dedaal — Macnaha & Turjumaada

1

dedaal¹: m.l la-mid: dadaal¹.

2

dedaal²: f.mg1 (-lay, -shay) la-mid: dadaal².

waa la naqliyay ✓

1

(Dadaal-ka)

2

1. Degdeg, dhaqso, durba, haddiiba.

3

2. Kal iyo laab wax u qabad; hagarbax.

waa la naqliyay ✓

1

dadaal¹: m.l 1. Wax qabad isxilqaamid iyo isku taxallujin leh. 2. Si dhaqso ah oo hawl loo qabto. la-mid: dedaal¹.

2

dadaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Si isxilqaamid iyo isku taxallujin leh hawl u qabasho. 2. Si dhaqso leh hawl u qabasho. la-mid: dedaal².

waa la naqliyay ✓

1

dadaal¹: m.l 1. Wax qabad isxilqaamid iyo isku taxallujin leh. 2. Si dhaqso ah oo hawl loo qabto. la-mid: dedaal.

2

dadaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Si isxilqaamid iyo isku taxallujin leh hawl u qabasho. 2. Si dhaqso leh hawl u qabasho. m.f.dh, dadaalid. la-mid: dedaal.

waa la naqliyay ✓

1

v. strive, try hard

2

dadaal vl. n. act of striving ~ trying very hard; speed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) effort (efort); struggle (istara-gel); exertion (ig-zeer-shin); endeavor (en-dhever) ~ isku-taxalujin

2

dadaal -ay I dadaashay: (v) strive (istaraayv); make an attempt; try hard; do one's best; endeavor (en-dhever)

waa la naqliyay ✓

1

Sforzo

2

Effort

waa la naqliyay ✓

1

Zelo

2

Zeal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl iyo waxqabad dheeraad la imow. Dadaal gaadhi doontee. Dh: dedaal.

2

dadaal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo waxqabad dheeraad ah oo la sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dadaal². la-mid: dedaalid.

waa la naqliyay ✓

1

hawlgal¹: m.l 1. Gaashaanqaad. 2. Si hawsha loo qabto. 3. Waqtiga shaqada la billaabo.

2

hawlgal²: f.mg1 (-alay, -ashay) 1. Shaqo bilaabid. 2. U h.: wax helitaankooda ku dedaalid

waa la naqliyay ✓

1

hawlgal¹: m.l 1. Gaashaanqaad. 2. Si hawsha loo qabto. 3. Waqtiga shaqada la billaabo.

2

hawlgal²: f.mg1 (-alay, -ashay) 1. Shaqo bilaabid. 2. U h.: wax helitaankooda ku dedaalid m.f.dh, hawlgelid.

waa la naqliyay ✓

magac ama naanays loo baxsho gabadh wax qabadka xil gaar ah iska saarta oo aan wixii dedaal ah la waakan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) manaafacsashada midhaha dedaal ad hore u geysatay. Wanaagga aan halkiisii la dhigin aayatiin mal leh. Dh: aayo, rajo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) carruurta hooyada dhashay ma ahee, xaaska kale ee uu aabbahood, adeerkood ama abtigood qabo.

2

aayo-ha: (magac, lab, keli) mustaqbal wanaagsan oo dedaal hore midhihiisa la goosto. Dh: aayatiin.

waa la naqliyay ✓

(fal) uga abaalgud hawl wanaagsan oo uu qabtay. Abaalmari oo dhiirrigeli ardayga geyfan ee dedaala.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) dhul qiyaasan, gaarna u oodan, laylyan oo jabsan, dalaggana laga beero. Laba aslaax baan sannadka qodannay.

2

aslaax -a: (magac, lab, keli) dhexdhexaadin la heshiisiiyo labo dhinac oo is haya. Aslaaxa beesha waa in lagu dedaalaa. Dh: islaax, heshiisiin, nabad. Li: colaad, dagaal, xumaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) haanta lul oo inay subag yeelato ku dedaal. Dh: lul.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dedaal, aqoon dheeraad ah lagu raadiyo iyada oo habab kala duwan iyo wixii qalab suurogal ah la adeegsanayo. Dh: cilmibaadhis.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) askari aan wax derejo ah lahayn. Ducaysane wiilkayow, anoo da'yar baan ku dhalay, dablaan ku soo korshoo, dedaal baa igu badnaa. Dh: dhibboo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dan iyo wax siyaado ah oo laga kasbo ganacsi ama wax kale oo dedaal lagu baxshay.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) geed ka mid ah quwaax faleenka oo leh beeyo marka la shido udgoon. Beeyada laga guro geedka falaxfalaxa.

2

falaxfalax-a: (magac, lab, keli) qof firfircoon ee dedaalka badan.

3

falaxfalax-a: (magac, lab, keli) qof bilicsan oo qurxoon.

4

falaxfalax -da: (magac, dhedig, keli) hadalbadnida aan macno badan lahayn; galgal iyo hadalbadni.

5

falaxfalax -da: (magac, dhedig, keli) shey aan majiirnayn oo daadaanaya. Falalaxda biyaha halkan ka maqlaa. Dh: balagbalaq.

