deldel — Macnaha & Turjumaada

1

(Deldel-ka)

2

Si gaar ah oo dadka loo dilo; inta surka siriq lagaga roorsho baa geed dheer ama meel loo dhisay, laga soo laallaadshaa (ama daldal).

waa la naqliyay ✓

1

deldel¹: m.l la-mid: dąldalid.

2

deldel²: f.g1 (-elay, -eshay) la-mid: dąldal².

waa la naqliyay ✓

1

v. hang, lynch, execute by hanging

2

deldel vl. n. death by hanging, lynching

waa la naqliyay ✓

-ay / deldeshay: (v) hang (haang); put a person to death by hanging; crucify (kuruu-sifaay); lynch (linji)

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ka soo laadlaadi, meel soo sudh oo hoos u soo daa. Dh: daldal.

waa la naqliyay ✓

f. n. hanging execution

waa la naqliyay ✓

1

de: hanging execution

2

lx: deldelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: deldelo

waa la naqliyay ✓

1

(Daldalid-da)

2

1. Gurgurid; diqdiqayn.

3

2. () Deldelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dąldalan. la-mid: daldalnaansho, deldelnaan, deldelnaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la deldelay ahaansho. la-mid: deldelan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dąldal². la-mid: dąldal¹, daldalaad, deldel¹, deldelaad, deldelid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nqay, -naqday; -nqi) Cid deldelid.

waa la naqliyay ✓

1

dąldalan f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la deldelay ahaansho. m.f.dh, daldalnaan. la-mid: deldelan.

2

daldalan: daldalan¹: m.l Hadal badan oo aan nuxur lahayn. daldalan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) D./iska d.: hadal badan oo aan macno lahayn ku hadlid. m.f.dh, daldalmid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - fulin xukun dileed, deldelid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhulka daadsan gurgurid. Dh: diqdiqayn

2

daldalid-da: (magac, dhedig, keli) hadal farabbadan oo aan kala joogsi lahayn wadid. Dh: dhurmid, daldalan.

3

daldalid-da: (magac, dhedig, keli) cunto si nasasho aan lahayn u cunid. Daldalidda cuntada haku saxan.

4

daldalid -da: (magac, dhedig, keli) meel ka soo laadlaadin. Dh: deldelid.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof hanti yar ama caydhba ah oo aan wax badan haysan. Kol haddaan danyare ahay, duunyo ii dareerayn; deldellaadi waa adi. Dh: danlay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg deldelnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) agab lagu fadhiisto ama lagu seexdo dhig: gogosha diyaari.

2

gogol-sha: (magac, dhedig, keli) wax lagu seexdo ama lagu fadhiisto; waxa dhulka la dhigto oo lagu seexdo.

3

gogol-sha: (magac, dhedig, keli) marooyin laga soo deldelo gidaarrada qolalka gudahooda, gaar ahaanna albaabbada iyo daaqadaha.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) walax soo lulata ama soo deldelan. Dh: laalaadasan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano iyo wixii la mid ah, weel ku shub oo ku rux oo subag kala bax. Dhiisha lul subag ha dhashee. Dh: rux.

2

lul: (fal) (soo ~) wax soo laalaadi oo meel sare soo sudh. Dh: deldel.

3

lul -sha: (magac, dhedig, keli) wax jilicsan oo dabka la shidayo oo bilawga ah lagu huriyo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax meel ka soo laallaada, soo halwad. Dh: lulasho, ruxmad.

2

lulad-ka: (magac, lab, keli) meel ka soo deldellaan oo hoos u lulasho. Luladka waa lagu maskax guuraa. Dh: lulasho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ruxan oo gilgilan.

2

lulan: (tilmaame) caano la lulay oo subag lagala baxay.

3

lulan: (tilmaame) mid meel ka laadlaada: ka soo raaraca; ka halwanaya; ka soo deldelan.

4

lulan: (tilmaame) wax la lulay oo kolba dhinac loo ruxay ah. Dh: ruxan.

waa la naqliyay ✓

1

a: daldal

2

de: hang, lynch, execute by hanging

3

hm: 1

4

lx: deldel

5

pd: (deldelay)

6

ps: v1=

7

key: deldel_1

waa la naqliyay ✓

1

de: death by hanging, lynching

2

hm: 2

3

lx: deldel

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

key: deldel_2

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: dąldalan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hanged, lynched (of a person)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax soo laadlaada; wax dusha laga soo lulay.

waa la naqliyay ✓

1

de: hanged, lynched (of a person)

2

lx: deldelan

3

pd: (deldelnaa)

4

ps: adj-der

5

key: deldelan

waa la naqliyay ✓

1

(Deldelid-da)

2

Deldel ku dilid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dąldalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

Gale

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) moqor yar oo ay biyo ku jiraan. Shinbiri belde kama quusato.

waa la naqliyay ✓

1

(Belel-ka)

2

Belbel; olol.

waa la naqliyay ✓

1

belel¹: m.l la-mid: belbelid.

