dawasuuxin

m.f.dh eeg manjasuuxi. la-mid: majasuuxin.

m.f.dh eeg maasuudi.

-ta: (magac, dhedig, keli) aad uga faraxsiin oo aad raalli uga dhigid. Maasuudinta waalidka ajar ayaa ku jira. Dh: mabsuudin.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: manjasuuxi.

m.dh la-mid: manjasuuxid.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: manjasuuxsan.

m.f.dh eeg manjasuux². la-mid: majasuuxid.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

m.f.dh eeg dawari. la-mid: dawerin, dawrin, dewerin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dawaarin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maansuun.

-ta: (magac, dhedig, keli) goob shaqo ama dugsi iyo wixii la mid ah, dad ka kaxayn oo guryohoodii gayn. Dh: rawixin.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef xoola ah oofasho ka kenid ama u diyaarin. Awrta baarqabka ahi halaha way kala abasaxin og yihiin.

(fal) qaxi oo meel dheer u hayaami. Wixii aan waddani ahayn naga daaduumi.

m.f.dh eeg damuuji.

-ta: (magac, dhedig, keli) indhaha isku qabasho oo isku ururin.

(Daruurin-ta)

(isu daruurin) gelid, madax isugu ridid ah.

m.f.dh eeg daruuri².

-ta: (magac, dhedig, keli) rigrig iyo tolmo qurxoon u samayn.

(Dawaafin-ta)

Qof ama dad badan horkac loo noqdo oo Kacbada lagu soo warwareejiyo, gudashada Xajka darteed.

m.f.dh eeg dawaafi. la-mid: dawaafsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, cibaado Kacbada ugu wareejin.

m.f.dh eeg dawakhi. la-mid: dawikhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wareer ku ridid.

f.g2 (-iyay, -isay) Libaax-badeed maasuud ku dilid.

(fal) ka faraxsii oo aad raalli uga dhig. Waalidkaaga kolkaad aragtaba ka maasuudi. Dh: mabsuudi, farxi.

-ga: (magac, lab, keli) qof ka tirsan ururka maasuuniyadda. Ninka maasuuniga ah dhayal looma ogaado.

majasuux¹: m.l la-mid: manjasuux¹.

majasuux²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: manjasuux².

-ta: (magac, dhedig, keli) god, ceel ama wax la mid ah xabaalid oo aasid. Weligaa cidna ceel ha u asaruurin. Dh: asaruuris.

-ka: (magac, lab, keli) qori afka hore godan oo la geliyo gudinta qammadkeeda xagga danbana ul dheer oo la qabsado ah. Daabgudin ma ii heli gudin dhillis ah baan sitaaye.

(Jaasuusid-da)

Hadal jaasuusnimo ah cid ka geyn, ka sheegid; (ama jaajuusid).

m.f.dh eeg jaasuus². la-mid: jaajuusid.

-da: (magac, dhedig, kali) cid kale oo cadaw ah, si qarsoodi ah xog uga ururin. Dh: basaasid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sugid cid wax laga sugo iyada oo sidii looga heli lahaa lagu dadaalayo. Nin maacuudin wax lagaga waayay waa laga malaystaa. Dh: dhursugid. Li: quusasho.

m.dh la-mid: maqsuudin.

m.f.dh eeg maqsuudi. la-mid: mabsuudin.

(Camajuujin-ta)

Camcamin; rifid.

m.f.dh eeg camajuuji. la-mid: camadhuujin, camajuujis, camanjuujin.

-ta: (magac, dhedig, keli) rifid oo camcamin.

m.f.dh eeg daadduumi. la-mid: daadduunsiin, daanduumin, daanduunsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) rafaad iyo dullinimo ku reebid. Daadduuminta dadkan ku dhacday waa mid murugo leh.

m.dh la-mid: daadduumin.

m.f.dh eeg dacarbixi.

-ta: (magac, dhedig, keli) caloosha oo laga saaro qushka. Dacarbixin baad u baahantahay.

m.dh la-mid: dawaafin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, ku dul wareejin. Dh: dawaafin.

(Macaluulin-ta)

Caato ka dhigid.

m.f.dh eeg macaluuli. la-mid: macaluulis¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajaysiin oo nafaqadarro iyo dhimasho u horseedid. Dh: macaluulsiin. Li: dhergin.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid taagnaan badan ku daahin. la-mid: majaxuusi.

m.f.dh eeg naasnuuji. la-mid: naasnuujis.

-ta: (n) 1. breast feeding (bareest fiidhing) 2. favouritism (feey-fara-tiisim)

-ta: (magac, dhedig, keli) cid dadka kale uga roonaan oo si qarsoodi ah wax u siin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax muuqda oo la arko, qarintiisa isku dayid. Dh: danbas, xaqiiqahadoodil.

m.f.dh eeg dhaqanguuri. la-mid: dhaqanguuris¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid beddelid oo dhaqankii iyo hiddihii asalka u ahaa ka rarid; dhaqan kale qaadsiin. Dh: dhaqangeddin.

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax taagnaan ku daalay ahaansho (qof). 2. Naxdin awgeed wax manajaha ka tabardarreeyo ahaansho (qof). la-mid: majasuuxsan.

-ta: (magac, dhedig, keli) caano siin; naaska u dhigid; nuujin.

m.dh la-mid: camajuujin.

-ta: (magac, dhedig, keli) camajuujin; camcamin.

m.f.dh eeg daganduug². la-mid: daganduug¹.

-da: (magac, dhedig, keli) wax deggan dabada ka marid oo dhicid ama wada dilid.

m.l.kh D. ah: mugdi aan waxba loo jeedin.

(tilmaame) baab'san oo muduruq ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar ay wada dheelaan ragga iyo dumarku oo isugu jirta jiib, jaan iyo sacab. Ciyaartani waxay caan ku tahay gobollada Shabeellada Dhexe iyo Banaadir, qalabka loo qaato na waxaa ka mid ah: lix birood oo labolaba ah, billaawe, ulo bakoorado ah iyo kabo maas ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafuujin co aad gacanta ugu cadaadi.