dhaanto — Macnaha & Turjumaada

1

(Dhaanta-da)

2

Cayaaraha Soomaalidu tumato oo waaweyn mid kamid ah; hirwo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc cayaaraha dhaqanka ka mid ah oo leh jaan, sacab iyo or.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc cayaaraha dhaqanka ka mid ah oo leh jaan, sacab iyo or.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] major Central & Western Somali partner clap dance

waa la naqliyay ✓

-dhaantada: (n) Somali folk dance

waa la naqliyay ✓

1

-da: (maga, dhedig, keli) dhadaanbi raad aad u badan oo bahal ama dad meel ay si is dhaafdhaaf ah u marmareen.

2

dhaanto -da: (magac, dhedig, keli) ciyaar loo yaqaanno magacyo kala duwan sida Hirwo iyo Weglo oo ka mid ah ciyaaraha ugu fac weyn ee Soomaalida. Ciyaarta wiilashu waxay ku labbistaan toorrey, labo go' oo maxamuudi ah, garbagale iyo kabo jaangeri ah, gabdhuhuna waxay xidhaan kuul shakaalan oo cunaabi ah, dugaagado, maro saddex qayd ah oo boqor iyo dhacle wadata, shalmad subeeciyad ama khayli ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: major Central & Western Somali partner clap dance involving both men and women

2

lx: dhaanto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: dhaanto

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f. g) Weel buuxsasho. 2. (f.mg) Gaadiid biyo meel fog uga doonasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Weel buuxsasho. 2. (f.mg) Gaadiid biyo meel fog uga doonasho. m.f.dh, dhaansasho.

waa la naqliyay ✓

v. fetch water (for oneself); fill something up (with liquid)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) buuxso oo wax meel aad ku shubatay daf ka sii. Dh: buuxso.

2

dhaanso: (fal) ceelka weel kaga dhaanso biyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: fetch water (for oneself); fill s.t. up (with liquid)

2

lx: dhaanso

3

pd: (dhaansaday)

4

ps: v3a=

5

xe: I only fill up my stomach so I dont think about anything else.

6

xv: Anigu caloosheyda uun baan dhaansadaa ee waxba kama fekero.

7

key: dhaanso

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaantayn-ta)

2

Dhaanto tumasho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaanto ciyaarid. Tartan dhaantayn ah ayaa la qabanayaa. Dh: dhaantays.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig. keli) ciyaar loo yaqaanno magacyo kala duwan sida Dhaanto iyo Weglo oo ka mid ah ciyaaraha ugu fac weyn ee Soomaalida.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaaraha Soomaalida ee caanka ah midkood. Waa haddaad wax garad tahay haddii kale weglada tumo. Dh: dhaanto

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar aad caan u ah oo inta badan dhulka soomaalida laga ciyaaro oo jiib iyo jabaq qurxoon leh rag iyo dumar baa lagu wada ciyaaraa. Waa haddaad waxgarad tahay haddii kale wiglada tumo. Dh: dhaanto, hirwo weglo.

2

wiglo: god maanseed lagu sarjaro maansada dhaantada lagu tunto.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhaanto ciyaar.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-teeyay, -taysay) Dhaanto cayaarid.

waa la naqliyay ✓

v. dance

waa la naqliyay ✓

(fal) dhaanto ciyaar. Dh: dhaantay.

waa la naqliyay ✓

1

de: dance

2

lx: dhaantee

3

pd: (dhaanteeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dhaantee

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kadeed iyo dhib.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax sacab ka baxsan muggii.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaan-ka)

2

Rati ama gaadiid kale oo weel biyood saaran yahay, oo inta ceel ama webi ama meel kale, oo biyo ku jiraan la geeyo, biyo lagu soo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

dhaan¹: m.l (-aaman, m.l) 1. Doonidda iyo keenidda biyo meel fog laga doono. 2. Gaadiid weel biyo ku jiraan ama lagu doonayo saaranyahay.

