daray — Macnaha & Turjumaada

1

(Daray-ga)

2

Geed, jaadka berdaha ah, oo miro wanaagsan oo la cuno bixiya.

waa la naqliyay ✓

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

waa la naqliyay ✓

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

waa la naqliyay ✓

m. n. tree species, with edible fruit

waa la naqliyay ✓

1

(Darai) N Ficus quibeba Ficalho. Moraceae.

2

N Ficus sycomorus L. Moraceae.

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) 1. fresh (fareesh); juicy (jww-iz) ~ cusub 2. daray -ga: (n) tree with edible fruit

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) noloshaada oo hoos u dhacda.

2

daray -ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah jirdawaynta ahna midhood wayn oo ka baxa dhulka biyaha leh. Midho daray haddaan beri, duuduub ku ligi jirey, doorkan waxa aan hubsanayaa, dirxi inuu ku hoos jiro.

3

daray-ga: (magac, lab, keli) calaf la cuno oo cusub, gaar ahaan waxa dhulka ka soo baxa sida khudradda. Li: baryood, baarixi.

waa la naqliyay ✓

1

de: tree sp., with edible fruit

2

lx: daray

3

pd: (-ga)

4

ps: n5-m

5

key: daray

waa la naqliyay ✓

(fal) si colaadi ku jirto u la dagaallan oo ha u tudhin. Dh: dabree.

waa la naqliyay ✓

1

(Darayn-ta)

2

(legdan) daro ku qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg daree.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dar u yeelid. Darayn la'aan ceel duunyo lagama waraabiyo. Dh: darays.

waa la naqliyay ✓

m.l Biyo uus laga miiray.

waa la naqliyay ✓

v. leave alone; let go, release

waa la naqliyay ✓

-ey / deysay: (v) 1. leave it alone ~ daa, dhaaf, iska daa 2. sii daay: (v) release (ri-liis); dismiss (dis-mis); set free

waa la naqliyay ✓

1

a: daa

2

de: leave alone; let go, release

3

lx: daay

4

pd: (daayey / daaysey)

5

ps: v2a=

6

key: daay

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha oo midabka dambaska leh. Aaray ayaa geedkaa fuushan. Dh: adar.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacay-da) (xoolo) bushinta hoose; faruurta hoose.

2

2. (Dacay-ga) Xarig hoggaanka ka yar oo xoolaha, inta afka qalkiisa hoose lagaga xiro, lagu wado.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

3

dacay³: f.g1 (-yay, -yday; -yi) Neef, si loo xukumo, qalka hoose xarig kaga xirid. la-mid: dacayee.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. camel lead rope

2

dacay [feminine] n. lower lip of an animal

waa la naqliyay ✓

-da: (n) lower lip, usually used for animal lip ~ bushin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig faruurta ama fuqa hoose kaga xidh.

2

dacay: (fal) biyo fadhiya oo deggan qas oo dac ka dhig. Ha dacaynin biyaha.

3

dacay-da: (magac, dhedig, keli) faruurta hoose ama fuqa hoose ee noolaha.

waa la naqliyay ✓

v., sg., present habitual: you are / she is

waa la naqliyay ✓

1

a: tahay

2

de: you are / she is

3

lx: dahay

4

ps: v5a-2sg/3f-prhb

5

key: dahay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u fur meel bannaan oo iftiin iyo neecawba ka soo galaan. Dh: neecaabi.

2

dalay: (fal) walax, qurux u yeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Daqay-da)

2

Hilib muruq ah oo ku yaal dhabarka dhinacyadiisa oo u dhexeeya miskaha iyo feeraha.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

f. n. muscle of the back

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hilib muruq ah oo ku yaalla dhabarka dhinacyadiisa una dhexeeya miskaha iyo feedhaha. Dh: sarar.

waa la naqliyay ✓

1

de: muscle of the back

2

lx: daqay

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: daqay

waa la naqliyay ✓

1

1. (Darab-ka) a) Wax la fali doono, intaan la bilaabin, oo wax laysugu sii duwo oo waxa loo baahan doono loo soo dhoweeyo; diyaar. b) Istijo. c) Cabbir dhulka iyo beeraha lagu cabbiro, d) (weel, kd.) qurxin.

2

2. (Darab-ta) Daribta hilibka.

waa la naqliyay ✓

1

darab¹: m.l 1. Dhaqidda la dhaqo meelaha kaadida iyo saxaradu soo maraan; istanyo. 2. (-yo, m.dh) Cabir dhulka beeraha lagu cabiro (oo afar jibaal ah) oo le'eg 25 mitir. 3. Saxaro. 4. In yar oo biyo ah oo lagu istinjoon karo. 5. Dun, aleel, kuul iyo wixi lamida oo weelka lagu qurxiyo. 6. Hanti yar oo laga bixiyo gabar la guursaday oo hooyadeed la siiyo.

