Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Ded-ka)

2

Wax biyaha iyo dabaysha iyo dheelka iyo kulka celiya oo ama aqallada la dhisa hayo korka laga saaro ama wax kaloo loo baqa hayo la huwiyo oo lagu daboolo.

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd 1. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan. 2. la-mid: dedid.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. la-mid: dąd².

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd¹. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. m.f.dh, dedid. la-mid: dąd.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. extra covering over roof of a hut (against rain ~ sun)

2

ded v. cover (with a sheet, etc. to protect); conceal

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) cover (kofer); covering

2

ded -ay / day: (v) roof (ruuf); cover (kofer) ~ dabool —deddan: (adj) covered (ka-veridh) ~ daddan. Ex: walax deddan; something covered

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel yaalla dusha wax ka saar oo dabool. Bustaha ku ded bukaanka. Dh: qari, huwi. Li: fayd.

waa la naqliyay ✓

1

(Deddatir-ka)

2

1. Dhaxantir.

3

2. Qof la qaniiney ama dhaawac halis ahi gaarey, degdeg wax ugu qabasho; dhibiibtir.

waa la naqliyay ✓

1

(Deddejin-ta)

2

Degdeg u samayn; ku dhaqsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dedda-da)

2

Qabow badan; qarqaryo; dhaxan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dedid-da)

2

Ded u yeelid, korka ka saarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaasabbixin-ta)

2

Si gaar ah u korin, u dhaqaalayn; u kaadin; dedejin la'aan; horutibyeyn la'aan; baxnaanin; u sugid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gibil-ka) a) Oogada nafleyda dubkeeda; jirka dadka. b) Wixii ballaaran oo wax isku gudba oo qarsha; hir. c) Culays oogadu iska dareento; habbiso.

2

2. (Gibi-sha) Marka awrka rarka la wada saaro, sarta lagu dedo; lammo.

waa la naqliyay ✓

1

(Horatibyeyn-ta)

2

Wax, xilliguu dhici lahaa ka soo hormarin; deddejin; (ama horatibyeyn).

waa la naqliyay ✓

1

(Horatibya-da)

2

Hormarin; wax xilliguu dhici lahaa laga soo hormariyo; deddejis; soo hormaris; ama horutibyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Horutibyeyn-ta)

2

(arrin, kd.) horay u ridid; deddejin; mindirraacin.

waa la naqliyay ✓

1

(Huwin-ta)

2

Dhar ama maryo ku daboolid, ku dedid, korka ka saarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jibaal-ka)

2

1. Dedka qolka dhagaxa ah korka laga saaro.

3

2. Cabbir beeraha lagu cabbiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Karkaba-da)

2

Wax la qabanayo oo kansho iyo waqti ku filan loo diido oo dabakarriix iyo dirqi iyo dhaqso lagu marsiiyo; qarbaqarbo; deddejis.

waa la naqliyay ✓

1

(Kilkilid-da)

2

Si xoog iyo dadaal leh, waran ama samayo u ruxid, u ridid; dedejin.

waa la naqliyay ✓

Wax deddan, wax daran, wax kulul.

waa la naqliyay ✓

1

(Mindirraacin-ta)

2

1. Arrin aan weli bislaan ama aan dhab looga baaraandegin, si deddejis ah ku dhammayn.

3

2. Neef aan la baxnaanin oo aan loo war hayn inuu dhiman lahaa iyo in kale, mindi kula boodid, gowricid.

waa la naqliyay ✓

1

(Terniig-ga)

2

Looxyo bir ah ama shammiinto oo wada aroorro ah oo aqallada ded ahaan, dusha looga saaro; jiingad: (ama tirniig).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-rtay, -ratay) Ka a.: roob da'aya meel dedan oo aan darooreyn ka gelid. la-mid: asheero.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Roob da'aya, wax, meel dedan oo aan darooreyn ka gelin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Guri ka sameysan alwaax dushana jiingad kaga dedan tahay. la-mid: baraakad.

waa la naqliyay ✓

1

bas¹: m.l 1. Geeri caadi ah ee ku timaaddo qof tiisii gashay. 2. (-sas m.l) Baabbuur weyn oo dedan oo daaqada muraayado ah iyo kuraas leh oo rakaabka qaado. 3. Wax gubasho ku dhammaaday oo dambas noqday.

