daqay — Macnaha & Turjumaada

1

(Daqay-da)

2

Hilib muruq ah oo ku yaal dhabarka dhinacyadiisa oo u dhexeeya miskaha iyo feeraha.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

f. n. muscle of the back

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hilib muruq ah oo ku yaalla dhabarka dhinacyadiisa una dhexeeya miskaha iyo feedhaha. Dh: sarar.

waa la naqliyay ✓

1

de: muscle of the back

2

lx: daqay

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: daqay

waa la naqliyay ✓

m.l Biyo uus laga miiray.

waa la naqliyay ✓

v. leave alone; let go, release

waa la naqliyay ✓

-ey / deysay: (v) 1. leave it alone ~ daa, dhaaf, iska daa 2. sii daay: (v) release (ri-liis); dismiss (dis-mis); set free

waa la naqliyay ✓

1

a: daa

2

de: leave alone; let go, release

3

lx: daay

4

pd: (daayey / daaysey)

5

ps: v2a=

6

key: daay

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacay-da) (xoolo) bushinta hoose; faruurta hoose.

2

2. (Dacay-ga) Xarig hoggaanka ka yar oo xoolaha, inta afka qalkiisa hoose lagaga xiro, lagu wado.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

3

dacay³: f.g1 (-yay, -yday; -yi) Neef, si loo xukumo, qalka hoose xarig kaga xirid. la-mid: dacayee.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. camel lead rope

2

dacay [feminine] n. lower lip of an animal

waa la naqliyay ✓

-da: (n) lower lip, usually used for animal lip ~ bushin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig faruurta ama fuqa hoose kaga xidh.

2

dacay: (fal) biyo fadhiya oo deggan qas oo dac ka dhig. Ha dacaynin biyaha.

3

dacay-da: (magac, dhedig, keli) faruurta hoose ama fuqa hoose ee noolaha.

waa la naqliyay ✓

v., sg., present habitual: you are / she is

waa la naqliyay ✓

1

a: tahay

2

de: you are / she is

3

lx: dahay

4

ps: v5a-2sg/3f-prhb

5

key: dahay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u fur meel bannaan oo iftiin iyo neecawba ka soo galaan. Dh: neecaabi.

2

dalay: (fal) walax, qurux u yeel.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qnay/-qmay, -qantay; -qni/-qmi) la-mid: danaq.

waa la naqliyay ✓

v. aggravate a wound (as by touching); hurt ~ injure someone

waa la naqliyay ✓

1

a: damaq, damqi

2

de: aggravate a wound (as by touching); hurt ~ injure s.o.

3

lx: daqan

4

pd: (daqnay ~ daqmay)

5

ps: v1=tr

6

key: daqan

waa la naqliyay ✓

1

(Daqar-ka)

2

Nabar madaxa ku dhaca oo lafta caddeeya, ama jebsha.

waa la naqliyay ✓

1

daqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac madaxa gaara oo aan lafta jebin. la-mid: dakhar¹.

2

daqar²: f.g1 (-qray, -qartay; -qri) Qof, dhaawac aan lafta jebin madaxa ka gaarsiin. la-mid: dakhar².

waa la naqliyay ✓

1

daqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac madaxa gaara oo aan lafta jebin.

2

daqar²: f.g1 (-qray, -qartay; -qri) Qof, dhaawac aan lafta jebin madaxa ka gaarsiin. m.f.dh, daqrid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. wound on the scalp; concussion

2

daqar v. wound someone on the head

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bump (bamp), head injury; concussion (kon-kashan)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, madaxa wax kaga dhufo oo dhaawac gaadhsii. Dh: dakhar.

2

daqar-ka: (magac, lab, keli) dhaawaca qof madaxa laga gaadhsiiyo. Dh: dakhar.

waa la naqliyay ✓

1

(Daray-ga)

2

Geed, jaadka berdaha ah, oo miro wanaagsan oo la cuno bixiya.

waa la naqliyay ✓

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

waa la naqliyay ✓

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

waa la naqliyay ✓

m. n. tree species, with edible fruit

waa la naqliyay ✓

1

(Darai) N Ficus quibeba Ficalho. Moraceae.

2

N Ficus sycomorus L. Moraceae.

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) 1. fresh (fareesh); juicy (jww-iz) ~ cusub 2. daray -ga: (n) tree with edible fruit

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) noloshaada oo hoos u dhacda.

2

daray -ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah jirdawaynta ahna midhood wayn oo ka baxa dhulka biyaha leh. Midho daray haddaan beri, duuduub ku ligi jirey, doorkan waxa aan hubsanayaa, dirxi inuu ku hoos jiro.

3

daray-ga: (magac, lab, keli) calaf la cuno oo cusub, gaar ahaan waxa dhulka ka soo baxa sida khudradda. Li: baryood, baarixi.

waa la naqliyay ✓

1

de: tree sp., with edible fruit

2

lx: daray

3

pd: (-ga)

4

ps: n5-m

5

key: daray

waa la naqliyay ✓

1

(Raqay-ga)

2

Geed qurux badan oo aad u dheeraada oo ganacsiga qiime weyn ku leh; waxaa laga helaa alwaax wanaagsan iyo miro dhanaan oo waxyaalo badan laga sameeyo (dawo, sharbeed, renji, ...) ~ timir hindi; xamar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dheer, caleemo yaryar, oo dhalo miro quullaha u eg oo dhanaan; xamar. 2. Miraha geedka raqayga.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dheer, caleemo yaryar, oo dhalo miro quullaha u eg oo dhanaan; xamar. 2. Miraha geedka raqayga.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] tamarind (tree, fruit)

waa la naqliyay ✓

(Ragai) All.Som. Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed qurux badan oo kor u baxa oo midho dhanaan leh. Dh: xamar, timirhindi.