2

darab²: m.dh 1. Toorrey, billaawe iyo wixi lamida daabkooda meesha ugu sarreysa ee quruxda loogu talagalay. 2. la-mid: darib.

3

darab³: f.g1 (-rbay, -rabtay; -rbi) 1. Wax diyaarin. 2. Weel aleelayn.

waa la naqliyay ✓

1

darab¹: m.l 1. Dhaqidda la dhaqo meelaha kaadida iyo saxaradu soo maraan; istanyo. 2. (-yo, m.dh) Cabir dhulka beeraha lagu cabiro (oo afar jibaal ah) oo le'eg 25 mitir. 3. Saxaro. 4. In yar oo biyo ah oo lagu istinjoon karo. 5. Dun, aleel, kuul iyo wixi lamida oo weelka lagu qurxiyo. 6. Hanti yar oo laga bixiyo gabar la guursaday oo hooyadeed la siiyo.

2

darab²: f.g1 (-rbay, -rabtay; -rbi) 1. Wax diyaarin. 2. Weel aleelayn. m.f.dh, darbid.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. ablution, washing one's anus ~ private parts after defecating ~ urinating; water used for this function

2

darab m. n. (adj.): preparation; ready, prepared

3

darab v. prepare, make something ready; embellish, decorate

4

darab m. n. measure of land (about 1/4 hectare)

5

darab [feminine] n., [collective] fat of the meat

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. washing or cleansing of the private parts after one's excretion [urination or moving one's bowels] before the prayer; ablution (abluushari) ~ istijo. 2. a piece of farmland, quarter of a hectare ~ jibaal

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cabbir dhulka beeraha lagu cabiro oo u dhigma 25 mitir.

2

darab -ka: (magac, lab, keli) neef xoola ah nafaqo uu ku dararo siin.

3

darab -ta: (magac, dhedig, keli) hilibka geela marka laga reebo afarta addin iyo luqunta inta kale ee cad magoolka ah. Dh: darib.

4

darab -ta: (magac, dhedig, keli) biyaha lagu istijoodo marka saxaro ama kaadi kaa timaad.

5

darab -ta: (magac, dhedig, keli) toorrey, billaawe ama wax kale oo la mid ah, daabkooda meesha ugu sarreysa ee quruxda loogu talagalay.

waa la naqliyay ✓

1

(Daraf-ka, Daraf-ta)

2

Dhinac, dacal; doc; baal; gees; barbar.

waa la naqliyay ✓

m. l/dh (-rfo, m. l/-fyo, m.dh) 1. Meesha wax ugu baallaysa. 2. Labada kobood ee casaamka ah ee derinta dacalladeeda lagu tolo middood.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-rfo, m.l/-fyo, m.dh) 1. Meesha wax ugu baallaysa. 2. Labada kobood ee casaamka ah ee derinta dacalladeeda lagu tolo middood.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective], [collective] edge, side, corner, direction; limit, extremity; party (to a contract)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. comer (koorner)~ gees 2. side (saaydhy edge (eej) ~ dacal, hareer, doc

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hareerta walax ama meesha ugu baallaysa. Dh: dacal, dhinac, fay, barbar.

waa la naqliyay ✓

1

de: edge, side, corner, direction; limit, extremity; party (to a contract)

2

lx: daraf

3

pd: (-ka ~ -ta Pl: darfo (/ha), duruuf (ta))

4

ps: n2-m, n3-f, n8-m/f

5

key: daraf

waa la naqliyay ✓

1

1. Weyn; saamays culus leh; (wax daran) wax xun; (nin daran - nin waxtar weyn leh; nin rag ah).

2

2. (Daran-ta) Geed yar oo jaadad badan ah oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan oo geelu jecel yahay oo ku darmado, dadkuna qaarkeed, buruqda ka cuno (darankutaal).

waa la naqliyay ✓

1

daran¹: m.dh Geed yar, jaadad badan oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan, geelu ku jeelbaxo leh.

2

daran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Ku d.: wax, wax kale ku qasan noqosho. la-mid: darsan².