6

falaxfalax-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah dhir'abaareedka oo diirkeeda la shito.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) «is awood badan oo wax lagu qabto; dedaal weyn oo wax lagu qabto iska doondoon. Dh: istiil, wantatiir.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) (is ~) xoog iyo dedaal badan iska doonid. Dh: istiilid, wantatiirid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) farsamo dagaal oo xarbi iyo dedaal badan wadata. Dh: dagaal, dirir, xarbi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mintid oo dedaal dheeraad ah samee. Dh: harjed.

2

harjad -ka: (magac, lab, keli) madax dhul la dhac. Dh: mintid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dadaalid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) si weyn oo shago u qabasho. Dh: dadaalid.

waa la naqliyay ✓

m. n. diligent person; zealous man

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof sidii uu hadaf u gaadhi lahaa muruq iyo maskaxba ku bixiya.

waa la naqliyay ✓

1

de: diligent person; zealous man

2

lx: dadaale

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: dadaale

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dhudhub ah oo xooluhu hadday maraan aanay ka soo noqon karin. Deddaabta ka horjoogsada geela. deddan: (tilmaame) tuulan oo dusha wax laga saaray. Nin busto ku deedan ayaa jiifa. Dh: dedan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dedan³. la-mid: dadnaan, dadnaansho, dednaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dedan oo dhusha ay wax ka saaran yihiin ahaan.

waa la naqliyay ✓

Cordia ovalis 01

waa la naqliyay ✓

1

(Delal) C Cordia somaliensis Bak. Boraginaceae.

2

S,NFD Phyllanthus somalensis Hutch. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Daal-ka)

2

1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.

3

2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

2

dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.

3

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fatigue, tiredness

2

daal v. be tired, tire, get fatigued

3

daal m. n., [collective] bean species

4

daal m. n. eyeglasses; magnifying glass

waa la naqliyay ✓

1

-ay / daashay: (v) become tire or fatigued; tire (taayar)-, fatigue (fatiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost) ~ noog

2

daal -ka: (n) tiredness (taayidh-nes) exhaustion (ig-zoos-shen); jade (jeeydh) ~ noog

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qabo hawl is dabajoog ah oo tacab iyo burbur dareen. Marti daashay baa duleedka fadhida. Dh: noog, dakaan.

2

daal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo nasassho la'aan darteed oo lala tabar beelo. Daal dabadii baa la dhergaa. Dh: noog.

3

daal -ka: (magac, lab, keli) dhalo iyo wixii la mid ah oo bikaaco ah, iftiinka soo gala ururisa ama faafisa dabadeedna gudbisa. Waxa loo kaalmaystaa xoojinta aragga. Daalku faa'iido badan ayuu leeyahay.

4

daal -ka: (magac, lab, keli) iniinyo jaadadka digirta ka mid ah oo qaab wareegsan leh. Waxaan arkay meel daal ka baxay.

waa la naqliyay ✓

تَعَبِ لُغُوب

waa la naqliyay ✓

/dhiil/ (n) 1. macaamilo; heshiis (n) 2. qadar (in, tiro) (n) 3. turub-bixin (turub-qaybin) (v) 4. qaybin (dad wax u gaybin).

waa la naqliyay ✓

1

dedan¹: m.dh Waqti wixii la sheegaa aanay shaac bixin oo qarsoomaan. la-mid: dadan¹.

2

dedan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax la deday noqosho. la-mid: dadan².

3

dedan³: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la deday ahaansho. la-mid: dadan³.

waa la naqliyay ✓

1

dedan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax la deday noqosho. m.f.dh, dedmid. la-mid: dadan.

2

dedan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la deday ahaansho. m.f.dh, dednaan. la-mid: dadan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] covered

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan la arag, wax ayna ishu arki karin oo wax kale saaran yahay. Dh: dahsoon, daboolan, qarsoon, khabbaysan, daahan, dadan.

2

dedan-ta: (magac, dhedig, keli) waqti wixii la sheegaa aanay shaacbixin oo qarsoomaan. Dh: dadan. Li: daalacan.

waa la naqliyay ✓

1

de: covered

2

lx: dedan

3

pd: (dednaa)

4

ps: adj-der

5

key: dedan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) deegaan xoolo galaan ama geli jireen oo ay digagoodii taallo. Degal baan reerka ku furay. Li: garaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaal-ka)

2

1. Dheri yar oo dhoobo ah.

3

2. Dhuun buuriga lagu cabbo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) digsi aan mugiisu waynayn kana mida dharyaha reerku wax ku karsado. Dh: dhari.

2

dhaal-ka: (magac, lab, keli) weel yar oo dhoobo ah oo haddii wax loogu rido dad badan, aan deeqin. Sida kaal danley qaybsatiyo kur iyo dhaal yaabis.

