dhabarxanuun

-ka: (magac, lab, keli) cudur dhegaha ku dhaca oo dartii dadka ku dhego cuslaadaan ama ku dhego beelaan haddii aan la iska daaweyn.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun haweenka naasaha kaga dhaca oo ibaha bukaysiiya oo haddii uu ku xumaado naasatira.

-ka: (magac, lab, keli) cid ay ku dhacday nafaqo darro. Dabacayuun dababbuur ab ayey walaalo ahaayeen.

-ga: (magac, lab, keli) dameer yar oo hooyadaadii markuu jaqayo labada lugood dhexdooda ka nuuga.

m.l (daaw.) Xanuun madaxa ku dhaca; madax-wareer.

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan uu qofka madaxu xanuuno. Aabbo madaxanuun baa haya. Dh: madax-xanuun, madax-wareer, madaxfarad, madaxfered.

m.f.dh eeg dhaarsan. la-mid: dhaarsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid dhaar galay ahaan.

-ta: (v) forces for outflanking or maneuvering around and behind the back of an opposing force [enemy]

(Madaxxanuun-ka)

Madaxwareer.

m.f.dh eeg dhabaqsan. la-mid: dhabaqsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la badhqiyay oo la isla heli la'yahay ahaan. Dh: badhaqsanaan.

m.f.dh eeg dhafarsan. la-mid: dhafarsanaansho.

m.f.dh eeg dhararsan. la-mid: dhararsanaansho.

(Dhabannaanayn-ta)

Dhabannaano kol ama ka badan ku dhufasho; dharbaaxid.

m.f.dh eeg dhabannaanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dharbaaxo wejiga ka saarid. Dh: dharbaaxayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) adkaysi iyo dulqaad dhibaato lagu waajaho lahaan.

m.f.dh eeg dhabaradag. la-mid: dhabar-adayg, dhabar-adkaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Qof la dharbaaxay ahaansho. la-mid: dhirbaaxaysan.

(tilmaame) mid la dharbaaxay; mid dharbaaxo lala dhacay.

m.f.dh eeg dharbaaxaysan. la-mid: dharbaaxaysnaansho, dhirbaaxaysnaan

m.f.dh eeg barxan². la-mid: barxanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax isku dhex badhxamay oo isku mulaaqnaan ahaan. Barxanaanta caanaha iyo biyaha waa la gartaa. Dh: badhxanaan.

m.f.dh eeg dabran². la-mid: dabranaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax labada lugood ee hore ka xidhan ahaan. Awrku wuu baxsane dabranaanta u daa.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dhabqiyey ahaansho.

der. [adjective] out of time, out of turn

(tilmaame) sacab ama ciyaar habdhaceeda isla heliwaayid. Dh: badhqan.

de: out of time, out of turn

lx: dhabaqsan

ps: adj-der

key: dhabaqsan

-ta: (magac, dhedig, keli) riyaha muddo irmaanaa ee dhaqayada ah. Dh: dhaqayo.

(Dhabarjab-ka)

Hawl badan; daal badan.

dhabarjab¹: m.l 1. Dh. ah: hawl culus oo lagu daalo. 2. Dh. ah: arrin aan lagu guulaysan. 3. la-mid: dhabarjabid.

dhabarjab²: f.mg1 (-bay, -btay) Ku dh.: hawl culus ku daalid.

dhabarjab¹: m.l 1. Dh. ah: hawl culus oo lagu daalo. 2. Dh. ah: arrin aan lagu guulaysan.

dhabarjab²: f.mg1 (-bay, -btay) Ku dh.: hawl culus ku daalid. m.f.dh, dhabarjabid.

v., [compound] break one's back; work hard, overwork

(magac, lab, keli) xoolaha soddohda wiilka inanteeda qabaa siiyo.

dhabarjab -ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn oo qofku ka soo kaban waayo.

de: break one's back; [fig.] work hard, overwork

lx: dhabarjab

pd: (dhabarjabay)

ps: v1=cmp

key: dhabarjab

Grewia mollis[?] 30

(Dhabxanag-ga)

Afka saqafkiisa kore oo u kala baxa dhinac laf leh oo adag oo ilkaha xiga, iyo dhinac jilicsan oo hilib leh oo dalqada xiga, (ama dhanxarag, dhanxanag, dhanxalag).

m.l Dahaarka jilicsan ee hoos kaga dheggan qalka sare ee afka. la-mid: dhanxalag, dhanxanag, dhanxarag.

m.l Dahaarka jilicsan ee hoos kaga dheggan qalka sare ee afka. la-mid: dhanxalag, dhanxanag, dhanxarag.

m. n. palate, roof of the mouth

-ga: (n) palate (paalet)-, hard palate; soft palate ~ dhanxarag

-ga: (magac, lab, keli) afka dhexdiisa inta labada dhan ee gawsaha sare u dhaxaysa. Dh: langadhax.

a: dhanxanag ~ dhanxarag

de: palate, roof of the mouth

lx: dhabxanag

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: dhabxanag

حنك

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax dhafar hayo ahaansho (qof). 2. Wax dhafar lagu xiray ahaansho (awr).