3

daran³: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax karti badan ahaansho (qof). 2. Wax dhibaato badan ahaansho. 3. Ku d.: wax, wax kale ku qasan ahaansho. 4. Ku d.: qof balwad aad u isticmaala ahaansho. 5. U d.: wax cid dhibaateeya ahaansho. la-mid: darsan³.

waa la naqliyay ✓

1

daran¹: m.dh Geed yar, jaadad badan oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan, geelu ku jeelbaxo leh.

2

daran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Ku d.: wax, wax kale ku qasan noqosho. m.f.dh, darmid. la-mid: darsan.

3

daran³: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax karti badan ahaansho (qof). 2. Wax dhibaato badan ahaansho. 3. Ku d.: wax, wax kale ku qasan ahaansho. 4. Ku d.: qof balwad aad u isticmaala ahaansho. 5. U d.: wax cid dhibaateeya ahaansho. m.f.dh, darnaan. la-mid: darsan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] bad, serious, tough, formidable; worse, worst

2

daran [feminine] n. small plant species growing on hard ground; it has a salty flavor and is eaten by camels

waa la naqliyay ✓

1

(Daran) N Limonium somalorum (Vierh) Hutch & Bruce. Plumbaginaceae.

2

C Limonium cylindrifolium (Forsk) Cuf. Plumbaginaceae.

3

N Selaginella yemensis (SW.)Spring. Selaginellaceae.

4

C,S Moringa longituba Engl. Moringaceae.

5

N Salsola pycnophylla Brenan. Chenopodiaceae.

6

N Sphaerocoma hookeri T. Anders. Caryophyllaceae.

7

N Zygophyllum album L. Zygophyllaceae.

8

N Trianthema crystallina (Forsk) Vahl. Aizoaceae.

9

N Trianthema salsoloides Oliv. Aizoaceae.

10

N Zygophyllum prismaticum Chiov. Zygphyllaceae.

11

C Zygophyllum simplex L Zygophyllaceae.

12

C,N Zygophyllum somalense Hadidi Zygophyllaceae.

13

N Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

14

N Suaeda fruticosa (L) Forsk. Chenopodiaceae.

15

N Portulaca foliosa Ker.-Gawl. Portulacaceae.

16

NN, Bari, C Lagenantha nogalensis Chiov. Chenopodiaceae.

waa la naqliyay ✓

-darnaa / darnayd: (adj) 1. severe (se-viyar) bad (baadh), serious (siiri-yas); tough (taf) harsh (haarsh)~ si daran. 2. daran -ta: (n) small salty plant eaten by camels ]

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax sidii hore ka liita. Shalay sidii uu ahaa maanta wuu ka daran yahay. Li: wacan.

2

daran -ta: (magac, dhedig, keli) geed cawseed dhulka ciidda dhanaan ka baxa oo xooluhu ku jeelbeelaan. Geelu darantii kuma dararine waaba ka daray. Dh: hayn, xudhuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Darar-ta)

2

(xoolo) kolka xooluhu jiilaalka ka baxaan oo roob degaan oo dhergaan, caano badan yeeladkooda.

waa la naqliyay ✓

1

darar¹: m.l 1. Caano badan oo candho xoolaad ku yaal. 2. la-mid: dararid.

2

darar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Neef xoolo ah candhadiisa caano badan ka muuqasho.

waa la naqliyay ✓

1

darar¹: m.l Caano badan oo candho xoolaad ku yaal.

2

darar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Neef xoolo ah candhadiisa caano badan ka muuqasho. m.f.dh, dararid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. renewed milk-production after drought

2

darar v. have ~ produce more milk

waa la naqliyay ✓

name-m prosperer (born during the good pasture season)

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) yield or supply; more milk

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef irmaan, caano badi barwaaqaw.

2

darar -ka: (magac, lab, keli) neef irmaan, caano badin iyo barwaaqoobid.

3

darar -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo irmaan oo intay cosob daaqeen caano badan candhadooda ku jiiraan. Dh: candhokar.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof boorane ku kacsanyahay oo aan weli laga tumin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lesson

2

daras v. study; learn

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof boorane ku kacsan yahay oo aan weli laga tumin.

waa la naqliyay ✓

m.l D. ah: markab ama doon aan waxba saarrayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Cudur fiirus keeno oo dunida oo dhan ku faafsan kaas oo keena halamacoodka sanka, cunaha iyo dhuumaha neefta. Cudurka waxa la isku qaadsiiya qufaco iyo hindhisada.

waa la naqliyay ✓

m. n. cold

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) common cold; flu (fuluuf influenza (in fuluu-weens dy, cold (kooldhiy coryza (koraayza) ~ durey, ifilo, hargab

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xanuun qufac iyo xummad leh oo inta badan qofka cabbudhiya. Dh: hargab.

waa la naqliyay ✓

1

de: cold

2

lx: duray

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m

5

see: durey

6

key: duray

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cavallo bianco;

2

(E) White Horse

3

(S) FARAY (S. c. m.: Frai)

waa la naqliyay ✓

(fal) faraha la gal oo ku taabtaabo.

waa la naqliyay ✓

Acacia nilotica 20

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel qar u samee. Dabaqa qaray: Dh: qaree.

