deex — Macnaha & Turjumaada

1

(Deex-da)

2

Dhulka badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul geed-gaab iyo caws ka baxaan oo badda xiga.

waa la naqliyay ✓

f. n. coastal strip

waa la naqliyay ✓

-da: (n) coastal land

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) hadal badan. Deex baa madaxa daaliyay. Dh: hadal.

2

deex-da: (magac, dhedig, keli) bannaanka ka bilowda meesha ay laba buurood iskaga soo dhowaadaan. Deex buu reerkii degay.

3

deex-da: (magac, dhedig, keli) soo maxashada hadalka, laabfurnaanshaha hadalka.

4

deex-da: (magac, dhedig, keli) xeebta ama dhulka bannaan ee badda ku soo xiga.

5

deex-da: (magac, dhedig, keli) xog iyo war gaar ah oo arrin laga hayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: coastal strip

2

lx: deex

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: deex

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. U d.: qof, qof kale si daacad ah ugu warramid. 2. Hadal badan shubid; dalqamid.

waa la naqliyay ✓

v. talk a lot, chatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» qof, qof kale si daacad ah ugu warramid.

2

deexo: (fal) hadal badan oo yulqan ah ku hadal. Sidii wax waalan u deexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: talk a lot, chatter

2

lx: deexo

3

pd: (deexday)

4

ps: v3b=

5

key: deexo

waa la naqliyay ✓

1

(Deexasha-da)

2

Hadal badan shubid; dalqamid; aad u warramid.

waa la naqliyay ✓

1

(Guxud-ka)

2

Caws yaryar oo ka baxa dhulka deexda ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xagaaya-da)

2

Roob xilliga xagaaga ka da'a deexda Soomaaliyada koofure qaarkeed.

waa la naqliyay ✓

1

cayuun¹: m.dh 1. Geel gaagaaban oo laga helo deexda. 2. Eegmo dhibaato leh oo dadka qaarkii leeyahay. la-mid: acyuun.

2

cayuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) Cid il wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg deexo. la-mid: deexad.

waa la naqliyay ✓

1

cayuun¹: m.dh 1. Geel gaagaaban oo laga helo deexda. 2. Eegmo dhibaato leh oo dadka qaarkii leeyahay. la-mid: acyuun.

2

cayuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) Cid il wax ku yeelid. m.f.dh, cayuumid.

waa la naqliyay ✓

s.m. - deex, dhulsiman oo wax yar badda ka sarreeya.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar hore doogtii Waxba yaan la duur'xulin, af deexdoow isha ha dabin, daaraantu waa taa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dansheegasho ama deexasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) is waydiisi calool xaadhasho ah. Hadaad iga hutayseen inaan, hadal idiin deexdo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hadal xigmad iyo murti xanbaarsan oo laysu deexdo; xog iyo xigmado la isu bandhigo. Jalwiskayga maqal caawa waan jelebaayaaye. Dh: jalbeeb, tix, suugaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhaddig, keli) si habboon isugu dhicidda jiibta iyo jaanta; godlinta sheekada iyo hoga gelinta haasaawaha; irmaaninta kaftanka iyo u ciddijiidka isu deexashada. Dh: xoodin.

waa la naqliyay ✓

1

mer, n.f. - maanyo; bad.

2

le bord de la mer - deexda; dhulka badda xiga.

3

armée de mer - ciidamada badda

4

bras de mer - gacan badeed

5

une goutte d'eau dans la mer - dhibic biyo ah oo bad ku dhacday (macno kuma fadhido)

6

haute mer - bad weyn.

7

la mer à boire - isku dayid; isku khasbid.

8

pleine mer - bad weyn

9

voyage en mer - socdaal; safar badeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: flood of talk

2

hm: 1

3

lx: dalqan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

syn: deexad ~ deexasho

7

key: dalqan_1

waa la naqliyay ✓

1

bw: deexasho (/da) [vn6-f]

2

de: talkativeness

3

hm: 1

4

lx: deexad

5

pd: (-ka)

6

ps: vn2-m

7

syn: dalqan, hadal badan

8

key: deexad_1

waa la naqliyay ✓

fk. Qurub lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. Tusaale: “Ila hadal dee! Dee, maxaad u yeeshay?”.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. I sii dee qalinka.

waa la naqliyay ✓

1

(Eex-da)

2

1. Garsoor la'aan gef ah, oo kas iyo bareer loo yeelo; hiillo; godobsi; eexo.

3

2. Wanaag; turaal; ixsaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garsoor aan caddaalad lagu fulin oo cid xaqeeda lagu seejiyo. la-mid: eexo.

waa la naqliyay ✓

n. partiality, bias, favoritism

waa la naqliyay ✓

-da: (n) bias (baayas); prejudice (pre-jadis); nepotism (nepatisam); partiality (paar she yaalati); predilection; leaning, favoritism ~ qaraabokiil

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is haya oo midkood lala jiro gar iyo gardaro mikuu doonaba ha ku sugnaadee; tageero qaraabo iyo dan ku dhisan; cadaaladdarida kas iyo badheedh loo yeelo. Allow aqoon darro ha nagu cadaabin, eexna ha nagu dhaafin. Dh: eexo, eexasho, hiillo, godobsi.