2

bas²: f.mg1 (-say, -stay) 1. Wax shidan dambas noqosho. 2. Ood iyo wixi lamida duugnimo awgeed la baabi'id.

waa la naqliyay ✓

/dheedh/ (adj) 1. dhintay (aan noolayn) (adj) 2. kaamil ah (dhammaystiran).

waa la naqliyay ✓

a., nin go’ay, naag go’day; he is dead, go’; the dead men, dadkii dhintay.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Deyd-ka)

2

Dhis wareegsan oo aqallada, kd., loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) Dhis wareegsan oo aqallada iyo wixi lamida lagu wareejiyo ama horay looga yeelo. la-mid: deyr.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) Dhis wareegsan oo aqallada iyo wixi lamida lagu wareejiyo ama horay looga yeelo. la-mid: deyr.

waa la naqliyay ✓

m. n. fence

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. courtyard (koort-yaadh); yard (yaadh). 2. enclosure (en-kalaaw-sher); fence (feens) ~ xero, deyr

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eegid oo fiirin. Dh: dayid, eegid.

waa la naqliyay ✓

1

cf: deyr

2

de: fence

3

lx: deyd

4

pd: (-ka Pl: deydad (ka))

5

ps: n4-m

6

key: deyd

waa la naqliyay ✓

de, prép. - ka; Xoogaa yar; ee.

waa la naqliyay ✓

1

dé, n.m. - Lafta laadhuuda.

2

dé à coudre - Far-gashi (irbada la isaga celiyo)

waa la naqliyay ✓

cong. - iyo, (waxaan la isticmaalaa marka uu magaca ka dambeeya ku bilaabmo shaqal).

waa la naqliyay ✓

1

(Bed-da)

2

Nabad; ladnaan.

waa la naqliyay ✓

1

bed¹: m.l (-dad, m.l) Masaaxa dhul ku fadhiiyo.

2

bed²: m.l (-dad, m.l) (xisaab) Summad A. Cabbirka ama baaxadda dul. Dushu waxa ay noqon kartaa dul sallax ah ama dul xoodan. Halbeegga caalamiga ah ee bedka waa mitir labajibbaaran (m2).

3

bed³: m.l/dh (-do, m.l) 1. Caafimaad; ladnaan. 2. Badbaado. la-mid: bąd.

waa la naqliyay ✓

1

bed¹: m.l (-dad, m.l) Masaaxa dhul ku fadhiiyo.

2

bed²: m.l (-dad, m.l) (xisaab) Summad A. Cabbirka ama baaxadda dul. Dushu waxa ay noqon kartaa dul sallax ah ama dul xoodan. Halbeegga caalamiga ah ee bedka waa mitir labajibbaaran (m2).

waa la naqliyay ✓

Area

waa la naqliyay ✓

f. n. safety, well-being, peace; protection, security

waa la naqliyay ✓

/bedh/ (n) 1. sariir 2. shay aasaaskiis ama salkiisa (gun-dhig) 3. meel wax lugu beero.

waa la naqliyay ✓

/bed/ (n) 1. sariir. 2. meel wal lyky abuuraw. 3. hoos (maagnathy amy webighy salsho).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) magdhow wax kugu maqan oo wax u dhigma bixi. Bed gaadhigaad iga jebisay.

2

bed -ka: (magac, lab, keli) qiyaasta labajibbaaran ee shaxan dhexdiisu ka kooban tahay; inta labajibaar ee shaxan uu ka kooban yahay; meeli intay kala fidsan tahay oo lagu cabbiro halbeeg labajibbaaran. Bedka gurigu waa 20m2.

waa la naqliyay ✓

Cabbirka labanlaaban ee ku kooban dusha xeraysan ama heeraaran, Bedka gurigu ku fadhiyo waa mt. 4 x 6 = M² 24

waa la naqliyay ✓

1

de: safety, well-being, peace; protection, security

2

lx: bed

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f

5

syn: nabad, ladnaan

6

key: bed

waa la naqliyay ✓

1

n., sariir, -ti, gogol, -shi; go to bed, hurda doono or tag; he is abed, waa jiifaa, waa hurdaa; he lies sick abed, bukaan or xanuun buu la jiifaa; put him out of his bed, sariirtiisa ka toosi; he is on his death bed, waa ugu dambaystiisii; bed side, sariirti geesteeda; he that goes to bed thirsty rises healthy, ninki haraad ku seexda, caafimaad buu kusoo toosaa; it is bed time, hurdaa joogta; bed stead, horiyo sariireed.