2

dhaan²: f.g/mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. (f.g) Wax wasakh marin. 2. (f.mg) Wax, wax kale ka fiican ahaansho. 3. Ku dh.: wax, wax kale ku beddelasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhaan¹: m.l (-aaman, m.l) 1. Doonidda iyo keenidda biyo meel fog laga doono. 2. Gaadiid weel biyo ku jiraan ama lagu doonayo saaranyahay.

2

dhaan²: f.g/mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. (f.g) Wax wasakh marin. 2. (f.mg) Wax, wax kale ka fiican ahaansho. 3. Ku dh.: wax, wax kale ku beddelasho. m.f.dh, dhaamid.

waa la naqliyay ✓

1

v. get better, improve; be better (than)

2

dhaan v. get dirty ~ soiled, be all messed up

3

dhaan m. n. camel loaded with water vessels; water caravan

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. water fetching; especially using a camel loaded with water vessels. 2. dhaan -dhaamay / dhaantay: (v) become better; feel better; improve (impuruuv). Ex: sidii hore waan dhaamaa; 1 feel better now

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) muurka biyaha lagu arooray, cidda wadda iyo biyahaba. Dhaan baa u maqan reerkan.

waa la naqliyay ✓

(Dat) N Eleocharia geniculata (L) Roem. Cyperaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhana-da)

2

1. Biyaha dhanaan oo fariista ama kor qulqula dhul ciiddiisu cusbo u badan tahay.

3

2. Dhulka jaadkaas ah laftiisa; jaan.

4

3. Cusbo; (ama dhane).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Biyo aad u dhanaan. 2. Dhul cusboole ah. la-mid: dhane.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): bitter water; salt

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: bitter water; salt

2

lx: dhano

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhano

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., relative form -inch: that you be / that she / it [fem.] become ...

2

ahaato v., sg., opt. form: may you / she be; let her be ...

waa la naqliyay ✓

(v) that she be or become... Ex: waa inay gabadh fiican ahaato; she should be a good girl

waa la naqliyay ✓

1

(Daanga-da)

2

Galley la saloolay: salool; qaloon.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galley ama messeggo la saloolay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] popped grain (such as corn, wheat, lentils)

waa la naqliyay ✓

-daangada: (n) popcorn (paap-koorn) ~ salool, qaloon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) galley la saloolay. Daango iyo bigays baan ku cuwaaftay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaloon, salool

2

de: popped grain (such as corn, wheat, lentils)

3

lx: daango

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: daango

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxyeello weyn oo la is gaadhsiiyo. Daanno ayaa labada nin kala gaadhay shalay. Dh: dhibaato.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) Wax meel ku mudasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) Wax meel ku mudasho. m.f.dh, dhaabasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhulka ku taago oo si fiican u qotonso. Waranka halkaa ku dhaabo.

waa la naqliyay ✓

f. g/mg3 (-aatay, -aadatay) 1. (f.g) Dhaad ka xirasho (neef). 2. (f.g) Gabar doonid. 3. (f.mg) Ku dh.: cid si kalsooni ah isugu hallayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-aatay, -aadatay) 1. (f.g) Dhaad ka xirasho (neef). 2. (f.g) Gabar doonid. 3. (f.mg) Ku dh.: cid si kalsooni ah isugu hallayn. m.f.dh, dhaadasho.

waa la naqliyay ✓

v. tie by the leg

waa la naqliyay ✓

(fal) si qabyaaladi ku jirto, awowyaashaa ugu faan.

waa la naqliyay ✓

1

de: tie by the leg

2

lx: dhaado

3

pd: (dhaatay / dhaadatay)

4

ps: v3b=

5

key: dhaado

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lax neef waliba jaqo oo hebed ah.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) Ku dh.: dhaar marid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) Ku dh.: dhaar marid. m.f.dh, dhaarasho.

waa la naqliyay ✓

v. swear, take an oath

waa la naqliyay ✓

-dhaartay / dhaaratay: (v) swear an oath; take one's oath

waa la naqliyay ✓

(fal) magac Eebbe mar si aan kuu aamino.

waa la naqliyay ✓

1

de: swear, take an oath

2

lx: dhaaro

3

pd: (dhaartay)

