dhaliil — Macnaha & Turjumaada

1

dhaliil¹: m.l/dh Daldalool iyo iin wax leeyahay.

2

dhaliil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Daldalool iyo iin wax leeyihiin sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

dhaliil¹: m.l/dh Daldalool iyo iin wax leeyahay.

2

dhaliil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Daldalool iyo iin wax leeyihiin sheegid. m.f.dh, dhaliilid.

waa la naqliyay ✓

v. disapprove of, look down on

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) goldaloolo iyo nusqaan cid ama hawl leedahay. Qof walba dhaliil ayuu leeyahay. Dh: dhalliil, nusqaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: darraw

2

de: disapprove of, look down on

3

lx: dhaliil

4

pd: (dhaliilay)

5

ps: v1=

6

key: dhaliil

waa la naqliyay ✓

1

(Daliil-ka)

2

1. Wax wax lagu rumaysto; marag; markhaati.

3

2. Xun; liid.

waa la naqliyay ✓

1

daliil¹: m.l.kh (-llo, m.dh) D. ah: qof dullinimo ka muuqato.

2

daliil²: m.l/dh (-llo, m.dh/-lo, m.l) Markhaati cad oo wax xaqiiqnimadiisa lagu caddeynayo.

waa la naqliyay ✓

1

daliil¹: m.l.kh (-llo, m.dh) D. ah: qof dullinimo ka muuqato.

2

daliil²: m.l/dh (-llo, m.dh/-lo, m.l) Markhaati cad oo wax xaqiiqnimadiisa lagu caddeynayo.

waa la naqliyay ✓

m. n. indication, sign, token; symptom; proof, evidence, testimony; guide book, manual, directory

waa la naqliyay ✓

-daliisha: (n) evidence (eva-dhans); reasoning (riisanin); proof (puruuf) ~ caddayn, markhaati; qiil

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caddaynta ama markhaatiga arrin muran ka taaganaa. Dh: burhaan, xujo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: marag, markhaati

2

de: indication, sign, token; symptom; proof, evidence, testimony; guide book, manual, directory

3

lx: daliil

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: daliil

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-iilay, -iishay) Ku h.: wax si xad dhaaf ah ugu degdegid (sida wax heliddood ama qof wax gaarsiintii).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» cunto iyo wixii la mid ah, xoog u doon adoo hamuun darteed dhareerka daadinaya; hamuun dheeri ah muuji.

2

haliil-ka: (magac, lab, keli) hamuunta iyo doonista xoogga ah ee cunto iyo wixii la mid ah loo qabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabii-sha)

2

Maamulka iyo aqoonta lacagta iyo xoolaha; xisaab.

waa la naqliyay ✓

1

dhabiil¹: m.dh 1. Dhaqaaleynta iyo tashiilidda hantida. 2. Quuddarraynta. la-mid: dhabiilid.

2

dhabiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax tashiilid. 2. Wax quuddarrayn.

waa la naqliyay ✓

1

dhabiil¹: m.dh 1. Dhaqaaleynta iyo tashiilidda hantida. 2. Quuddarraynta.

2

dhabiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax tashiilid. 2. Wax quuddarrayn. m.f.dh, dhabiilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. manage, administer; do accounts

2

dhabiil vl. n. management of money and goods; accounting

waa la naqliyay ✓

-ay / dhabiishay: (v) not help; refuse to help, especially a shared work

waa la naqliyay ✓

1

Parsimonia

2

Parsimony

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ku bakhayl oo bixintiisa la waako. Biyuhu way innagu yaryihiine innoo dhabiil. Dh: yaryaree.

2

dhabiil-sha: (magac, dhedig, keli) cilmiga lagu barto xisaabinta maalka nool iyo moodba. Dh: xisaab.

waa la naqliyay ✓

name-m sincere; friend

waa la naqliyay ✓

1

(Ragrif-ka)

2

Nimaan wax tarin, ninkii wax keenana, dhaliila oo wax ka sheega oo ceebeeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiltirid-da)

2

1. Xil ka wareejin, ka qaadid, ka tirid.

3

2. (ku xiltirid) Qof laga sugayey abaalgud ama waxtar kale oo (inta lagu rajo go'o ama si kale loo dhaliilo) loo caddeeyo inaan waxba laga sugeyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

buri: f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Nafley orodsiin si meel looga fogeeyo; eryid; cayrin. 2. (f.mg) Qof meel uu ku noolaa ama hawl ka hayey ka fogayn dhaliil awgeed. 3. (f.mg) U b.: cid sed dheeraad ah siin.