2

belel²: f.g1 (-elay, -eshay) la-mid: belbel².

waa la naqliyay ✓

v. burn [fig.] (of someone's hand, eyes)

waa la naqliyay ✓

-ay / belbashay: (v) 1. feel a burning pain; burn (been) ~ belbel. 2. to bum with a bright flame; blaze (baleeyz)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg balal.

waa la naqliyay ✓

1

de: burn [fig.] (of s.o.'s hand, eyes)

2

lx: belel

3

nt: belel (ka) [vn-m]; See also: belbel

4

pd: (beleley)

5

ps: v1=intr

6

key: belel

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) la-mid: dadab¹.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) badhida idaha inta xagga hoose xigta ee aan dhogorta lahayn. dedeji: (fal) eeg deddeji.

waa la naqliyay ✓

1

(Degel-ka)

2

Meeshii la degi jirey ama la deggan yahay oo lagu raagey, raadka ay yeelato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Saalada xerada ariga ama lo'da ku kabbisanta. 2. Meel muddo badan la degganaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Saalada xerada ariga ama lo'da ku kabbisanta. 2. Meel muddo badan la degganaa.

waa la naqliyay ✓

m. n. long-term encampment

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aradka reeraha laga guuray. Ninka degelka geedaha ka baxay daw la garan waayay. Dh: arad.

2

degel-ka: (magac, lab, keli) jabadka iyo gujufka ku hadha guri laga guuray. Dh: guri.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jabad ~ jabo

2

de: long-term encampment

3

lx: degel

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: degel

waa la naqliyay ✓

1

(Deleb-ka)

2

Cayaar tammaanka u eg oo qoryo qalbacyo ah oo yaryar oo afar ah lagu cayaaro.

waa la naqliyay ✓

m.l Cayaar tammaanka u eg oo qoryo qalbacyo ah oo yaryar oo afar ah lagu cayaaro.

waa la naqliyay ✓

m. n. game played with sticks by four people

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) usha dheer ee qaranka xooluhu markay caleenta ka cunaan soo hadha.

2

deleb -ka: (magac, lab, keli) ciyaar tammaanka u eg oo qoryo qalbacyo ah oo yaryar oo afar ah lagu cayaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: game played with sticks by four people

2

lx: deleb

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: deleb

waa la naqliyay ✓

/dhelv/ (v) (fatashid) doon-doonis

waa la naqliyay ✓

/eldher/ (adj) 1. ka da' weyn (ka weyn). e.g. his elder brother (n) 2. saciim, Oday siiba jago haysta, sida jago kaniisadeed (n) 3. duqoow, duq.

waa la naqliyay ✓

a., ka weyn, kan kale ka weyn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shaqo iyo dedaal wada socda. Dh: tacab.

waa la naqliyay ✓

1

(Selel-ka)

2

Salal.

waa la naqliyay ✓

1

selel¹: m.l la-mid: salal¹.

2

selel²: f.mg1 (-elay, -eshay) la-mid: salal².

waa la naqliyay ✓

m. n. sudden awakening

waa la naqliyay ✓

-eyseleshey: (v) become awakened by a nightmare ~ salal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hurdada si naxdin leh uga toos; sas; salal.

2

selel: (fal) 'geel' olol; salaw.

3

selel-ka: (magac, lab, keli) si naxdin iyo argaggax leh hurdo uga kicid. Waa u selel iyo sas habeen kasta.

4

selel -ka: (magac, lab, keli) ololka geela; salaw.

waa la naqliyay ✓

1

bw: salal

2

de: sudden awakening

3

initial: s

4

lx: selel

5

nt: selelid (da) [vn-f]

6

pd: (-ka)

7

ps: n-m

8

key: selel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) harow biyeed; magaar dheegageed iyo feedho barbar geela gala: gabar ceel dhane ka cabbid ama darmasho geel u yeesho oo ilaa mud u daadega. Gaasir yedelki, gogga uga degey waa u guuxnaye Guullow mahaddaa. Dh: gabar, kabrar, yedlinwaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Beddel-ka)

2

Wax wax kale meeshi la geliyo ama loo qaato ama lagu dooriyo; qof qof kale meeshi la joojiyo; lacag lacag kale lagu doorsho; (ama baddal).

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. la-mid: baddal².

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. m.f.dh, beddelid. la-mid: baddal.

waa la naqliyay ✓

1

v. change, alter, exchange; convert; do instead of

2

beddel vl. n. exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of

waa la naqliyay ✓

nickname-m exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of. Cf: Cawil

waa la naqliyay ✓

1

-ay shay: (v) replace (ripaleeys); substitute (sabistatuut); change (janji); convert (kon veert); transfer

2

beddel: -ka: (n) one who is transferred from one place to another

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof, lacag, shey iyo wixii la mid ah, wax kale oo u dhigma ku doori. Faranka Doollar iigu beddel. Dh: geddi.

2

beddel: magaca wiil dhashay isaga oo uu wiilkii ka horreeyay dhintay ama shafeecay.

3

beddel -ka: (magac, lab, keli) shey meeshiisii wax kale la geliyo. Beddelka luungaha macawis xidho.

