Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Dayax-a)

2

Meere yar oo cirka ku sugan oo dhulka 28 maalmoodba kol ku soo meera, isaga iyo dhulka oo wada socdaana ay qorraxda, 12kii biloodba kol ku soo wareegaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ife samada sare ku sugan, qooraxda iftiin ka qaata, habeenno dhulka ifiya oo bishii hal mar dhulka ku wareega. 2. Caddo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ife samada sare ku sugan, qooraxda iftiin ka qaata, habeenno dhulka ifiya oo bishii hal mar dhulka ku wareega. 2. Caddo.

waa la naqliyay ✓

Moon

waa la naqliyay ✓

Moon

waa la naqliyay ✓

m. n. moon

waa la naqliyay ✓

name-m moon. Syn: Dayaxo

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) moon (muun) ~ bil

waa la naqliyay ✓

magaca wiil inta badan midab madaw ku dhashay oo ay hooyadii ku kabto in uu dayax nuuraya yahay ama wiil geesinimo loo rajaynayo iyo in uu sida dayaxa u caanbaxo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) meere ka muuqda samada oo dhulka uga dhow meerayaasha intooda kale. Nuurka cadceedda ayuu ka qaataa, biyo hawo toona ma leh, nooluhuna kuma noolaan karo, meelaha hadhka ee caddeedda ka jeeddaaye waa qabow aan looba adkaysan karin, meelaha ay qorraxdu haysaana waa kulayl aan la xammili karin. Dadka taan ka doortaay, dayaxaa la wada tegay, goormaynu duullaa, soo daawannaa?

waa la naqliyay ✓

1

de: moon

2

lx: dayax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

syn: bil

6

key: dayax

waa la naqliyay ✓

قمر

waa la naqliyay ✓

name-f moon. Syn: Dayax

waa la naqliyay ✓

1

(Ayax-a)

2

Bahal yaryar oo baalal leh, oo tiro badan, oo si daruur la moodo isu raaca oo u duula, oo dhirta iyo beeraha baabbi'iya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m. n. locust; swarm of locusts

waa la naqliyay ✓

-a: (n) locust (lo-kest)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yaryar oo baalal uu ku duulo leh, oo tiro badan, wuxuu isku raacaa si daruur la moodo oo u wada duulaa, dhirta iyo beerahana wuu baabi'iyaa. Ayax teg eelna reeb.

waa la naqliyay ✓

1

de: locust; swarm of locusts

2

lx: ayax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: ayax

waa la naqliyay ✓

1

dabax¹: m.l la-mid: daabax¹.

2

dabax²: f.g1 (-xay, -xday) la-mid: daabax².

waa la naqliyay ✓

m.l D. ah: markab ama doon aan waxba saarrayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -wixi) Ku d.: cid ku maadeysasho.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) (ku ~) cid ku maadeysasho oo ka tooxsi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayac-a)

2

Aan sidii la rabey oo ekayd loo ilaalin; iskulladid.

waa la naqliyay ✓

1

dayac¹: m.l Daryeel iyo xannaana la'aan. la-mid: daayacaad.

2

dayac²: f.g1 (-cay, -cday; -yici) Wax baylihin ama xannaana xumayn. la-mid: daayac².

waa la naqliyay ✓

1

dayac¹: m.l Daryeel iyo xannaana la'aan. la-mid: daayacaad.

2

dayac²: f.g1 (-cay, -cday; -yici) Wax baylihin ama xannaana xumayn. m.f.dh, dayacid. m.f.dh, dayicid. la-mid: daayac.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. negligence, neglect

2

dayac v. neglect, abandon, leave to chance

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) neglect (nig-lekt); fail to care; neglect one's duty; ignore one's obligations ~ layac, isku lad

waa la naqliyay ✓

1

Trascurabilità

2

Negligence

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baylihi oo daryeel habboon ha siin. Dh: baylihi.

2

daayac-a: (magac, lab, keli) wax aan la xafidin oo aan la dhawrin ama la ilaalin. Dh: baylah, daayac, laayac. Li: dayactir, daryeel.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gayax-a) Kalluun badeed.

2

2. (Gayax-da) Aan sidig ahayn; xagjir.

waa la naqliyay ✓

1

gayax¹: m.l 1. Nooc kalluunka badda ka mid ah. 2. G. ah (nirig): aan weli ababin oo caana keliya ku nool.

