dhallaanciil

m.dh Dhallaan ahaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) caruur ahaan iyo dhallaan ahaan. Wuxu sidan u yeelay waa dhallaannimo. Dh: carruurnimo, ciyaalnimo.

cf: carruur, gurbood

de: baby, infant; small children

hm: 1

lx: dhallaan

pd: (-ka)

ps: n2c-m

key: dhallaan_1

a: dhalanteed, wirwir

de: mirage; heat haze Lit: lost child

hm: 2

lx: dhallaan

pd: (-ta)

ps: np-f-idiom

key: dhallaan_2

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Qof wax illoowsiin. la-mid: hilmaansii.

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Qof wax illoowsiin. m.f.dh, halmaansiin. la-mid: hilmaansii.

ditransitive v. cause someone to forget something, make someone not remember something

(fal) cid kale, xusuusta u diid; illowsii.

a: hilmaansii

de: cause s.o. to forget s.t., make s.o. not remember s.t.

lx: halmaansii

pd: (halmaansiiyey)

ps: v2a=ditr

key: halmaansii

m.f.dh eeg halmaansii. la-mid: halmaansiis, hilmaansiin.

m.l la-mid: halmaansiin.

(Dalan-aila) N, C Euphorbia longetuberculosa Boiss. Euphorbiaceae.

m.l Laba ciddiyood oo qoobabka ariga, lo'da iyo wixi lamida korkooda ku yaal oo yaryar.

(Dhallaandhuux-a)

Geed-saar dhirta ku baxa oo leh caano aad u kulul oo cudurrada indhaha qaarkood lagu daweeyo.

m.l la-mid: dhalaandhuux.

m. n., [compound] tree species, with fruit used to cure sore eyes

-a: (magac, lab, keli) geed geedaha ku marma oo caano aad u kulul leh oo xanuunnada indhaha badhkood lagu daweeyo.

de: tree sp., with fruit used to cure sore eyes

lx: dhallaandhuux

pd: (-a)

ps: n2-m-cmp

key: dhallaandhuux

calaancal¹: m.l la-mid: calaacal¹.

calaancal²: f.mg1 (-alay, -ashay) la-mid: calaacal³.

-ka: (magac, lab, keli) cataab welwel muujinaya.

dalaandal¹: m.l (daawo) Sarsaridda meel oogada ka mid ah oo dhiig ku guntamay la sarsaro iyadoo dhiigga toobin looga soo nuugayo.

dalaandal²: f.g1 (-alay, -ashay) (daawo) Meel oogada ka mid ah oo dhiig ku guntamay, si toobin dhiigga looga soo nuugo sarsarid.

dalaandal¹: m.l (daaw.) Sarsaridda meel oogada ka mid ah oo dhiig ku guntamay la sarsaro iyadoo dhiigga toobin looga soo nuugayo.

dalaandal²: f.g1 (-alay, -ashay) (daaw.) Meel oogada ka mid ah oo dhiig ku guntamay, si toobin dhiigga looga soo nuugo sarsarid. m.f.dh, dalaandalid.

-ka: (magac, lab, keli) si xannaano iyo dhawris leh u wadid. Dadku dalaandal iyo isku wadid bay u baahan yihiin. Dh: dalaandalin.

dalaandal -ka: (magac, lab, keli) sarsaridda meel oogada ka mid ah oo dhiig ku guntamay la sarsaro iyadoo dhiigga toobin lagaga soo nuugayo

-da: (magac, dhedig, keli) dal shisheeye oo la tago. Dh: dhuyaalid, dalaw.

-da: (magac, dhedig, keli) ayaandarro iyo darxumo ku dhicid.

dąllaalid: m.f.dh eeg dąllaal². la-mid: dillaalid, dullaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) labo wax kala iibsanaya u kala dhaxayn oo u kala iibis. Dh: dillaalid.

m.dh la-mid: dallaallimo.

f.g2 (-iiyay, -iisay) Qof, derajo u kordhin.

f.g2 (-iiyay, -iisay) Qof, derajo u kordhin. m.dh, dallacsiin.

v.caus: promote ~ raise someone in rank

-yey / say: (v) promote (pora-mowt); raise (reeyz); elevate (ela-veeyt) ~ dalacsii

(fal) derejo sare sii; derejo sare gaadhsii. Dh: dallici.

de: promote ~ raise s.o. in rank

lx: dallacsii

pd: (dallacsiiyey)

ps: v2a=caus

key: dallacsii

-ka: (magac, lab, keli) dhawaaq weyn oo culus oo guuxa sida tan ka yeedha madfac la riday.

-ka: (magac, lab, keli) sii deyn wax la dawlaaciyo.

m.f.dh eeg dhakaaci.

(Dhalaalid-da)

1. Muuqaal ifa haya yeelasho; bidhaamid; birbirid.

2. (bir, subag, kd.) sida biyaha u dareerid, kulayl dab ama qorraxeed aawadi; shiilmid; shubmid.

m.f.dh eeg dhalaal². la-mid: dhalalid.

-da: (magac, dhedig, keli) shiilmid oo dareere u beddelmid.

dhalaalid -da: (magac, dhedig, keli) iftiimid oo wax meel dheer laga arkayo ahaan. Dhalaalidda xiddigaha samada dharaar lama arko.

(Dhalaalin-ta)

Wax dhalaala haya ka dhigid.

dhalaalin¹: m.f.dh eeg dhalaali. la-mid: dhalaalis, dhalalin.

dhalaalin²: m.dh (fiisikis) Dariiqada ama habka adke loogu beddelo hoor iyadoo la adeegsanayo kul iyo cadaadis.

m.dh (fiisikis) Dariiqada ama habka adke loogu beddelo hoor iyadoo la adeegsanayo kul iyo cadaadis.