2

bųri: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid weyso u dhawrnayd ka jebin. 2. Xeer jirey baabbi'in. 3. Xeer jirey ku xad gudibid. la-mid: burri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) 1. Cambaar u yeelid. 2. Cid ceeb iyo dhaliil ka faafin; dhaleecayn, ceebayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do m.l) 1. Dhaliil qof leeyahay oo qiimahiisa hoos u dhiga. 2. Iin wax leeyahay. Tusaale: “Baabuurka c. buu leeyahay”. la-mid: cillo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (dii.) Waxyaabaha diinta la xiriira oo la dhowro ee aan dhaliil laga bixin karin, sida quraanka iyo xadiiska. 2. (dii.) Meel Eebbe lagu caabudo. 3. Waajib ay khasabtahay in fuliyo.

waa la naqliyay ✓

1

naanays¹: m.dh (-so/-syo, m.dh) Magac dheeri ah oo loo yaqaan qof, kaas oo aan ahayn magaciisa dhabta ah; koofaar. la-mid: naynaas¹.

2

naanays²: m.dh (-syo, m.dh) (kiimika)Hab loo qoro iskudhis kimikaad iyadoo la isticmaalayo summadaha atamyada ku jira. Hoosgalayaashu waxay u taaganyihiin tirada atamyada. Naaneys molikiyuulku waxay ku tustaa oo keliya nooca iyo tirada atamyada ah ee ku jira iskudhiska. Dhis naaneys molikuyuulkuna waxay muujisaa sida atammadu u ratibanyihiin.

3

naanays³: f.mg1 (-say, -stay) 1. Ku n.: qof magac dheeri ah oo aan kiisii dhabta ahaa ahayn u bixin. 2. Ku n.: cid falkeeda dhaliilid. la-mid: naynaas².

waa la naqliyay ✓

m.l.kh R. ah: nin aan waxtarin, ninka waxtarka ahna dhaliila.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Nafley orodsiin si meel looga fogeeyo; eryid; cayrin. 2. (f.mg) Qof meel uu ku noolaa ama hawl ka hayey ka fogayn dhaliil awgeed. 3. (f.mg) U b.: cid sed dheeraad ah siin. m.f.dh, burin¹.

2

bųri f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid weyso u dhawrnayd ka jebin. 2. Xeer jirey baabbi'in. 3. Xeer jirey ku xad gudibid. m.f.dh, bųrin. la-mid: burri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) 1. Cambaar u yeelid. 2. Cid ceeb iyo dhaliil ka faafin; dhaleecayn, ceebayn. m.f.dh, cambaarayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do m.l) 1. Dhaliil qof leeyahay oo qiimahiisa hoos u dhiga. 2. Iin wax leeyahay. Tusaale: Baabuurka c. buu leeyahay. la-mid: cillo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (dii.) Waxyaabaha diinta la xiriira oo la dhowro ee aan dhaliil laga bixin karin, sida quraanka iyo xadiiska. 2. (dii.) Meel Eebbe lagu caabudo. 3. Waajib ay khasabtahay in fuliyo.

waa la naqliyay ✓

1

naanays¹: m.dh (-so/-syo, m.dh) Magac dheeri ah oo loo yaqaan qof, kaas oo aan ahayn magaciisa dhabta ah; koofaar. la-mid: naynaas.

2

naanays²: m.dh (-syo, m.dh) (Kiim.) Hab loo qoro iskudhis kimikaad iyadoo la isticmaalayo summadaha atamyada ku jira. Hoosgalayaashu waxay u taaganyihiin tirada atamyada. Naaneys molikiyuulku waxay ku tustaa oo keliya nooca iyo tirada atamyada ah ee ku jira iskudhiska. Dhis naaneys molikuyuulkuna waxay muujisaa sida atammadu u ratibanyihiin.

3

naanays³: f.mg1 (-say, -stay) 1. Ku n.: qof magac dheeri ah oo aan kiisii dhabta ahaa ahayn u bixin. 2. Ku n.: cid falkeeda dhaliilid. m.f.dh, naanaysid. la-mid: naynaas.

waa la naqliyay ✓

Dhaliil tiran

waa la naqliyay ✓

/pijoorativ/ (adj) hadal qayaxan oo dhaliil ama cay muujinaya. e.g. 'Mean' is more pejorative than 'economical'.