2

gayax²: m.dh 1. Mullaax mayrax ah oo naasaha geela looga xero si aan qaanku u nuugin. 2. G. ah: hal ilmihii ka dhinteen ama laga qalay oo irmaan oo igarnimo lagu maalo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nooc kalluunka badda ka mid ah. 2. G. ah (nirig): aan weli ababin oo caana keliya ku nool.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] ocean fish species

2

gayax [feminine] n. milk-producing camel

3

gayax [feminine] n. tying up the udder of a camel so its young cannot suckle

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax taagan oo ad adag. Dh: qallaf.

2

gayax-a: (magac, lab, keli) qadoodi ama meel aan waxba laga sugayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Kayax-a)

2

Kalluunka badda mid kamid ah; carabi; shirshirto.

waa la naqliyay ✓

m. n. saltwater fish species

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) kalluunka badda mid ka mid ah. Dh: carabi, shirshiro. Wa: kayaxyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: saltwater fish sp.

2

lx: kayax

3

pd: (-a)

4

ps: n-m

5

key: kayax

waa la naqliyay ✓

1

(Qayax-a)

2

(badar, miro, kd.) Diirka laga qaaday; hilibka laga qaaday.

waa la naqliyay ✓

1

qayax¹: m.l.kh 1. Q. ah: wax aan qarsoonayn oo si wanaagsan loogu wada jeedo. 2. Wax sida badar, geed iyo wixi lamida oo diirka laga qaaday. 3. Laf hilibkii laga guray.

2

qayax²: f.g1 (-xay, -xday; -yixi) 1. Wax diirka sare ka qaadid. 2. Laf hilib ka gurid. 3. Si wanaagsan wax u sheegid.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. Q. ah: wax aan qarsoonayn oo si wanaagsan loogu wada jeedo. 2. Wax sida badar, geed iyo wixi lamida oo diirka laga qaaday. 3. Laf hilibkii laga guray.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. shelled (nut), husked (grain, etc.)

2

qayax v. shell, husk

waa la naqliyay ✓

1

(fal) madmadowga ka saar oo arrin si fiican u caddee. Wax la qariyo ma fiicnee qayax wixii jira oo dhan. Dh: bayaani, bayaami.

2

qayax: (fal) dubka ama qolofta sare ka qaad Laanta diir oo qayax. Dh: diir.

3

qayax -a: (magac, lab, keli) dahaadhka oo laga qaado wax qarsoon. Wax walba qayaxu kuma fiicna. Dh: caddayn, faydid. Li: daboolid.

4

qayax -a: (magac, lab, keli) iniinaha dhuwanka. Dhunwanka muudso oo qayaxa ururi. Dh: laf.

waa la naqliyay ✓

1

(Sayax-a)

2

1. Qoyaanka roobku dhulka korkiisa ku reebo.

3

2. Qoyaanka gabaddanadu keento; dharab.

waa la naqliyay ✓

1

sayax¹: m.l 1. Qoyaanka gabaddanadu keento; dharab. 2. la-mid: sayaxid.

2

sayax²: m.l (-xyo, m.dh) (juqraafi) Dhammaadka fud baraf, kolka herkulku kor uga kaco barta biyuhu ku fadhiistaan, barafkuna uu biyoobo. Loolalka sare sayaxu waa dhacdo sanadeed muhimad weyn leh, oo dhaca gu' walba, waxana ku xiga milmidda barafka iyo ado-barafeedka iyo wabiyada.

3

sayax³: f.mg1 (-xay, -xday) Wax gabaddano ku qoyid.

waa la naqliyay ✓

m.l (sayaxyo, m.dh) (juqraafi) Dhammaadka fud baraf, kolka herkulku kor uga kaco barta biyuhu ku fadhiistaan, barafkuna uu biyoobo. Loolalka sare sayaxu waa dhacdo sanadeed muhimad weyn leh, oo dhaca gu' walba, waxana ku xiga milmidda barafka iyo ado-barafeedka iyo wabiyada.

waa la naqliyay ✓

Thaw

waa la naqliyay ✓

m. n. wetness caused by rain; dew

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid wax qoyan meel uu ka gaadhay. Sayax weeye sonkortu ee qaad.

2

sayax -a: (magac, lab, keli) qoyaanka roobku dhulka kaga tago, ku reebo; qoyaanka aroorta hore dhirtu iyo dooggu yeeshaan, sii ba inta aan cadceeddu soo bixin. Dh: dheel, yaxni, dharab.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhedo

2

de: wetness caused by rain; dew

3

initial: s

4

lx: sayax

5

pd: (-a)

6

ps: n0-m

7

key: sayax

waa la naqliyay ✓

1

(Arrafa-da)

2

Bilaha Muslinka oo dayaxa tan ugu danbaysa oo Xajka la guto (Carrafo).

