magta la bixiyo kolka cid la dilo. Dhiig yimiddaaba dhabdarro hadhay. Dh: mag.

de: blood; menstruation, period

lx: dhiig

pd: (-ga Pl: dhiigag (ga))

ps: n4-m-mass

key: dhiig

دم

(Daliig-ta)

1. Xarriiq; diillin; jiitin.

2. Wax yaryar oo dhuuban oo dheer.

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo. la-mid: daliigid.

daliig²: m.dh (-go, m.l) 1. Cad dhuuban, dheer oo ka samaysan maro, caw, maqaar iyo wixi lamida. 2. Xarriiq dheer, dhuuban oo wax ku dul taal.

daliig³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn.

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo.

daliig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn. m.f.dh, daliigid.

v. massage

daliig v. draw a line

daliig [feminine] n. line; long thin unit (fiber, thread, wire, etc.); road

-ay / tay: (v) massage (masaash) ~ duug

daliig -ta: (n) stripe (istraayp); streak (istiriik); line (laayn) ~ diillin

(fal) duug meel jidhka ka mid ah. Daliig naasaha saca si u godlado. Dh: duug.

daliig-ga: (magac, lab, keli) daaweynta muruq jirran iyadoo faraha iyo baabbacada la adeegsanayo.

daliig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq ama shay si dhuuban loo jeexay. Daliig dheer oo maydhaxa ayaan soohay. Dh: jiitin, liidin, liilan.

(Damiin-ka)

Aan fahmo badnayn; aan baraarugsanayn.

damiin¹: m.l la-mid: dammiin¹.

damiin²: f.g1 (-nay, -ntay) la-mid: dammiin².

m.l (-nno, m.dh) Qof siiba arday oo fahmadiisu yartahay. la-mid: dąmmiin.

dąmiin: m.l (-nno, m.dh) Qof siiba arday oo fahmadiisu yartahay. la-mid: dąmmiin.

m. n. stupid male, slow learner

-ka: (n) dull (dhel); intellectually weak or obtuse (ob-tuus); male ~ fahmo-daran. Ex: wiilkiisu waa damiin; his son is dull

Garante

Guarantor

-ka: (magac, lab, keli) qof qof kale wax ka damiintay. Dh: wakiil.

damiin -ka: (magac, lab, keli) qofka aan waxba fahmin ilaa loogu celceliyo. Damiin far waaweyn baa wax loogu dhigaa. Dh: dhamaas, dhegweyn.

de: stupid male, slow learner

lx: damiin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: damiin

m.l Wax la xiriira garaadka aadanaha oo fara wanaagga xumahana ka reeba.

m.l Wax la xiriira garaadka aadanaha oo fara wanaagga xumahana ka reeba.

m. n., [abstract] (adj.): conscience, morality; moral

-ka: (n) conscience (koon-shansi); morality (mo-raa-liti)', moral (moorel); ethics (e-thakis)

-ka: (magac, lab, keli) awoodda garasho ee qofku ku kala saaro waxa xun iyo waxa wanaagsan.

bw: Arabic

de: conscience, morality; [atr.] moral

lx: damiir

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: damiir

Grewia tenax 10

(Dhamid-da)

Cabbidda caanaha.

m.f.dh eeg dhan². la-mid: dhamis, dhamitaan.

-da: (magac, dhedig, keli) caano, afka ku shubasho oo ligid. Caano dhamid mooyee calalis ma laha. Li: calalin.

m.dh la-mid: dhamid.

-ta: (magac, dhedig, keli)eeg dhamid.

-da: (magac, dhedig, keli) hamuunta oon biyood.

(Dhabii-sha)

Maamulka iyo aqoonta lacagta iyo xoolaha; xisaab.

dhabiil¹: m.dh 1. Dhaqaaleynta iyo tashiilidda hantida. 2. Quuddarraynta. la-mid: dhabiilid.

dhabiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax tashiilid. 2. Wax quuddarrayn.

dhabiil¹: m.dh 1. Dhaqaaleynta iyo tashiilidda hantida. 2. Quuddarraynta.

dhabiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax tashiilid. 2. Wax quuddarrayn. m.f.dh, dhabiilid.

v. manage, administer; do accounts

dhabiil vl. n. management of money and goods; accounting

-ay / dhabiishay: (v) not help; refuse to help, especially a shared work

Parsimonia

Parsimony

(fal) wax ku bakhayl oo bixintiisa la waako. Biyuhu way innagu yaryihiine innoo dhabiil. Dh: yaryaree.

dhabiil-sha: (magac, dhedig, keli) cilmiga lagu barto xisaabinta maalka nool iyo moodba. Dh: xisaab.

m.l la-mid: dheddig.

m.l la-mid: dheddig.

m. n. female; feminine {grammar}

-ga: (n) female (fiimeel); feminine gender, women (woom-en) ~ dheddig

-a: (magac, lab, keli) labada jinsi ee noolaha, ka wax dhala ee hooyada noqda. Dh: dhedig.

a: dheddig

de: female; feminine {grammar}

lx: dhaddig

pd: (-ga)

ps: n1-m, n2a-m

key: dhaddig

dhaliil¹: m.l/dh Daldalool iyo iin wax leeyahay.

dhaliil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Daldalool iyo iin wax leeyihiin sheegid.

dhaliil¹: m.l/dh Daldalool iyo iin wax leeyahay.

dhaliil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Daldalool iyo iin wax leeyihiin sheegid. m.f.dh, dhaliilid.

v. disapprove of, look down on

-sha: (magac, dhedig, keli) goldaloolo iyo nusqaan cid ama hawl leedahay. Qof walba dhaliil ayuu leeyahay. Dh: dhalliil, nusqaan.

cf: darraw

de: disapprove of, look down on

lx: dhaliil

pd: (dhaliilay)

ps: v1=

key: dhaliil

m.f.dh eeg dhama'². la-mid: dala'¹, dal'id, dhama'¹.

