Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dhama'-a)

2

Dayow.

waa la naqliyay ✓

1

dhama'¹: m.l 1. Dayow ka dhasha gaajo iyo harraad. 2. la-mid: dham'id. la-mid: dala'¹.

2

dhama'²: f.mg1 (-m'ay, -ma'day; -m'i) Gaajo iyo harraad la dayoobid. la-mid: dala'².

waa la naqliyay ✓

v. faint, swoon

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) wax kala garan waayid qofka ku dhaca oo jihooyinku ka lumaan. Dh: asqo, anbad, salal.

waa la naqliyay ✓

1

de: faint, swoon usually due to dehydration

2

lx: dhama'

3

pd: (dham'ay)

4

ps: v1=

5

key: dhama'

waa la naqliyay ✓

1

(Dhamac-da)

2

Dhuxul adag oo dhirta waaweyn laga dubo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Dhuxul qaxantay oo waaweyn. 2. Derin aan casaan lahayn oo faylikida u eg.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Dhuxul qaxantay oo waaweyn. 2. Derin aan casaan lahayn oo faylikida u eg.

waa la naqliyay ✓

m. n. charcoal, ember; torch

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m hot; charcoal, embers; torch

waa la naqliyay ✓

-da: (n) burning charcoal

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil yaraantiisii firfircoon iyo geesinimo ku dheehnayd.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qoryo gubtay dhuxusha ka hadhay ee nool.

2

dhamac -da: (magac, dhedig, keli) kulaylka laftiisa.

waa la naqliyay ✓

1

de: charcoal, ember; torch

2

lx: dhamac

3

pd: (-da)

4

ps: n2a-m

5

key: dhamac

waa la naqliyay ✓

Grewia tenax 10

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Jirrid weyn, qallalan oo la shito.

waa la naqliyay ✓

m. n. cheek

waa la naqliyay ✓

1

a: dhaban

2

de: cheek

3

lx: dhaman

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: dhaman

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhamas-ka) Geed geedaha waaweyn oo lafta adag kamid ah; alwaaxdiisa doonyo, kd., baa laga sameeyaa; wuxuu kamid yahay dhirta waddooyinka magaalooyinka lagu qurxiyo oo aan qodaxda lahayn oo hooska badan oo weligood cagaarka ah.

2

2. (Dhamas-ta) Usha dhamaska; ul madax weyn; bur.

waa la naqliyay ✓

1

dhamas¹: m.l Geed abaareed weyn, hoos badan oo loo xiisa qaariyadaha doonyaha laga sameeyo.

2

dhamas²: m.dh Ul weyn, culus, adag oo aan qornayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed abaareed weyn, hoos badan oo loo xiisa qaariyadaha doonyaha laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large evergreen tree species, used for hardwood timber

2

dhamas [feminine] n. club, cudgel

waa la naqliyay ✓

(Damass) N Conocarpus lancifolius Engl. &Diel. Combretaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) bat (baat); strong wooden stick; cudgel (kajel); club (kalaab) ~ bur, budh

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed laf adag oo ka dheer geedaha kale kana baxa magaalooyinka xeebaha ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhammaystirnaw oo wax halkii loogu tala galay gaadhay ahaw; wax aan waxba ka dhinnayn ahaw. Dh: buuxsan, dhammaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Asqa-da)

2

1. Biyawaa; harraad; oon.

3

2. Dayow, dhama'.

waa la naqliyay ✓

1

(Bur-ka)

2

1. (-°) Ul lagu dagaallamo oo madax buuran; qool; dhamas.