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bi-sha)

2

1. Dayaxa waaxdiisa hore ama danbe oo uu u ekaado qaanso afafka u dhuuban oo dhexda u weyn; dayuxu markuu dhasho ama sii dhammaana hayo.

3

2. Soddonka maalmood oo u dhexeeya dhalashada iyo dibbadka dayaxa; 12ka qaybood oo sanada, middood; afar toddobaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadda-da)

2

Bisha dayaxa labadeeda toddobaad oo hore; habeen dayax leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Daga-da)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinka, tan ugu horraysa; seko.

3

2. In, xoolaha jaad walba, sanadiiba kol laga baxsho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayax-madoobaad-ka)

2

Kolka inta dhulku kala dhexgalo qorraxda iyo dayaxa, hooska dhulku dayaxa, habeenkii, wada qabto ama qaar ka qabto oo madoobeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibbad-ka)

2

1. Dibbasho; dhixid.

3

2. Habeenka bisha dayaxa ugu danbeeya oo dayuxu qarsoomo oo uusan soo bixin; (ama dubbad).

waa la naqliyay ✓

1

(Dibbasha-da)

2

1. Soo hoyasho la'aan: dibad ku dhixid.

3

2. (dayax) soo bixid la'aan; dibbad ahaansho; (ama dubbasho).

waa la naqliyay ✓

1

(Diririn-ta)

2

(dayax) habeenka uu dirirka la fariisto (aragga isha).

waa la naqliyay ✓

1

(Habsa-da)

2

Si xilliyada qaarkood baddu noqoto; waxay badda gashaa labo bilood oo dayax isgalohooda ama gudcurka iyo caddada (isku bil) isgalohooda; caarida iyo buuxa labadooduba waa darraadaan, dhawr maalmood bayna socotaa.

waa la naqliyay ✓

1

1. Qof ama wax lab oo qofka hadla haya u dhow.

2

2. Goor ama had joogta ama qaarkeed tegey ama iman doono.

3

3. (Kan-ka) Xayrta kelyaha korkooda ka baxda.

4

-kan — Ereyga kan kolka uu tilmaanta yahay oo magac ka dabadhaco, kolka magac qodob lihi ka horreeyo, inta k la tuuro baa la isku gaabin karaa (sida: ninka kan = ninkaan; guriga kan = gurigaan; dayaxa kan = dayaxaan; furaha kan = furahaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Karmayn-ta)

2

(dayax) meel labo xiddigood u dhexaysa oo aan midna u bursanayn, fariisasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Karma-ha)

2

(weligi koox) kolka dayaxu uusan xiddig la fariisan oo u dhoweyn (aragga isha) ee uu labo xiddigood kalabbarkood fariisto.

waa la naqliyay ✓

1

(Maalmaddoona-ha)

2

Bilaha dayaxa middooda 4d.

waa la naqliyay ✓

1

(Miira-da)

2

Bisha 2d. oo dayaxa; Safar.

waa la naqliyay ✓

1

(Mowliid-ka)

2

1. Dhalashada Nebi Maxamed.

3

2. Iidda iyo xuska kolkaas la sameeyo.

4

3. Magaca bisha saddexaad oo dayaxa oo Nebigu gudaheeda ku dhashay; (ama Mowluud).

waa la naqliyay ✓

1

(Qorrax-madoobaad-ka)

2

Waxaa qorraxdu madoobaataa marka dayaxu yimaado ama ku abbaarmo qorraxda iyo dhulka dhexdooda, oo inta qorraxda isku gudbo, wada qariyo ama qaarkeed qariyo. Kolka dayaxu dibbado (oo uusan soo bixin) weeye kolka uu sigo ama sabab u noqdo qorraxmadoobaadka.

waa la naqliyay ✓

1

(Raaga-ha)

2

Meereyaasha qorraxda ku wareega mid kamid ah; wuxuu u dhexeeyaa Cirjeexda (Mushtarka) iyo Uraano, waxaana ku wareegsan saddex garangarood oo xalxalleefsan oo ifa haya; Maalintiisu waxay le'eg tahay toban saac iyo 14 daqiiqadood oo kuweenna ah, sanadiisuna waxay u dhigantaa 29 sano iyo 167 maalmood oo kuweenna ah; sagaal dayax baa ku wareega; ~ Saxal.

waa la naqliyay ✓

1

(Rajab-ta)

2

Bilaha dayaxa oo Carabiga ah tooda toddobaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Raja-sha)

2

Bilaha dayaxa oo Soomaalida oo Rajallada la yiraahdo, (Rajal hore, Rajal dhexe iyo Rajal danbe ama Sabbuux), middood.

waa la naqliyay ✓

(fal) daanshadaanshood u soco oo iska taxtaxaash; iska temeshlay. Dhulku waa nabade, dhankaad rabto u adamax. Dh: daanshadaanshoo, tamashlee, taxtaxaash, tamuum, tamashlay.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m very light-skinned, blond

waa la naqliyay ✓

1

da'yar¹: m.dh.u Dhallinyaro. la-mid: da'yaro.