2

bed (of a river), n., dec or dix, -di, doox, -i; dry bed of a river, goof, -ki.

waa la naqliyay ✓

/dhii/ (n) xarafka afraad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dad-ka)

2

Nafleyda wax nuujisa jaadka ugu gobeysan oo lagu yaqaan: qummaati isu taagid iyo lugo xoog badan (haddii oogadiisa loo eego) iyo gacmo laallaada oo wuxuu doono uu ku qabsado; intaas waxaa u sii dheer: maskax weyn iyo garaad iyo hadal.

waa la naqliyay ✓

1

m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.

2

dąd¹: m.l la-mid: ded¹ (1).

3

dąd²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: ded².

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] people

2

dad v. cover up, conceal, hide

waa la naqliyay ✓

/dhaadh/ (n) aabbe (baabe).

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) people (piipol); human beings; folk (fook)

2

dad badan: (n) crowd (karowdh); a lot of people ~ dad buuqsan

3

dad u adeegid -da: (n) social service (so-shiyalserfis); like social worker ~ adeegga shacabka

waa la naqliyay ✓

1

Gente

2

People

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) noolaha Eebbe abuuray kuwa ugu toosan ee caqliga leh. Waa inta ka soo jeedda Nebi Aadan iyo Xaawa. Dh: bani'aadmi.

waa la naqliyay ✓

أُناس

waa la naqliyay ✓

s.f. - ilaahad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dab¹.

waa la naqliyay ✓

fk. Qurub lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. Tusaale: “Ila hadal dee! Dee, maxaad u yeeshay?”.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. I sii dee qalinka.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qabow oo kulaylku ha kaa jabo. Kulayl yahaw naga def. Dh: qabaw.

2

def -ka: (magac, lab, keli) ciyaar qaraami ah oo ragga iyo dumarku fadhiga ku kala rogtaan. Dhallinyardu aqalka caruuska ayay def ku ciyaarayaan.

3

def -ka: (magac, lab, keli) qalab muusikada ka mid ah oo ka samaysan qori goobaaban oo hareeraha biro yar yar sudhsudhan yihiin. Def innoo soo qaada aan arooska ugu ciyaarnee. Dh: daf.

waa la naqliyay ✓

1

(Deg-ta)

2

1. Dhul korreeya (buur kd.) docdiisa dululubka ah oo laga dego.

3

2. Qarqar.

waa la naqliyay ✓

1

deg¹: m.l/dh 1. Dhul korreeya hoobadka ah. 2. Daan (webi). 3. Garabka intiisa kore; qarqar.

2

deg²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Meel rug ah dhigasho (cid). 2. (f.g) Wax duulayey fariisasho. 3. (fg.) Xabbad turub ah bad dhigid. 4. (f.mg) Wax, biyo hoos ugu shiidid. 5. (f.mg) Dhul, webi iyo wixi lamida heerkooda hoos uga dhicid. 6. (f.mg) Wax isku qasan kala miirmid. 7. (f.mg) Wax kacsan xasilid. 8. (f.mg) La d.: cid khasaaro badid. 9. (f.mg) Ku d.: cid marti u noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

deg¹: m.l/dh 1. Dhul korreeya hoobadka ah. 2. Daan (webi). 3. Garabka intiisa kore; qarqar.

2

deg²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Meel rug ah dhigasho (cid). 2. (f.g) Wax duulayey fariisasho. 3. (fg.) Xabbad turub ah bad dhigid. 4. (f.mg) Wax, biyo hoos ugu shiidid. 5. (f.mg) Dhul, webi iyo wixi lamida heerkooda hoos uga dhicid. 6. (f.mg) Wax isku qasan kala miirmid. 7. (f.mg) Wax kacsan xasilid. 8. (f.mg) La d.: cid khasaaro badid. 9. (f.mg) Ku d.: cid marti u noqosho. m.f.dh, degid.

waa la naqliyay ✓

1

v. descend, alight, get off, dismount; go down, climb down, make a landing; sink (of boats)

2

deg v. live (in a place), dwell, reside, settle; camp; lodge, install

3

deg [feminine] n. peak; edge; shoulder

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. get down, descend. Ex: Cali, soo deg!; Ali, come down!