3

2. Badar la tumay oo budo laga dhigay oo rooti, laxoox, kd. laga samaysto.

4

3. Cad yar (ciid, sonkor, kd.).

5

4. Abur, xoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayow-ga)

2

Wareer wax lala kala garan waayo oo qofku aqoon waayo meesha uu joogo iyo goorta ay tahay iyo afartii docood meel ay kala jiraan; jahawareer; asqo; dhama'.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhamaaja-da)

2

Iskuddar qoyan oo badanaa layiig ah oo nabarrada lagu dhayo ama muruqyada iyo jirxanuunka kale la marsho oo lagu daliigo, ama inta dhir udgoon lagu daro, lagu dhaashado; (ama dhammaajo, dhamoojo).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhami'id-da)

2

Dhama' ku dhicid; dayoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhamooja-da)

2

Dhamaajo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dayow; dhama'. 2. Biyawaa; harraad. la-mid: aqso.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Curiyayaasha ururka 2aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Inkasta oo aanay aad ugu milmin biyaha haddana waxay la sameeyaan iyo beysyo. Waxay dhamaantood ku leeyihiin laba elektaroon heertamarta ugu sarreysa. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay II. Biraha ururkani waa: biriliyam (Be), magniisiyam (Mg), kaalsiyam (Ca), istorontiyam (Sr), baariyam (Ba) iyo radiyam (Ra).

waa la naqliyay ✓

1

biyabbeel¹: m.l 1. B. ah: badar la karinayo oo isaga oo aan weli bislaan biyihii ka dhammaadeen. 2. la-mid: biyabbeelid.

2

biyabbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Dheri karsamaya biyo ka dhamaasho.

waa la naqliyay ✓

1

burin¹: m.f.dh eeg buri. la-mid: buris.

2

burin²: m.dh 1. (fals.) Ficil ama fikrad ka soo horjedda jiritaan shay. 2. (fals.) Nooc ka mid af diidmada, ama afkaar dhamaanteed ka soo horjeedda, wixii jiray dhamaan.

3

bųrin: m.f.dh eeg bųri. la-mid: bųris, burrin, burris.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhama'². la-mid: dala'¹, dal'id, dhama'¹.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-jeeyay, -jeysay) Barar dhacaan dhamaajo marin. la-mid: dhammajee, dhamoojee, dhamooqee.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhamaajee. la-mid: dhammaajeyn, dhamoojeyn, dhamooqeyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-jeeyay, -jeysay) la-mid: dhamaajee.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhamaajeyn.

waa la naqliyay ✓

Uskag badan leh; wasakhi ku dhooban tahay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-mnaa, -mnayd) Dhar iyo wixi lamida wax la dhaamay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] dirty, messy, all messed up

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) uskag badan leh. Nin dhaaman waa laga dheeraadaa. Dh: dhaboolagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: dirty, messy, all messed up

2

lx: dhaaman

3

pd: (dhaamnaa)

4

ps: adj-der

5

key: dhaaman

waa la naqliyay ✓

finish

waa la naqliyay ✓

Grewia tembensis 70, G. tenax 10

waa la naqliyay ✓

1

(Damak) May, C Grewia tembensis Fres. Tiliaceae.

2

NFD, May, S, C Grewia tenex (Forsk.) Fiori Tiliaceae.

3

S Grewia cerasifera (Chiov)Cuf. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax halkii loogu tala galay gaadhsiin oo wax aan waxba ka dhinnayn ka dhigid. Dhammaynta mashruuca inyar ayaa ka hadhay. Dh: buuxin, dhammayn.

2

dhamayn -ta: (magac, dhedig, keli) idlayn oo wax aan waxba ka oollin ka dhigid. Dh: dhammayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dhamayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-cyo, m.l) Buur dhinaceeda hoose.

waa la naqliyay ✓

1

dhambal¹: m.l 1. Dh. ah: galley hal mar makiinad lagu burburiyey. 2. la-mid: dhambalid.

2

dhambal²: m.dh (-lo, m.l) 1. Raro. 2. Nooc aleesha ka mid ah oo inta la taxo dhiilasha iyo wixi lamida lagu qurxiyo. la-mid: dhombol.

3

dhambal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax si dherer ah u kala dillaacin. 2. Galley shiidid.

waa la naqliyay ✓

1

dhambal¹: m.l Dh. ah: galley hal mar makiinad lagu burburiyey.