waa la naqliyay ✓

1

de: tamarind (tree, fruit)

2

lx: raqay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: raqay

waa la naqliyay ✓

شَجَرَةَ التَّمْرِ الهِنْدِيِّ

waa la naqliyay ✓

1

(Dhegsin-ka)

2

Muruqyada ku dhegsan garabka iyo daqayaha dhabarka midkood.

waa la naqliyay ✓

m.l Muruqyada ku dhegsan garabka iyo daqayaha dhabarka midkood.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Labada muruq ee dhaadheer oo lafdhabarta labadeeda dhan ku kala yaal midkood; daqay.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

m.l Muruqyada ku dhegsan garabka iyo daqayaha dhabarka midkood.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Labada muruq ee dhaadheer oo lafdhabarta labadeeda dhan ku kala yaal midkood; daqay.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Dhabarka dadka, labada daqay meesha u dhaxaysa oo godan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) mid mururqyada ka mid ah oo ku dhegsan garabka iyo daqayaha ee dhabarka. Dh: muruq.

waa la naqliyay ✓

(fal) neef jani noqo, dhaaqo ahaw. Sacyahaw in badan ayaa lagu maalee dhaagay. Dh: dhaaqee.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqaya-da)

2

Xoolo inta waa hore dhalay, sii gura haya oo caano yari ku danbeeyaan; gibbaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh Neef muddo la maalayey.

waa la naqliyay ✓

f. n. livestock that produces little milk

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef jani ah oo sii gudhaya. Sac dhaqayo ah ayaa ubadka loo dhiijiyaa. Dh: dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

de: livestock that produces little milk

2

lx: dhaqayo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: gabbaan ~ gibbaan, juno, junuf

6

key: dhaqayo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqays-ta)

2

Meel astaysan oo lagu barto waxa la rida hayo ama la gana hayo, sida nabarkooda loo toosiyo oo meesha la asteeyey loogu abbaaro; riddada iyo gantaasha toosintooda iyo wax la heliddooda; abbaar; toog; nishaab; liishaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Toogashada bar astaysan la toogto.

waa la naqliyay ✓

f. n. target; target practice

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) liishaaminta waxa la ridayo. Dhaqaysku waa cilmi askartu barato.

waa la naqliyay ✓

1

de: target; target practice

2

lx: dhaqays

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f

5

key: dhaqays

waa la naqliyay ✓

(fal) sadaqo u bixi. xoolahaaga inta aad sadaqaysay baa sahay kuu ah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: banqi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

waa la naqliyay ✓

m.l.u la-mid: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye, baqay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqaye.

waa la naqliyay ✓

Dating

waa la naqliyay ✓

1

(Daaqad-da)

2

1. Khalfad: dariishad.

3

2. Xoog, tabar. maaro (ama daaqo).

4

3. Duub maro ah oo dhawr go' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Dariishad; khalfad. 2. la-mid: daaqo. Duub maro ah, cusub oo dhowr go' loo qaybin karo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Dariishad; khalfad. 2. la-mid: daaqo. Duub maro ah, cusub oo dhowr go' loo qaybin karo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. window, shutter

2

daaqad [feminine] n. strength, power

3

daaqad [feminine] n. bolt ~ roll of cloth; curtain

waa la naqliyay ✓

-da: (n) window (win-dhow) ~ dariishad

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel la furi karo lana xidhi karo oo guri, gaadhi ama meel kale leedahay oo looga laydhsado ama dano kale looga faa'ideysto. Daaqadda guriga soo xidh dabayl baa socotee. Dh: dariishad.

2

daaqad -da: (magac, dhedig, keli) duub maro ah oo cusub oo dharka laga tolo. Daaqad dhar ah i ijar qiimaahana ii sheeg.

3

daaqad -da: (magac, dhedig, keli) awood iyo karti wax lagu qabto. Waryaa iga teg anu hadalkaaga daaqad uma hayee. Dh: itaal.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel la daaqay oo aan cosob ahayn. Dhul daaqan baa reerkii la dejiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabay-sha)

2

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

Wind

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wind; weather

2

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

waa la naqliyay ✓

1

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

2

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

2

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

waa la naqliyay ✓

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

waa la naqliyay ✓

(fal) si colaadi ku jirto u la dagaallan oo ha u tudhin. Dh: dabree.

waa la naqliyay ✓

1

(Dacayn-ta)

2

Biyo dac ah ku bi'in; biyo miir ah oo deggan qasid oo dac ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dacee.

waa la naqliyay ✓

vl. n. state of overflowing, making water dirty

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ceelka iyo darka inta u dhaxaysa biyo ku daadaadin. dacaynaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax dacayda ka xidhan ahaan. Awrka dacaynaanta ha ku deyne ka fur.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dac, dacee

2

de: state of overflowing, making water dirty

3

lx: dacayn

4

pd: (-ta)

5

ps: vn-f

6

key: dacayn

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Neef, dacay ku xirasho (qof). la-mid: dacayeyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Dadqal-ka)

2

Nin dadka qasha oo hilibkiisa cuna.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Nin hilibka dadka cuna.

waa la naqliyay ✓