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax dhafar hayo ahaansho (qof). 2. Wax dhafar lagu xiray ahaansho (awr). m.f.dh, dhafarsanaan.

m.l Geed gaab laamo dhuudhuuban oo miro hurdi ah macaan oo la cuno leh.

m.l Geed gaab laamo dhuudhuuban oo miro hurdi ah macaan oo la cuno leh.

m. n. bush species, and its sweet yellow berry fruit

(DAFARUUR] Grewia tembensis 10, G. tenax 03

(Dafarur) All Som. Grewia tenex (Forsk) Fiori Tiliaceae.

C Grewia tembensis Fres. Tiliaceae.

C Grewia penicillata Chiov. Tiliaceae.

N, S Grewia bicolor Juss. Tiliaceae.

-ta: (n) a tree with edible fruit

-ta: (magac, dhedig, keli) geed yar oo midho macaan leh. Dhafaruur ayaan midho ka gurtay.

de: bush sp., and its sweet yellow berry fruit

lx: dhafaruur

pd: (-ka)

ps: n-m-enum

key: dhafaruur

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dabeecad, fir, muuqaal iyo wixi lamida oo aan la jeclaysan leh ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dabeecad, fir, muuqaal iyo wixi lamida oo aan la jeclaysan leh ahaansho. m.f.dh, dhalanxumaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): having a bad character, bad-natured; having a defective background

de: having a bad character, bad-natured; having a defective background

lx: dhalanxun

pd: (dhalanxumaa)

ps: adj-cmp

key: dhalanxun

m.f.dh eeg dhanaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhanaan ka dhigid; gadhoodhin oo ciir ka dhigid.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof, hab aan wanaagsanayn u dhaqma ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof, hab aan wanaagsanayn u dhaqma ahaansho. m.dh, dhaqanxumaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): coarse, rude, impolite

-dhaqanxumaa / dhaqanxumayd: (adj) impolite (im- po-laayt); ill-mannered (iil-maanaridh); unmannerly (an-maanarli); discourteous (dis-keer-tiyas); rude (ruudh)

de: coarse, rude, impolite

lx: dhaqanxun

ps: adj-cmp

key: dhaqanxun

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhararay ahaansho (nafley).

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhararay ahaansho (nafley). m.f.dh, dhararsanaan.

-ka: (magac, lab, keli) geed qadhaabka ka mid ah oo gacayrada la jaad ah.

-ka: (magac, lab, keli) cudur beerka ku dhaca. Beerxanuun baa ku dhacay kuwii khamrida biishan jireye.

(Dabakafuul-ka)

Wiil baabuurka xoojiya oo meel walba u raaca, aan wadinse; wiil shufeerka hawsha baabuurka ka xiga.

m.l (-llo, m.dh) Wiil caawiya darawalka oo qaabilsan ilaalinta, nadiifinta iyo wixi lamida ee baabuurka.

m.l (-llo, m.dh) Wiil caawiya darawalka oo qaabilsan ilaalinta, nadiifinta iyo wixi lamida ee baabuurka.

v. climb on the back (of camel, truck, etc.)

dabakafuul m. n., [compound] boy helper on a truck ~ bus

-ka: (n) a boy who assists or helps the driver of a truck or a bus

-ka: (magac, lab, keli) wiil baabuurta ka xoogsada oo meel walba u raaca aanse wadin. Dh: kirishbey.

m.l.kh D. ah: neef lo' ah oo aan sanka ka neefsan karin.

-ga: (magac, lab, keli) neef lo'da ka mid ah oo carrabdheer soo bixiya markuu harraado. Dhiinyar waa dabaylnuug.

dabaylnuug -ga: (magac, lab, keli) qof ama neef had iyo goor afka kala haya oo laydha cabba.

m.f.dh eeg dhaawan. la-mid: dhaawanaansho, dhawanaan, dhawanaansho.

(Dhabaalayn-ta)

1. Dhabbaalo ku dhufasho.

2. Guubaabin.

m.f.dh eeg dhabaalee. la-mid: dhabaalo.

-ta: (magac, dhedig, keli) awr, mid kale qallaxato ku dhufasho. Dh: qallacatayn.

dhabaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) guubaabin oo gooddin iyo boorrin iskugu darid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhib iyo kadeed marin. Dh: dhibaatayn.

m.f.dh eeg dhababan. la-mid: dhababnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax afka aad looga adkeeyey oo dhababan ahaan. Dh: jufnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) dharbaaxo xoog ah oo wejiga qof kale lagu dhifto. Dhabanaano ayuu indhaha ku caseeyey. Dh: dhabannaano.

-yey I say. (v) 1. break one's back. 2. exhaust (ig-zoost); wear out completely ~ daali

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka ku qaadid. Dh: xambaarid.

-ka: (magac, lab, keli) marka qofku dhaandhaamo ee maskaxwareero. Waxay dhabawalan ka qaadday guuxii mawjadaha badda.

pr. n., loc. Dagahbur [small town in western Somalia.]

de: Dagahbur [small town in western Somalia]

lx: Dhagaxbuur

ps: n0-loc

key: Dhagaxbuur

-ka: (magac, lab, keli) qalalaase iska hor'imaad ah oo shiid iyo arbushaad wata.

m.f.dh eeg dhanaan³. la-mid: dhanaanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhandhanka ciirta yeelasho; wax dhanaan oo sida cusbada u dhandhamaya ahaan.