2

dhambal²: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax si dherer ah u kala dillaacin. 2. Galley shiidid. m.f.dh, dhambalid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut in half longitudinally; grind, pound, crack, split open

2

dhambal m. n., (mass n.): coarse ~ roughly ground grain (larger than grits), granules

3

dhambal vl. n. budding of a plant ~ leaf (cotyledon)

4

dhambal [feminine] n. small mat

waa la naqliyay ✓

-ay / dhambashay: (v) 1. crack (karaak); break or snap apart ~ dhanbal. 2. dhamal -dhambasha: (n) mat (maat) ~ darrin, gogol

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax isku yaalla, labo u kala dhig oo kala falliidh. Dh: falliidh.

2

dhambal: (fal) arabikhi faracad ka dhig. Gallayda kac oo dhambal.

3

dhambal -ka: (magac, lab, keli) wax labo loo kala falliidhay, badhkiisa. Labada dhambal mid qaado.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax soo dhamaystirmay ama idlaaday ka dhig. Dh: dhamee.

waa la naqliyay ✓

1

dharla'¹: m.dh Kubka dhankiisa hore ee hilibku ku yaryahay; xoog.

2

dharla'²: f.mg4 (-'aa, -'ayd) Qof qaawan ahaansho. la-mid: dharra'.

waa la naqliyay ✓

1

dharla'¹: m.dh Kubka dhankiisa hore ee hilibku ku yaryahay; xoog.

2

dharla'²: f.mg4 (-'aa, -'ayd) Qof qaawan ahaansho. m.f.dh, dharla'aan. la-mid: dharra'.

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] nude, naked

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (adj) nude (nuud); naked (neey-kidh); bare (beer) ~ qaawan

waa la naqliyay ✓

1

de: nude, naked

2

lx: dharla'

3

pd: (dharla'aa)

4

ps: adj-expr

5

key: dharla'

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-'aa, -'ayd) la-mid: dharla'².

waa la naqliyay ✓

v., [compound] take place, transpire, ensue; happen

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) go through; pass through ~ dhexmar

waa la naqliyay ✓

1

a: dhexmar

2

de: take place, transpire, ensue; happen

3

lx: dhaxmar

4

pd: (dhaxmaray)

5

ps: v1=cmp

6

key: dhaxmar

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aan waxba arag oo indhaha beelay; idhoole ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: DH [digraph letter of the Somali alphabet] Voiced post-alveolar retroflex stop; can be double, but is not spelled as such; changes to R when not the first consonant in most dialects

2

lx: dha'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: dha'

waa la naqliyay ✓

1

dala'¹: m.l la-mid: dhama'¹.

2

dala'²: f.mg1 (-l'ay, -la'day; -l'i) la-mid: dhama'².

waa la naqliyay ✓

1

(Damac-a)

2

1. Jeclaanta la jeclaysto in wax walba la helo ama la yeesho; hunguriweyni.

3

2. Doonis, rabitin, wax jeclaysad.

waa la naqliyay ✓

1

damac¹: m.l 1. Hunguri weynaan dheeraad ah oo wax loo yeesho. 2. Rabitaan. 3. la-mid: damcid.

2

damac²: f.mg1 (-mcay, -macday; -mci) 1. Hunguri weynaan dheeraad ah wax u yeelasho (cid). 2. Wax rabid (cid). Tusaale: “Waxaan damcay in aan Diinsoor aado.”

waa la naqliyay ✓

1

damac¹: m.l 1. Hunguri weynaan dheeraad ah oo wax loo yeesho. 2. Rabitaan.

2

damac²: f.mg1 (-mcay, -macday; -mci) 1. Hunguri weynaan dheeraad ah wax u yeelasho (cid). 2. Wax rabid (cid). Tusaale: Waxaan damcay in aan Diinsoor aado. m.f.dh, damcid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. desire, longing, ambition; intention

2

damac v. desire, intend

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. desire (di-zaayar); wanting (waant-ing); aspiration (aas-pi-reey-shin); intention (zn-teen-shin); ambition (am-bi-shin); eagerness (iiger-nes) ~ doonid, rabitaan, hammad 2. greed (giriidh); selfishness (selfish-nes); greediness (giriidines) ~ hunguriweyni

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) doonitaanka iyo hindisaha ku abuuran qofka aadamaha ah ee la jeclaysto in wax walba la helo ama la yeelsho. Rag damac iyo dacari ka ma dhammaadaan. Dh: doon, jeclayso, hunguriweyni.

waa la naqliyay ✓

1

(Damal-ka)

2

Geed (qurac, kd.) tahanti koray oo weynaadey: kolkuu yar yahay waa cigan; kolkuu gaboobo waa dogob, kolkuu dhallin yar yahayna waa (dimcad).