2

eex-da: (magac, dhedig, keli) tudhaal iyo naxariis; ixsaan iyo wanaag.

waa la naqliyay ✓

1

a: eexo

2

de: partiality, bias, favoritism

3

lx: eex

4

pd: (-da)

5

ps: n -f

6

key: eex

waa la naqliyay ✓

مُمَالَأَة حَبْوَةَ، تَحَيُّزِ

waa la naqliyay ✓

1

(Deeb-ta)

2

1. Dhir la gubey danbaskeed cad oo raggu timaha marsado oo ku caddaysto.

3

2. Geedo yaryar, (caws, nagaar kale) oo hadba inta dabka la saaro weelka caanaha gudihiisa lagu oomaarsho, si jeermigu u le'do.

waa la naqliyay ✓

1

deeb¹: m.dh 1. Caws weelasha lagu deebiyo, leh caleemo dhuudhuuban, ubax qodxo leh oo ka baxa bannaanada. 2. Dambas dhirta qaarkeed laga shido oo loo isticmaalo waxyaabo kala duwan sida dhayidda xoolaha, magdaynta hargaha iyo wixi lamida. 3. Dambas.

2

deeb²: fk. D.na: dabadeed, kaddib.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Caws weelasha lagu deebiyo, leh caleemo dhuudhuuban, ubax qodxo leh oo ka baxa bannaanada. 2. Dambas dhirta qaarkeed laga shido oo loo isticmaalo waxyaabo kala duwan sida dhayidda xoolaha, magdaynta hargaha iyo wixi lamida. 3. Dambas.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] wood-ash used as tanning agent ~ hair dressing

2

deeb [feminine] n. small plant species

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) (~ na) dabadeed, kaddib.

2

deeb-ta: (magac, dhedig, keli) carro cad oo raggu timaha u marsadaan qurux iyo nadaafadba. Dugsiiye deeb ayuu timaha marsaday.

3

deeb -ta: (magac, dhedig, keli) dhogor ka bixinta lagu sameeyo harag iyada oo la adeegsanayo dhir kulul iyo danbas la isku daray si loo dhigo idiin. Haraggii ridu weli deeb buu ku jiraa.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabka intiisa kore; qarqar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabka intiisa kore; qarqar.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah badarka la abuuro oo kolka la ridqo kimis laga samaysto.

2

deef -ta: (magac, dhedig, keli) garabka intiisa kore. Dh: qarqar.

waa la naqliyay ✓

1

Deeg!

2

Erey fardaha lagu yiraahdo kolkii la doona hayo inay istaagaan.

waa la naqliyay ✓

1

deeg¹: m.l 1. D. ah: qof wax lahaa oo faqriyey. 2. la-mid: deegid.

2

deeg²: e.d Istaag! ( fardaha ayaana loo adeegsadaa).

3

deeg³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Qof cayrtoobid. 2. Qoor kacsi dartiis la caatoobid. 3. Fardo fuulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. become poor

2

deeg inter. whoa!, stop!

3

deeg [feminine] n. peak; edge; shoulder

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caydh aan xoolo haysan noqo. Dh: caydhaw.

2

deeg: (fal) qoor kacsi dartiis la caatow.

3

deeg: (fal) fardo ama gammaan kale, fuul.

4

deeg: (ereycodeed) erey fardaha kolka la joojinayo la yidhaa sida awrta to' loo yidhaa kolka la fadhiisinayo ayaa deeg la yidhaa oo aayar baad ka degtaa joogsi dhaqaaq.

5

deeg -ta: (magac, dhedig, keli) dabargo' dhanka duunyada ama dadka ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh D. ah: ceel ama daaqsin aan dad badan joogin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) amaah la isku leeyahay. Dh: dayn, deyn, amaah.

2

deen-ta: (magac, dhedig, keli) ceel ama daaqsin aan dad badan joogin.

waa la naqliyay ✓

Mool

waa la naqliyay ✓

1

(adj) extending far downward below a surface; extending far inward from an outer surface.

2

goodan

waa la naqliyay ✓

/dhiip/ (adj) qoto-dheer (hoos u dheer).

waa la naqliyay ✓

a., dheer, qusur.

waa la naqliyay ✓

1

(Deeq-da)

2

Kal iyo laab wax u bixinta; wax bixin iska jeclaanta; faxnaan; waxbixin.

waa la naqliyay ✓

1

deeq¹: m.l/dh Hanti aan deyn ahayn oo cid u baahan la siiyo.

2

deeq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Hanti aan deyn ahayn cid u baahan siin. 2. Wax, wax kale oo loogu talaggalay ku filnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

deeq¹: m.l/dh Hanti aan deyn ahayn oo cid u baahan la siiyo.