Grewia tembensis 70, G. tenax 10

(Damak) May, C Grewia tembensis Fres. Tiliaceae.

NFD, May, S, C Grewia tenex (Forsk.) Fiori Tiliaceae.

S Grewia cerasifera (Chiov)Cuf. Tiliaceae.

dhamoog¹: m.l la-mid: dhamaajo.

dhamoog²: f.g1 (-gay, -gtay) la-mid: dhamooq².

-ga: (magac, lab, keli) qof maqan oon maankiisu joogin. Dh: dhammaag.

dhaniin¹: m.l Qoyaan yar oo meel ka dindimaaya. la-mid: dhashiin.

dhaniin²: f.mg1 (-iimay, -iintay) Qoyaan yar meel ka dindimid. la-mid: dhashiin².

(Darif) C,N Cyperus conglomeratus Rottb. Cyperaceae.

C Pennisetum dichotomum (Forsk)Delile. Gramineae.

N Sporobolus consimilis Fresen. Gramineae.

N Urochondra setulosa (Trin) Hubb. Gramineae.

N Cenchrus ciloiaris L. Gramineae.

(Dhariin-ta)

Il, biyo yar oo aan qolqoli karini ka soo habyaan; dhashiinto.

m.dh (-iimo, m.l) Meel badanaa dhagax ah oo biyo ka soo dindimaayaan.

f. n. spring (of water)

de: spring (of water)

lx: dhariin

pd: (-ta Pl: dhariimo (/ha))

ps: n1-f

syn: dhashiinto

key: dhariin

m.l Bakhayl.

(Khamiir-ka)

1. Baqa ama kalaggo'a ka samaysma badarka iyo miraha u rogmanaya, waxa ay ahaayeen wax ka duwan oo hor leh.

2. Waxyar oo dhanaan (salsal, gundhig, qaab, ...) oo wixii lagu daro ka dhiga dhanaan, karuur, baq, cajiin, ...

khamiir¹: m.l 1. Badar cajiiman, muddo la huuriyo si loo dubi karo. 2. Badar yar, cajiiman oo canjeero, bur iyo wixi lamida lagu fixiyo.

khamiir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Badar cajiiman khamiir noqosho.

khamiir¹: m.l 1. Badar cajiiman, muddo la huuriyo si loo dubi karo. 2. Badar yar, cajiiman oo canjeero, bur iyo wixi lamida lagu fixiyo.

khamiir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Badar cajiiman khamiir noqosho. m.f.dh, khamiirid.

m. n. enzyme; fermented matter

khamiir v. ferment

-ka: (n) 1. dough (dow) ~ cajiin. 2. fermenting (feer menting) agent; yeast (yiist); something that causes fermentation (feer-man-teey-sheri) ~ qamiir

-ka: badar cajiiman, khamiir noqosho.

khamiir -ka: (magac, lab, keli) badar cajiiman oo inta muddo la huuriyo, haddana la dubo.

khamiir -ka: (magac, lab, keli) in yar oo badar ah oo cajiiman oo kolkaa canjeero, bur iyo wixii la mid ah lagu fixiyo.

1. (Khamiis-ka) Dhar tolan oo korka laga qaato oo mid gaaban iyo mid dheerba leh; gashi.

2. (Khamiis-ta) Maalmaha toddobaadka mid kamid ah oo Arbacada iyo Jamcaha u dhexaysa.

khamiis¹: m.l (-syo, m.dh) Dhar tolan oo ilaa canqowyada jooga, gacmo dheerna leh oo raggu gashadaan. la-mid: qamiis.

khamiis²: m.dh (-so, m.l) Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo arbacada iyo jimcaha u dhexeysa.

khamiis¹: m.l (-syo, m.dh) Dhar tolan oo ilaa canqowyada jooga, gacmo dheerna leh oo raggu gashadaan. la-mid: qamiis.

khamiis²: m.dh (-so, m.l) Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo arbacada iyo jimcaha u dhexeysa.

f. n. Thursday (sixth day of the Somali week)

m. n. long robe ~ shirt

name-m one born on Thursday

-ta: (n) Thursday (tharaz-dheey)

-ka: (n) a loose robe worn by men; shirt (sheert); robe (roowb) ~ shaati

-ta: (magac, dhedig, keli) maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo Arbacada iyo Jimcaha u dhaxaysa.

-ka: (magac, lab, keli) dar tolanoo korka laga qaato oo mid gaaban iyo mid dheerba leh. Dh: gashi, qamiis.

(Shariig-ga)

1. Dad wax isku darsaday mid ka mid ah; xubin shirko ka mid ah.

2. Shirki; Ilaah oo shariig loo yeelo.

m.l (-gyo, m.dh) Qof jiritaanka Alle cid kale la wadaajiyey.