3

dhaal -ka: (magac, lab, keli) dhuun buuriga ama sigaarka lagu cabbo. Dh: laf.

waa la naqliyay ✓

1

de: earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

2

lx: dhaal

3

pd: (-ka Pl: dhaalal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: dhaal

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) habdhaqanka suubban ee guud ahaan qafka. Waxa lagu qiyaasaa diinta iyo dhaqanka bulshadu aaminsan tahay si loo xaddido xumaanteeda iyo samaanteeda. Haddaan uud u shakaalo, jeeruu awle dareemo, anqacduu iga dhawriye edaabtiisu samaa! Dh: adaab, edeb, asluub, akhlaaq.

waa la naqliyay ✓

/medhal/ (n) billad.

waa la naqliyay ✓

/pedhal/ (n) 1. badeelka cagta lugu wareejiyo (sida birta baaskiilka iwm oo cagaha lagu wado) (v) 2. cagaha ku dhaqaajin (cagaha ku war-wareejin).

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaal-ka)

2

Qof aan wanaagsaneyn; nacas; dabbaal; (ama ardal).

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

waa la naqliyay ✓

m. n. stupid person, fool; vagabond

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) slow learner; stupid, obtuse (ob-tuus)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof garaad ku filan ama male wanaagsan aan lahayn. Ardaal taladii ha yeelin, aqoontaada na adeegso. Dh: doqon, nacas, dabbaal, caran.

2

ardaal-sha: (magacwadareed) dadka doqmo ah ee aan turis lahayn. Ardaashii jidbaale i heshee igu unuungoysey. Dh: caaqyo, doqmo.

waa la naqliyay ✓

1

a: ardal

2

de: stupid person, fool; vagabond

3

lx: ardaal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: ardaal

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad mid ah gaadiidka badda, doontana ka yar huudhigana ka weyn oo lagu kalluumaysto. Dh: beden.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidaal-ka)

2

Dareensi ama male aan hubaal ku dhisnayn; tuhun.

waa la naqliyay ✓

m.l Male aan hubaal ku dhisnayn.

waa la naqliyay ✓

1

v. guess

2

bidaal vl. n. guess, guessing, assumption

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) male iyo arrin moodid oo doorbidid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaa-sha)

2

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

waa la naqliyay ✓

f. n. swimming

waa la naqliyay ✓

-dabaasha: (n) swimming (iswi-ming); swim (iswim). Ex: dabaal ma taqaan? do you know how to swim?

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha oo la dul sabbeeyo iyaga oo aan dhulkana la gaadhayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: dabbaal

2

de: swimming

3

lx: dabaal

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f, n2-f

6

key: dabaal

waa la naqliyay ✓

سياحة

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qori weyn oo dogob ah oo loogu daadego godadka ceelasha iyo wixii la mid ah. Dh: makaab, xakab, karkaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dadqal-ka)

2

Nin dadka qasha oo hilibkiisa cuna.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Nin hilibka dadka cuna.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] cannibal; ogre

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cannibal (kaanibal) ~ dadcun

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof ama dugaag, hilibka dadka ku nool. Dadqal looma gurguurto.

waa la naqliyay ✓

1

de: cannibal; ogre Lit: human slaughter

2

lx: dadqal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: dadqal

waa la naqliyay ✓

1

(Dagaal-ka)

2

Dirir; islayn; faro isasaar.

waa la naqliyay ✓

1

dagaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Iska horimaad af ama addin ah, waxyeello lays gaarsiiyo oo dhexmara laba qof ama ka badan. 2. la-mid: dagaalid.

2

dagaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) D./la d.: laba qof ama ka badan waxyeello af ama addin ah isgaarsiin.

waa la naqliyay ✓

1

dagaal¹: m.l (-llo, m.dh) Iska horimaad af ama addin ah, waxyeello lays gaarsiiyo oo dhexmara laba qof ama ka badan.

2

dagaal²: f.g/mg1 (-aalay, -aashay) D./la d.: laba qof ama ka badan waxyeello af ama addin ah isgaarsiin. m.f.dh, dagaalid.

waa la naqliyay ✓

fight

waa la naqliyay ✓

1

v. attack, fight, do battle, wage war

2

dagaal vl. n. fighting, war, battle, attack; fight, struggle, campaign

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) war (woor); fight (faayt); battle (baa-tal) ~ xarbi, dirir, dagaalamid

2

dagaal -ay / dagaashay: (v) fight against

waa la naqliyay ✓

1

Guerra

2

War

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, la dirir oo colaadi. Dh: dirir.

2

dagaal -ka: (magac, lab, keli) iska hor imaad dirireed oo waxyeello ka dhacdo. Dagaal wiil baa ku dhintee wiil kuma dhasho. Dh: colaad. Li: nabad.

waa la naqliyay ✓

1

de: strategy, military tactic

2

lx: dagaal

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f

5

key: dagaal

waa la naqliyay ✓

حَرْب

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) ceel cid badani aanay ka cabbayn. Dh: firaaqo.

waa la naqliyay ✓

dédain, n.m. - Xaqirid; La xaqiro; aan tixgelin la siin.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: daddan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] impetuous, too eager, at an emotional peak, impulsive

waa la naqliyay ✓