2

da'yar²: f.mg4 (-raa, -rayd) Wax muddo yar jiray ahaansho (nafley).

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dhallinyaro. la-mid: da'yaro.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) young (yaang); youth (yuuth) ~ dhallinyaro —da'yar -ah: (adj) young (yaang). Ex: gabadh da 'yar; a young girl

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhallinta soo koraysa ee ay bulsho leedahay. Li: da'roon.

waa la naqliyay ✓

1

daabax¹: m.l 1. D. ah: neef xoolo ah oo qalliin ku habboon. 2. D. ah: hilib aan tamooti ahayn. 3. la-mid: daabaxid. la-mid: dabaax¹, dabax¹, dibaax, dubaax.

2

daabax²: f.g1 (-xay, -xday) Neef xoolo ah gawricid. la-mid: dabaax², dabax².

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xoolo qalliin loogu talagalay oo huteellada lagu shaaruqo. Daabax baan qali lahaa haddaan muuni horaba tooso. Dh: ammaami.

waa la naqliyay ✓

1

daayac¹: m.l.kh D. ah: qof garasho yar oo aan wax lagu aamini karin.

2

daayac²: f.g1 (-cay, -cday) la-mid: dayac².

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: qof garasho yar oo aan wax lagu aamini karin.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax baylah ah ka dhig oo ha u ilaalin sidii mudnayd. Nin naftiisiiba daayacay tu kale muxuu tari. Dh: baylihi, dayac, laayac. Li: daryeel

waa la naqliyay ✓

1

dabaax¹: m.l la-mid: daabax¹.

2

dabaax²: f.g1 (-xay, -xday) la-mid: daabax².

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qof wax gawraca. Dh: gasaar.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: danyar¹.

waa la naqliyay ✓

1

danyar¹: m.dh.u Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax nolol maalmeedkiisa dhaafsiisan. la-mid: dabyar.

2

danyar²: f.mg4 (-raa, -rayd) Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax dhaafsiisan nolol maalmeedka ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax nolol maalmeedkiisa dhaafsiisan. la-mid: dabyar.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] the poor, people of modest economic circumstances

2

danyar [compound] adj., (ie. n., adj.): poor, economically weak

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) poor (puur) person; economically poor person ~ reer tabareed

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) dadka inta haynta yar ee saboolka ah. Dh: danlay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dayaan-ka)

2

1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada dayuurad kacaysa, durbaan la tuma hayo, kd.

3

2. Madaxwareerka la moodo in madaxa gudihiisa wax ka yeera hayaan; daryaan.

waa la naqliyay ✓

1

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan¹, diryaan¹, diyaan¹.

2

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida.

3

dayaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Durbaan, dhul iyo wixi lamida sharqan, hugun weyn ka yeerid. la-mid: daryaan², diryaan², diyaan².

waa la naqliyay ✓

1

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan, diryaan.

2

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida. m.f.dh, dayaamid.

waa la naqliyay ✓

1

v. rumble, make a loud noise

2

dayaan v. become dizzy

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. echo (eekow) ~ jabaq-celis. 2. —dayaan dayaamay/ dayaantay: (v) disoriented (dis-oori-yentidh); dizzy (diisi); feel dizzy ~ dayoob. Ex: waan dayaamay; I become dizzy

waa la naqliyay ✓

magac ka mid ah magacda Ilaahay oo uu macnihiisu yahay 'kelidii waare'.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhawaaq dheer oo meel ka baxa. Dh: cod, daryaan.

2

dayaan -ka: (magac, lab, keli) jabaqnoqodka shanqadha ee ay soo celiyaan walxaha jabaq magudbiyayaasha ah sida darbi, qar laageed ama babac buureed.

waa la naqliyay ✓

(Da-ai) S Chlorophytum longifolium (Rich.) Schweinf. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof aan waxba daryeelin oo shaqadii loo diro baylihiya.

waa la naqliyay ✓