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) fall short of expectations; feel oneself not to have sufficient, adequate or enough ~ qawad, dhaliil

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaliilid-da)

2

Sidii laga filana hayay si weydaarsan oo ama ka hoosaysa ama ka liidata, ku arkid; ceeb u yeelid; saluugid; ka qawadid; liidid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhaliil².

waa la naqliyay ✓

1

Insoddisfazione

2

Dissatisfaction

waa la naqliyay ✓

m.dh Jab yar oo ka mid ah wax burburay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) burburin xoog ah; cardaaduqe meel la gaadhsiiyo. Haddii aan dhalfiifaha ka dhigin wax la dhoodhoobay.

waa la naqliyay ✓

name-f sincere; friend

waa la naqliyay ✓

-tahaliisha: (n) holy water; sacred or blessed water ~ taxaliil, tahliil

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baay.) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaababka kala duduwan ee uu isku muujiyo hiddaside.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhali-ga)

2

Xubinta dheddiggu ka dhalo; dasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhali¹: m.l Afka hore ee xubinta taranta dhiddigoodka.

2

dhali²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof ). m.f.dh, dhalin.

waa la naqliyay ✓

Generate

waa la naqliyay ✓

1

v. cause, bring about; create, originate; deliver (a baby), beget (a child); score (a goal)

2

dhali m. n. womb

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. assist [a woman] in giving birth; deliver (diliver) ~ ka dhali. Ex: dhakhtarkee ilmaha kaa dhaliyey? which doctor delivered your baby? 2. (v) score (iskoor); gain [a point] in a game or contest. Ex: laba gool buu dhaliyey; he scored two goals. 3. generate (jena-reeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka ummuli oo wax foolanaya dhalmada ku caawi. Ri'da ka dhali.

2

dhali: (fal) ciyaar halkii la doonayay gaadh oo duq keen. Dhali dhali walaal goolka.

3

dhali: (fal) fikrad, mashruuc iyo wixii la mid ah keen oo abuur. Dh: curi, badac, abuur.

4

dhali: (fal) (ka ~) xubnaha faraha dhac ka sii adoo laabaya.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhii-sha)

2

Weel la tolo ama geedaha laga qoro oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

dhiil¹: m.l (-lal, m.l) Haruubka dhiisha lagu daboolo.

2

dhiil²: m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

f. n. milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

waa la naqliyay ✓

-dhiisha: (n) milk container used by the nomadic people

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadhuub roon oo lagu maalo xoolaha. Dhiilka ku soo lis geela. Dh: bidhe, furqordi, marke.

2

dhiil-ka: (magac, lab, keli) furka dhiisha lagu daboolo. Nin dhiil dhami jiray dhiilkeedu ma deeqo. Dh: buqul.

3

dhiil -sha: (magac, dhedig, keli) weel dabool leh oo caano ama biyo lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

2

lx: dhiil

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: dhiil

waa la naqliyay ✓

1

(Daliig-ta)

2

1. Xarriiq; diillin; jiitin.

3

2. Wax yaryar oo dhuuban oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo. la-mid: daliigid.

2

daliig²: m.dh (-go, m.l) 1. Cad dhuuban, dheer oo ka samaysan maro, caw, maqaar iyo wixi lamida. 2. Xarriiq dheer, dhuuban oo wax ku dul taal.

3

daliig³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

daliig¹: m.l 1. Jilcinta lagu sameeyo caw, maqaar iyo wixi lamida iyadoo qalab gaar ah la adeegsanayo. 2. Daaweynta muruq jirran iyadoo faraha la adeegsanayo.

2

daliig²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida qalab gaar ah oo looga tala galay ku jilcin. 2. Muruq jirran faraha ku daaweyn. m.f.dh, daliigid.

waa la naqliyay ✓

1

v. massage

2

daliig v. draw a line

3

daliig [feminine] n. line; long thin unit (fiber, thread, wire, etc.); road

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) massage (masaash) ~ duug

2

daliig -ta: (n) stripe (istraayp); streak (istiriik); line (laayn) ~ diillin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) duug meel jidhka ka mid ah. Daliig naasaha saca si u godlado. Dh: duug.

2

daliig-ga: (magac, lab, keli) daaweynta muruq jirran iyadoo faraha iyo baabbacada la adeegsanayo.