4

beddel -ka: (magac, lab, keli) lacag, lacag kale ku doorin oo ku sarrifid.

waa la naqliyay ✓

1

(Belbel-ka)

2

Oomaarka ama gaaska daarma kolka wax la shido oo yeesha carrabyo iyo midabyo kala duwan; olol; belel.

waa la naqliyay ✓

1

belbel¹: m.l 1. Holac weyn oo dabka ka baxo marka la shido. 2. la-mid: belbelid. la-mid: belel¹.

2

belbel²: f.mg1 (-elay, -eshay) 1. Meel jirka ka mid ah oo dhaawac ah xanfaafid. 2. Dab holac weyn bixin. la-mid: belel².

waa la naqliyay ✓

1

belbel¹: m.l Holac weyn oo dabka ka baxo marka la shido.

2

belbel²: f.mg1 (-elay, -eshay) 1. Meel jirka ka mid ah oo dhaawac ah xanfaafid. 2. Dab holac weyn bixin. m.f.dh, belbelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. flame, blaze, be burning; burn, smart

2

belbel vl. n. flame, blaze

waa la naqliyay ✓

-ay / belbeshay: (n) 1. feel a burning pain; burn (been) ~ belel 2. to burn with a bright flame; blaze (baleeyz)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab, olol bixi. Dadkii wuu belbelay. Dh: belel, balbal.

2

belbel -ka: (magac, lab, keli) xanuunka iyo hahda afka, kolka la cuno besbaas kulul iyo wixii la mid ah.

3

belbel -ka: (magac, lab, keli) dabku marka uu holcayo ololka farraaqyada ama carrabyada leh ee uu yeesho. Belbel baa dabka ka baxaya. Dh: belel, balal, olol.

waa la naqliyay ✓

1

(Daldal-ka)

2

1. Gurgur; diqdiqo.

3

2. (°) Deldel.

waa la naqliyay ✓

1

daldal¹: m.l la-mid: daldalid.

2

daldal²: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Alaab iyo wixi lamida meel ka gurid iyadoo hadba in la qaadayo. 2. Wax si xad-dhaaf ah u cunid ama cabbid.

3

dąldal¹: m.l la-mid: dąldalid.

4

dąldal²: f.g1 (-alay, -ashay) Xarig siriq leh oo meel sare ka soo laalaada qof ku merjin. la-mid: deldel².

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-alay, -ashay) 1. Alaab iyo wixi lamida meel ka gurid iyadoo hadba in la qaadayo. 2. Wax si xad-dhaaf ah u cunid ama cabbid. m.f.dh, daldalid.

2

dąldal: f.g1 (-alay, -ashay) Xarig siriq leh oo meel sare ka soo laalaada qof ku merjin. m.f.dh, dąldalid. la-mid: deldel.

waa la naqliyay ✓

1

v. move things (one by one); fill completely

2

daldal v. hang, lynch

waa la naqliyay ✓

1

-ay / daldashay: (v) 1. move things one by one 2. hang (hang); kill by hanging ~ daldalid

2

daldal -ay / daldashay: (v) hang (haang); crucify, lynch

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u gur si isdabajoog ah oo u qaadqaad.

2

daldal: (fal) iska hadal, iska duryan. Dh: doxoroow.

3

daldal: (fal) cunto si nasashala'aan ah u cun. Afka ku daldal bariiska oo waxba ha u reebin.

4

daldal: (fal) meel ka soo laadlaadi. Laba nin baa xalay xerada askarta lagu daldalay. Dh: deldel.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalee-sha)

2

Aan cidi joogin; cidla'; bannaan; dalleen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): evacuated area; empty, void

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin ama meel madhan ah. Afdaleel ah weeyaan waxaad iigu amraysaaye.

2

daleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax aan ciidan lahayn oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

Meel bannaan ama firaaqo leh. Daleel cidlo ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: evacuated area; [atr.] empty, void

2

lx: daleel

3

pd: (/sha)

4

ps: n2-f

5

key: daleel

waa la naqliyay ✓

/dhedan/ (v) dilid ama daciifin.

waa la naqliyay ✓

1

deddeg¹: m.l la-mid: degdeg¹.

2

deddeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) la-mid: degdeg².

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg dagdag.

waa la naqliyay ✓

1

(Degdeg-ga)

2

Dhaqso; haddiiba; durba; ciyoon; qarbaqarbo.

waa la naqliyay ✓

1

degdeg¹: m.l 1. Dhaqsiyaha wax lagu qabto. 2. D. ah: wax si kedis ah u yimaada. la-mid: deddeg¹, deddegsiinyo, degdegsiinyo.

2

degdeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) Si dhaqsiya ah wax u qabasho. la-mid: deddeg².

waa la naqliyay ✓

1

degdeg¹: m.l 1. Dhaqsiyaha wax lagu qabto. 2. D. ah: wax si kedis ah u yimaada. la-mid: deddeg, deddegsiinyo, degdegsiinyo.

2

degdeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) Si dhaqsiya ah wax u qabasho. m.f.dh, degdegid. la-mid: deddeg.

waa la naqliyay ✓

1

v. hurry, rush, hasten

2

degdeg m. n. speed, haste, quickness; urgency; emergency

waa la naqliyay ✓