2

ku deg: (v) land on 2. move in; settle (satai); reside (ri-zeeydh). Ex: waxaan degnay guri cusub; we moved in to a new house. 3. sink (sink); run aground (a-garaawndh); go under; submerge (sab-meerji). Ex: markabkii waa degay; the ship went under

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel sare oo aad fuushanayd ka dhaadhac. Ka deg faraska. Dh: dhaadhac. Li: fuul.

2

deg: (fal) meel si aad ugu noolaato guryo ka dhiso, si rasmi noloshadaada uga bilow. Dirridhabuu degay isaga iyo labadii dumar ee uu qabay.

3

deg: (fal) marka ama doon badda dhex mukhuurata, ku dhex libidh biyaha badda. Doontii duufaan baa qaaday oo badday ku degtay

4

deg-ta: (magac, dhedig, keli) qiyaas xidhmo ah oo degi qaadi karto. Deg xaaba ah ayaan soo qaaday.

5

deg -ta: (magac, dhedig, keli) halka u dhaxaysa qoorta iyo garabka ee badanaa raggu miisaanka ku qaado. Degta ayaa i go'day sidaan kuu sidaye iga deg. Dh: tun.

6

deg -ta: (magac, dhedig, keli) dhul korreeya hoobadka ah.

7

deg -ga: (magac, lab, keli) daanta webi iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu cabbiro jabaqda wax meel ka soo dhaca. Odaygii intuu garbada ka dhacay ayuu dhulka dam ku yidhi. Dh: bug.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-emey, -entey) la-mid: dąn.

waa la naqliyay ✓

/dhen/ (n) 1. xerada ama rugta dugaagga (n) 2. qol gaar ah (sida qoolad hawIl gaar ah lugu qabsado).

waa la naqliyay ✓

(fal) dab ama laydh shidan bakhti.

waa la naqliyay ✓

n., (cavern) booraan, -ti, god, -ki.

waa la naqliyay ✓

Dharab

waa la naqliyay ✓

/dhuu/ (n) dhado.

waa la naqliyay ✓

n., darab, -ki, sayax, -i.

waa la naqliyay ✓

v. glance, look at

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la dhaho marka la rabo inaad dhaqaajiso neef geel ah siiba hal.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). la-mid: dųd².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). m.f.dh, didid. la-mid: dųd.

waa la naqliyay ✓

v. bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dud

2

de: bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

3

lx: did

4

pd: (diday / didday)

5

ps: v1=intr

6

key: did

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓

1

Eed — (Eed-da)

2

1. Xaal; arrin; xaajo; gar.

3

2. Gaboodfal; gef; denbi.

4

-eed

5

Waxay ka dabadhacdaa magaacyada qaarkood, ulajeeddo lahaaneedna u yeeshaa; (alaabo carruur-eed; askar Soomaaliy-eed).

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid. m.f.dh, eedid.

waa la naqliyay ✓

1

v. blame, accuse; repent, regret, lament

2

eed [feminine] n. accusation, blame; reason, cause; fault, guilt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) allegation (ala-geey-shin); blame (baleeym); fault, guilt

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qalad ad horay u gashay cidhibtiisa xambaaro oo ka qoomammee ama ku guuldarrayso. Dh: aalo.

2

eed: dabakar magacyada xagga danbe kaga darsama kolka cid loo aanaynayo ama loo tiirinayo Arrin dawladeed iyo indho qudhaanjeed, midna lama arko.

3

eed -da: (magac, dhedig, keli) cambaarayn gef iyo denbi xanbaarsan. Gaboobe Senge wuxu yidhi 'Eed geel laga wadaan waayay!' Dh: gaboodfal, denbi, canbaarayn, gef. Wa: eedo.

4

eed -da: (magac, dhedig, keli) xaal iyo arrin loo fadhiyo; xaajo iyo gar la naqayo.

waa la naqliyay ✓

/fedh/ (v) quudiyey (feed oo fal tagay ah).

waa la naqliyay ✓

1

(Ged-da)

2

Dhalanka iyo baxaalliga qof u gaar ah; alab; baxaalli; dabeecad; falfal.

waa la naqliyay ✓