3

daliig-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq ama shay si dhuuban loo jeexay. Daliig dheer oo maydhaxa ayaan soohay. Dh: jiitin, liidin, liilan.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida kala jeexid. 2. Ka d.: qof dhar, darajo iyo wixi lamida si sharaf darro ah uga qaadid. 3. Ka d.: mindi, seef iyo wixi lamida galka ka saarid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) 1. Caw, maqaar iyo wixi lamida kala jeexid. 2. Ka d.: qof dhar, darajo iyo wixi lamida si sharaf darro ah uga qaadid. 3. Ka d.: mindi, seef iyo wixi lamida galka ka saarid. m.f.dh, daliiqid.

waa la naqliyay ✓

v. separate into fibers (straw, palm leaves, etc.)

waa la naqliyay ✓

(fal) si aan ka dhergid iyo hanbo midna lahayn wax u cun.

waa la naqliyay ✓

1

de: separate into fibers (straw, palm leaves, etc.)

2

lx: daliiq

3

pd: (daliiqay)

4

ps: v1=tr

5

key: daliiq

waa la naqliyay ✓

1

dhalal¹: m.l la-mid: dhalaal¹.

2

dhalal²: f.mg1 (-alay, -ashay) la-mid: dhalaal².

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalid-da)

2

1. Ummulid.

3

2. Ilmo ama carruur aabbe ama hooyo u noqosho.

4

3. Soo saarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhal². la-mid: dhalis², dhalmo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhalitaanka nooluhu ilmo dhalo. Dh: umulid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalin-ta)

2

1. Ilmo ka ummulin, ka keenid, ka soo bixin.

3

2. Wax aan hor u jiri jirin keenid ama samayn; curin; abuurid; uumid; alkumid; hindisid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhali². la-mid: dhalis¹.

waa la naqliyay ✓

score

waa la naqliyay ✓

vl. n. causing, creating; delivering a baby; scoring a goal

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. the act of delivering [for example a baby]; delivery (diliveri); bearing (beering) ~ ummulin, dhalmo. 2. the act of a scoring a goal or point

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) haweenay uur leh ama wax kale ka ummulin oo foosha ku caawin. Dh: ummulin.

2

dhalin -ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar halkii la doonayay gaadhid oo duq ama gool keenid.

3

dhalin -ta: (magac, dhedig, keli) (kal ~) xubnaha faraha laabid oo dhac ka siin. Sareedo ka dhalinta faraha kama oydo.

4

dhalin -ta: (magac, dhedig, keli) fikrad, mashruuc iyo wixii la mid ah keenid oo abuurid. Dh: curin, badcid, abuurid.

5

dhalin -ta: (magac, dhedig, keli) dad da'yarta ah ee aan weli gaboobin. Dhalintu caawa waxay ku cawaynayaan naadiga. Dh: dhallin, dhallinyaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: causing, creating; delivering a baby; scoring a goal

2

lx: dhalin

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: dhalin

waa la naqliyay ✓

1

dhalis¹: m.l la-mid: dhalin.

2

dhalis²: m.dh la-mid: dhalid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) caloosha ilmo ka soo saarid. Dh: dhalid, ummulid.

2

dhalis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg dhalin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) Eebbbaha Weyn ee ma baahde.

waa la naqliyay ✓

1

(Kalii-sha)

2

Xilli kulul oo roobka ka soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Xilliga roobka gu' bilawdo ama roobka dayreed oo hawadu aad u kululaato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Xilliga roobka gu' bilawdo ama roobka dayreed oo hawadu aad u kululaato.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay waqti kaliil ah oo kulul.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xilli kulul oo roobka ka soo horreeya; goor xilli roobaadka ka soo hor marta oo kulul.

waa la naqliyay ✓

1

(Khalii-ga)

2

Qoryo dhuudhuuban oo aqallada (cariishyo) lagu dhiso ama bedemmada, kd., lagu awdo; sarab; sadaq.

waa la naqliyay ✓

1

maliil¹: m.l 1. la-mid: mariil 1. Qof tabartii ku dhamaatay jirro muddo haysay ama hayso awgeed. 2. la-mid: maliilid.

2

maliil²: f.mg1 (-iilay, -iishay) Maliil noqosho. la-mid: mariil².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: mariil 1. Qof tabartii ku dhamaatay jirro muddo haysay ama hayso awgeed.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. decrepit person, someone who has wasted away ~ is gravely ill

2

maliil [inchoative] v. waste away, become decrepit, be seriously ill

waa la naqliyay ✓

-ay / maliishay: (v) become thin (thiin), lean (liin) or gaunt (goont) due to sickness ~ mariil

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarayari xoog ah; laf yaraan aad ah oo jirro raagtay keento. Dh: miliil.

waa la naqliyay ✓