2

deeq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Hanti aan deyn ahayn cid u baahan siin. 2. Wax, wax kale oo loogu talaggalay ku filnaansho. m.f.dh, deeqid.

waa la naqliyay ✓

name: Deq

waa la naqliyay ✓

1

v. suffice; be enough; adequate

2

deeq [feminine] n. donation, gift; offer; grant, scholarship; generosity

waa la naqliyay ✓

name-m donation; gift; offer; grant; generosity. Syn: Deeqa, Deeqsan

waa la naqliyay ✓

-da: (n) grant (garaant); donation (doo-neey-shin); contribution (kon-tiri-biyuu-shin); charity (jaa-rati); gift (gift) ~ sadaqo

waa la naqliyay ✓

1

Contributo

2

Grants

waa la naqliyay ✓

1

Dono; contributo

2

Grant; contribution

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil lagu wada farxay ama quruxdiisu waaliddada deeqday oo lagu wada qancay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid ku fillow oo dhergi. Dh: dhergi, kaafi.

2

deeq-da: (magac, dhedig, keli) wixii la isa siiyo, wax la isu hanneeyo. Dh: siin.

3

deeq -da: (magac, dhedig, keli) wax Alle keenay, siin Eebbe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) Deerada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m light-skinned

waa la naqliyay ✓

/dhiir/ (n) deero.

waa la naqliyay ✓

ama Deerow, magaca wiil midabkiisu casaan yahay oo deeran.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaa ka mid ah ugaadha duurjoogta ah oo adhiga laale'eg oo geesa leh keega lab. Deerku wuxu qoodh u yahay deerada.

waa la naqliyay ✓

deux, adj.num. - Laba; laba jeer.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhex-da)

2

Labo wax ama labo meelood kala barkooda; badho; bartan; baaxadsoore; kalabbar; Wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. middle, center, inner, the part in between; waist; through, among, inside

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. center (sen-ter), also centre; middle (mi-dhal) ~ dhexe, bartanka, bartamaha 2. waist (weyst); Ex: naag dhex yar; a woman with slim waist. 3. (preposition) between (bat-wiin); usually with possessive pronoun ~ dhexdooda, dhexdiina, dhexdeena

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel mug leh gudaheed.

waa la naqliyay ✓

1

(Feex-da)

2

1. Buro carjow ah oo oogada nadeyda ka soo baxda; (ama fiix).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) (daawo) Buro carjaw ah, oogada nafleyda ka soo baxda jug hore oo gaartey awgeed. la-mid: faax¹ (3), fayiix, fiix².

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) (daaw.) Buro carjaw ah, oogada nafleyda ka soo baxda jug hore oo gaartay awgeed. la-mid: faax, fayiix, fiix.

waa la naqliyay ✓

f. n. wart

waa la naqliyay ✓

-da: (n) wart (woort)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg fiix.

waa la naqliyay ✓

1

de: wart

2

lx: feex

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: feex

waa la naqliyay ✓

1

(Jeex-a)

2

1. Wax la kala dillaacshey cad kamid ah; in; qaar; qayb.

3

2. Dhul godan ama dillaacsan; waraar; tog; doox.

waa la naqliyay ✓

1

jeex¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Wax la kala dillaacshay qayb ka mid ah. 2. la-mid: jeexo. Biyo mareen dhuuban.

2

jeex²: f.g1 (-xay, -xday) Wax dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

jeex¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Wax la kala dillaacshay qayb ka mid ah. 2. la-mid: jeexo. Biyo mareen dhuuban.

2

jeex²: f.g1 (-xay, -xday) Wax dillaacin. m.f.dh, jeexid.

waa la naqliyay ✓

1

v. tear, split, slash, divide

2

jeex m. n. torn-off piece, bit, strip

3

jeex m. n. valley, crevasse

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) tear (teer); rend (rend); rip (rip); shred (shareedh); lacerate (laasareeyt). Ex: kala jeex; pull apart ~ kala dillaaci

2

jeex -a: (n) half (haaf); portion (poor shan) ~ qayb, nus

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shay isku yaalla labo qabood u kala goo ama in ka dillaaci. Calal aan nabarka ku duubo ii jeex.

2

jeex: (fal) (ka ~) meel taag ah ama jiir ka bax.

3

jeex: (fal) (ku ~) maddiil ama bir kale oo afbadan ku sar meel ama gunaad oo af u bannee. Dh: sar, dillaaci.

4

jeex-a: (magac, lab, keli) dhul kala dillaacsan oo biyuhu maraan. Dh: faraq.

5

jeex-a: (magac, lab, keli) dhul daaqsineed labo taag u dhexeeya oo balladh yar, balse dhererkiisu aanu xadaysnayn oo magac gaar ah leh. Dh: dooxo.

6

jeex-a: (magac, lab, keli) kala badh oo badh; shay qayb ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Leex-a)

2

Cad caano adkaaday ah oo is-haysta oo inta mantagga soo raaca xagga afka ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

m.l Caano is haysta oo la matago.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): curdles in milk; coagulated vomited milk

waa la naqliyay ✓