4

ps: v3b=

5

key: dhaaro

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-wday, -watay) 1. Cid in dhibaato ku dhacdo u Alla tuugid. 2. Cid Jin, dabayl iyo wixi lamida ka dabiibasho. la-mid: dhawo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-wday, -watay) 1. Cid in dhibaato ku dhacdo u Alla tuugid. 2. Cid Jin, dabayl iyo wixi lamida ka dabiibasho. m.f.dh, dhaawasho. la-mid: dhawo.

waa la naqliyay ✓

v. hold a grudge

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rajo cid xumaan iyo dhib loo rajeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hold a grudge

2

lx: dhaawo

3

pd: (dhaawaday)

4

ps: v3a=

5

key: dhaawo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaaya-ha)

2

Xubnaha aragga; labada indhood.

waa la naqliyay ✓

m.l Xubnaha aragga; indhaha.

waa la naqliyay ✓

m.l Xubnaha aragga; indhaha.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl., [collective] eyes; vision, sight; enlightenment, knowledge

waa la naqliyay ✓

(Daio) C,N Crotalaria saltiana Andr. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

name-f eyes; vision; sight; enlightenment, knowledge

waa la naqliyay ✓

-dhaayaha: (n) sight (saayt); eyes (aayis), vision (vi-shin) ~ aragti

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh aad loo jecel yahay oo lagu tilmaamay in ay dhaayaha oo kale tahay qaalinimqdeeda aawadeed.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) xubnaha jidhka kuwa wax lagu aragno. Dh: indho.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhaay

2

de: eyes; vision, sight; [ext.] enlightenment, knowledge

3

lx: dhaayo

4

pd: (/ha)

5

ps: n1-m-pl/col

6

key: dhaayo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhanya-da)

2

Wax la dhamo guud ahaan; dhamitaan; cabbitaan; dhamis.

waa la naqliyay ✓

m.dh Sharaab.

waa la naqliyay ✓

vl. n. beverage, drink; drinking

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxa la dhamo oo dhan. Dh: dhamitaan, dhanniin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhan (3)

2

de: beverage, drink; drinking

3

lx: dhanyo

4

pd: (/da)

5

ps: vn-f

6

key: dhanyo

waa la naqliyay ✓

1

(Faanta-da)

2

Dhiriqda lo'da, kd.; dhabcan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xaar lo'aad oo qoyan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xaar lo'aad oo qoyan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] dung (of cattle, etc.)

2

faanto [feminine] n. orange soda, Fanta

waa la naqliyay ✓

-da: (n) Fanta; orange pop

waa la naqliyay ✓

-da / faantada: (n) dung (dhaang); manure (ma nuu) ~ digo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhiriqda (saxaro) lo'da ee jilicsan. Lo' barwaaqo joogtaa ugu faanto badan. Dh: dhabcan.

waa la naqliyay ✓

f. n. hug, embrace

waa la naqliyay ✓

-haanyada: (n) hug (haag); embrace (embareey) ~ habsiin

waa la naqliyay ✓

1

de: hug, embrace

2

lx: haanyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: haanyo

waa la naqliyay ✓

1

(Ihaana-da)

2

Xurmaddarro; muunajebis; dulli.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hadal xun oo cid sharafteeda wax lagu yeelo, meelkadhac.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hadal xun oo cid sharafteeda wax lagu yeelo, meelkadhac.

waa la naqliyay ✓

f. n. contempt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) contempt (kon tamt); disdain (dis dheyn) ~ xaqiraad, yasid

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xurmadarro kula kicid; maamuus la'aan kula dhaqmid. Boqorka beeshani wuu ihaano badan yahay.

2

ihaano -da: (magac, dhedig, keli) quudhsi iyo yaraysi.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: contempt

3

lx: ihaano

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: ihaano

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., relative form, [inchoative] that we be / become ...

2

ahaanno v., pl., opt. form: may we be, let us be ...

waa la naqliyay ✓

(v) let us be. Ex: aan saaxiibbo ahaanno; let us befriends

waa la naqliyay ✓