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] acacia tree species

waa la naqliyay ✓

1

(Damal) S Acacia circummarginata Chiov. Mimosaceae.

2

May Acacia sieberiana DC. Mimosaceae.

3

S Acacia macalusoi Mattei Mimosaceae.

4

S Acacia elatior Brenan. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

name-m acacia tree sp., Lit: born under an acacia tree.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil geed damal ah ama hadh weyn ku hoos dhashay ama isagaba laga filayo inuu noqdo nin la hadhsado oo dhabar ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed hadh weyn. Damal ayaa loo hoos goglay martidii. Dh: hadhac, dhamal.

2

damal -ka: (magac, lab, keli) qudhaca kiisa waaweyn ee hadhka leh. Dhidi la hadhsay damalkii markuu dhacay balaadhnaayee.

waa la naqliyay ✓

1

de: acacia tree sp.

2

lx: damal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: damal

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-mqay, -maqday) la-mid: danaq.

waa la naqliyay ✓

v. aggravate a wound; injure

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) inflict a wound ~ danqin —damaq -a: (n) feeling (filing). Ex: damaq jacayl; the feeling of love

waa la naqliyay ✓

(fal) nabar hore u bukey, waxyeellee. Dh: xanuuji.

waa la naqliyay ✓

1

de: aggravate a wound; injure

2

lx: damaq

3

pd: (damqay)

4

ps: v1=tr

5

see: daqan

6

key: damaq

waa la naqliyay ✓

1

dhaab¹: m.dh (-bab, m.l) 1. Qori, bir iyo wixi lamida oo dhul xoog ugu mudan si uu u xajiyo dhismo iyo wixi lamida. 2. Daloolada xanjada ka sameysan ee shinnidu malabka ku keydsato; kabar.

2

dhaab²: f.g1 (-bay, -btay) Qof, bir, iyo wixi lamida dhulka xoog ugu mudid si uu u xajiyo dhismo iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

dhaab¹: m.dh (-bab, m.l) 1. Qori, bir iyo wixi lamida oo dhul xoog ugu mudan si uu u xajiyo dhismo iyo wixi lamida. 2. Daloolada xanjada ka sameysan ee shinnidu malabka ku keydsato; kabar.

2

dhaab²: f.g1 (-bay, -btay) Qof, bir, iyo wixi lamida dhulka xoog ugu mudid si uu u xajiyo dhismo iyo wixi lamida. m.f.dh, dhaabid.

waa la naqliyay ✓

v. fix, fasten, secure, implant, ram (into)

waa la naqliyay ✓

1

de: fix, fasten, secure, implant, ram (into)

2

lx: dhaab

3

pd: (dhaabay)

4

ps: v1=

5

key: dhaab

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaad-ka)

2

Meesha kubku u yaryar yahay oo canqawga ka sarraysa.

waa la naqliyay ✓

1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). m.f.dh, dhaadid. la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. part of the leg just above the ankle

2

dhaad v. tie by the leg

3

dhaad v. notice, be aware of, know

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax si wanaagsan ugu fiirso oo aad u eeg. Alaabta aad u dhaad markhaati ayaa laguu qabsane. Dh: fiiri.

2

dhaad: (fal) garo ama asiib arrin. Dh: hel, fahan.

3

dhaad -ka: (magac, lab, keli) addimada, inta kubka iyo kuraanta u dhaxaysa kubka iyo kuraanta. Hasha xadhig ayaa dhaadka lagaga xidhay.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Meel ama wax weydaarasho ama gudbid. 2. (f.g) Wax faraha ka qaadid; deyn. 3. (f.mg) Ku dh.: wax sida ay yihiin u deyn. 4. (f.mg) Ku dh.: cid wax ammaano ahaan ugu dhiibasho.

waa la naqliyay ✓