2

qaray -ga: (magac, lab, keli) dherer iyo ballaadh wada jira. Haweeney qaray ah ayuu guursaday adeerkay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) awr la rarto, awr laylyan. Baarqab iyo raray ayaa geela la socda. Dh: karinle.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel sida masafta u ballaadhan oo weel iyo wiciyadda la dulsaaro ama lagu qaado. Tarayga cad bikeeriyaha ku soo qaad.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kooban oon badnayn ama weyneyn ka dhig. Ii soo yaray biyaha. Dh: yaree.

waa la naqliyay ✓

1

(Asal-ka)

2

1. Ka-soo-jeedkii hore; sal; jirrid.

3

2. Waxyaalo laysku daray oo wax lagu midabeeyo; renji; carar.

waa la naqliyay ✓

1

(Baacug-ga)

2

1. Dhasha xoolaha calooshooda aan weli caano maahee wax kale gelin (= aan uus yeelan).

3

2. Caano la adkeeyey oo dhanaanno kala gaar ah lagu daray oo la cuno; farmaajo.

waa la naqliyay ✓

1

(Barax-a)

2

Caano iyo biyo laysku daray; xariir.

waa la naqliyay ✓

Biyo iyo caano laysku daray ah; (caano) biyo lagu daray; la barxay; la dheehay; la tarraxay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Beey-da) Abeeso; Abguri.

2

2. (Beey-ga) Midab ka dhasha caddaan iyo madow laysku daray; (ama bey).

waa la naqliyay ✓

1

(Birlab-ta)

2

Bir adag oo duuban oo dhuxusha lagu daray aad u yar tahay; birmac; birsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Buqbuqa-da)

2

Caano ciir ah iyo kuwo dhay ah oo laysku daray; buqbuqood.

waa la naqliyay ✓

1

(Cindiid-ka)

2

Caano biyo badan lagu daray; xariir.

waa la naqliyay ✓

1

(Darmid-da)

2

Wax wax lagu daray ama ku darmay noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Garaammurux-a)

2

Wax cad iyo wax madow oo la isku daray; waxyaalo aan isu midab ekayn oo isku darsamay oo midab hor leh oo isku googgo'an yeeshay; (ama galaammurux).

waa la naqliyay ✓

1

(Iskuddar-ka)

2

Wax kala jaad ah oo la isku daray; cunno la isku dardaro oo si gaar ah loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kun-ka)

2

Tiro ka kooban toban meelood oo meeshiiba boqol tahay oo laysku daray; toban boqolaad; (1,000).

waa la naqliyay ✓

1

(Laba-da)

2

Tirada kowda iyo saddexda u dhexaysa; mid iyo mid laysku daray; (2). (ama laba).

waa la naqliyay ✓

La laray; wax lagu daray.

waa la naqliyay ✓

1

(Lixdan-ka)

2

Lix meelood oo meeshiiba toban tahay oo laysku daray; (60).

waa la naqliyay ✓

1

(Lufluf-ka)

2

Cunno ama waxyaalo kale oo badan oo kala jaad jaad ah oo laysku dardaray; hanbooyin laysku daray.

waa la naqliyay ✓

1

(Min-ka)

2

1. Aqal; guri; hooy; (ama minan).

3

2. Ilmasideen; ilmaggaleen; rimmay.

4

3. Kolay weyn oo timir ah; labo goosaradood oo laysku daray.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Nacnac-a) Cadad ka samaysan sonkor la bisleeyey oo dhir udgoon lagu daray oo la muudmuudsado.

2

2. (Nacnac-da) Hadal badan oo aan milgo lahayn; daroori; tororog.

waa la naqliyay ✓

1

(Qoosh-ka)

2

Wax ka samaysan waxyaalo badan oo kala duwduwan (miro, dawooyin...) oo laysku daray ama laysku qasay; iskuddar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabrayn-ta)

2

Weerar dabro ah dib u celin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dabree.

waa la naqliyay ✓

vl. n. state of being ambushed

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) weerar aan tudhaad lahay ku qaadis.

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being ambushed

2

lx: dabrayn

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: dabrayn

waa la naqliyay ✓