-ta: (n) the act of melting; fusion (fiyuushin)

-ta: (magac, dhedig, keli) adke, shiilid oo dareere u rogid. Dhalaalinta jaandigu hawl mal eh.

dhalaalin -ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) walax mid kale ku duldheji iyadoo dab la adeegsanayo.

m.l la-mid: dhalaalin.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dhalleexi.

(fal) dhan u janjeedhi. Soo dhalleeci xeedhada. Dh: janjeedhi.

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhanaana noqosho; dhanaan ahaansho. Karuurku dhanaanidda ayuu ku macaan yahay. Dh: dhanaanaan.

m.f.dh eeg dhanaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhanaan ka dhigid; gadhoodhin oo ciir ka dhigid.

m.l Wax yar oo wax lagu dhanaansado. la-mid: dhanaanin.

m.l Wax yar oo wax lagu dhanaansado. la-mid: dhanaanin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhanaanin.

(Dhaqaaqi-sha)

(dad, duunyo, kd.) wax dhaqaaqa; wax nool.

m.dh Nafley meel fog ka dhaqdhaqaaqeysa oo aan la sugi karin waxa ay tahay.

f. n., [collective] living creature

-sha: (magac, dhedig, keli) wixii nool ee dad ama duunyo ah ee mag laga bixin karo.

de: living creature Lit: moving being

lx: dhaqaaqil

pd: (/sha)

ps: n-f-col

syn: nafley

key: dhaqaaqil

(Dillaacid-da)

Wixii (maro, kd.) xoog loo kala dhufto ama loo kala jiido cadad u kala jeexmiddooda; kalajeexmid; dhanbalmid; qarrarid; qawrarid.

m.f.dh eeg dillaac².

-da: (magac, dhedig, keli) jeexmid iyo kala qarradhid. Dh: jeexmid.

(Dillaacin-ta)

Cad is haysta (maro, xaashi, kd.) labo meelood ama ka badan u kala jeexid; dhanbalid; qarrarin.

m.f.dh eeg dillaaci.

m.l la-mid: dillacsasho.

-ga: (magac, lab, keli) eeg dillaacsasho.

(Galaaciif-ka)

Kallunka badda jaad kamid ah oo habeenki ifa.

m.l Nooc kalluunka badda ka mid ah oo habeenkii ifa.

m. n., [collective] luminous fish species

-ka: (magac, lab, keli) nooc kalluun ah oo habeenkii iftiima. Galaaciif baa shabagga soo galay.

de: luminous fish sp.

lx: galaaciif

pd: (-ka)

ps: n2a-m-col

key: galaaciif

(Halaanhal-ka)

Hees.

halaanhal¹: m.l 1. Hadal been ah oo cid lagu beerdulucsanayo. 2.Hees jiib leh, aan jaan lahayn oo wiglada la bah ah.

halaanhal²: f.mg1 (-alay, -ashay) 1. Hadal been ah cid ku beerdulucsasho. 2.Halaanhal tirin.

m.l 1. Hadal been ah oo cid lagu beerdulucsanayo. 2.Hees jiib leh, aan jaan lahayn oo wiglada la bah ah.

m. n. song

(fal) calaacal oo is ciilbad. Haddaad cududdaada, ku ciilbixi waydo, cidhiidhiga feedhka, abiid ku halaanhal. Dh: calaacal, cataw.

halaanhal -ka: (magac, lab, keli) calaacalka iyo catawga, iyada oo wax dhacay laga murugaysan yahay..

halaanhal -ka: (magac, lab, keli) hees uu dumarku qaado oo ay ku calaacalaan. Dh: halaanbal. halaanhalid -da: (magac, dhedig, keli) calaacalid iyo isciilbadid. Dh: cataabid, halaanhalis, halaanhelid, halaanhelis.

de: song

lx: halaanhal

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: hees

key: halaanhal

(Hallaabid-da)

1. Xoolo ama alaabo aan la aqoon meel ay aadeen ama jiraan; baxsasho; lumid.

2. Waxyeello gaarid.

m.f.dh eeg hallow².

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo ama alaabo meel lagu ogaa ka waayid iyadoon sababta maqnaashana la garanayn. Dh: baadiyow, lumid, dhumid, waayid. Li: helid.

hallaabid-da: (magac, dhedig, keli) wax xumaaday noqosho. Dh: kharribmid, xumaad, cilladaysasho, caddilmid, kharribnaan.

m.f.dh eeg halraac².

(Hillaacid-da)

Iftiin xoog badan daruuraha da'a haya dhexdooda ka muuqasho, kolka jacdu qarxato.

m.f.dh eeg hillaac².

-da: (magac, dhedig, keli) muuqashada iftiin xoog badan oo daruuraha da'aya dhexdooda ka baxa kolkay isku dhacaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog u hunqaacid. Dh: hullaacis.

(fal) (ka ~) bahal iyo wixii la mid ah, ka cadhaysii. Dh: dhidhi.

hullaanji: (fal) qoryo dab dul yaal isku ururi. Dabka hullaanji aqalkiibaa nagu madoobaaday.

-da: (magac, dhedig, keli) hadh xagga sare ah. Duco duug ma noqotee, qurraxduna dallaallimo, Deeqay aabbahaa iyo, dadku hooyadaa noqoy.

m.dh eeg dallacsii. la-mid: dallacsiis.

-ta: (magac, dhedig, keli) darajo sare siin.

m.l la-mid: dallacsiin.

-ka: (magac, lab, keli) qof darajo sare gaadhsiin. Dallacsiis baa halkan lagu keenay.