danyaraan

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar hore doogtii Waxba yaan la duur'xulin, af deexdoow isha ha dabin, daaraantu waa taa.

-ta: (magac, dhedig, keli) qurjad xumaan. Dh: sinyaraan, lafyaraan, jidhyaraan, saryaraan.

baryaraan -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo yaraan. Dh: saboolnimo. Li: hodannimo.

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon badan u leh dabaynta ama korontada. Dabyaqaan nalka ha sameeyee innoogu yeedha.

(Dalyaqaan-ka)

Qof dal bartay oo aad u yaqaan.

m.l.kh (-nno, m.dh) D. ah: qof dal dabeecaddiisa, degaankiisa iyo wixi lamida aqoon u leh.

m. n., [compound] scout, one who knows the country

-ka: (magac, lab, keli) qof dalka iyo duruufihiisa aad u kala yaqaanna. Dh: dalaqoon, dhulyaqaan, dalmar.

de: scout, one who knows the country

lx: dalyaqaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dalyaqaan

-ka: (magac, lab, keli) halka ama sida ay dantu ku jirto ka faanid. Dh: hanfade. dankafaanid -da: (magac, dhedig, keli) sida danta xaqiiqdeedu tahay ka faanid.

-a: (magac, lab, keli) labo arrimood oo is dhinac yaalla tan dantu ku jirto oo keliya doorbidid.

(Danla'aan-ta)

Aan dani ku jirin; muraad la'aan.

m.dh Seegseeg iyo shaqo la'aan.

m.dh Seegseeg iyo shaqo la'aan.

f. n., [abstract] lack of interest, aimlessness

-ta: (magac, dhedig, keli) qof aan dan iyo waxkorodhsi aan ku xisaabtamin. Dh: madaneyste.

de: lack of interest, aimlessness

lx: danla'aan

pd: (-ta)

ps: n1-f-abs

key: danla'aan

m. n. pain

de: pain

lx: danqadaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: danqadaan

m.f.dh eeg dansan. la-mid: dansanaansho, densanaan, densanaan -sho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dab, laydh ama wax la mid ah bakhtiisan ahaan. Dh: densanaan.

m.f.dh eeg dulyar. la-mid: dulyari, dulyaraansho, dulyaro.

-ta: (magac, dhedig, keli) dulqaad yaraan aan gefka la qaadan karin.

-ta: (magac, dhedig, keli) da' yaraan; mid cad-olostost aan weyneyn ahaan. facyaraansho -ha: (magac, lab, keli) qof da' yar ahaansho. Dh: da' yaraan, facyari.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhuubnaan oo wax jimidh yar ahaan. Gabadhu yaryaraanta way u dhalatay.

yaryaraan-ta: (magac, dhedig, keli) wax da'doodu yar tahay ahaan. Carruurtiisa yaryarnaan ayaan ku ogaa

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan sidii habboonayd loo ilaalin ahaan. Dh: baylahsanaan, laayacnaan, dayacnaan.

m.f.dh eeg dahaaran. la-mid: dahaarnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dahaar leh ahaan. Dahaarnaantu alaabta dhawraarin bay u noqotaa. Dh: dahaadhnaan.

m.f.dh eeg danaysan. la-mid: danaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid dan qaba ahaan.

m.f.dh eeg dandarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanti uu lahaa baabi'id; qof bartiisu yaraatay ahaan. Dh: danyaraan.

m.dh Madax wareer.

m.dh Madax wareer.

-da: (magac, dhedig, keli) dadaxwareer iyo dawakhaad.

m.f.dh eeg dardaran². la-mid: barbarnaan, barbarnaansho, berbernaan

-ta: (magac, dhedig, keli) mid maanka iyo garashadu ka laaqan tahay oo aan fayoobayn ahaan. Dh: marnaan.

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon qotodheer u leh daawada. Dh: dawoyaqaan.

m.f.dh eeg dawdaran. la-mid: dawdarnaansho, dawdarni, dawdarno.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal badnaan.

m.f.dh eeg dhanaan³. la-mid: dhanaanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhandhanka ciirta yeelasho; wax dhanaan oo sida cusbada u dhandhamaya ahaan.

m.f.dh eeg fangaran. la-mid: fangarnaansho.

m.f.dh eeg farayar. la-mid: farayaraansho, farayari, farayaro.

m.f.dh eeg hawlyar. la-mid: hawlyaraansho, hawlyari.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhibyar oo aan hawl badan lahayn. Dh: dhibyraan.

m.f.dh eeg idansan. la-mid: idansanaansho.

(mandran) N Plectranthus comosus (Roth) Agnew. Labiatae.

N Plectranthus barbatus Andrews. Labiatae.

N Plectranthus spicatus (Benth)? Labiatae.

-ta: (magac, dhedig, keli) nafley wanqaran ahaan. Dh: wanqarnaansho.

m.f.dh eeg wanqaran. la-mid: wanqarnaansho.

La ifiyey; ifa haya; shidan.

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarmid.

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarnaan.

der. [adjective] lit, ignited

daaran [inchoative] v. catch fire, be ignited

(tilmaame) wax shidan ama holcaya. Dabku wuu daaranyahaye wax innoogu kariya.

danyar¹: m.dh.u Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax nolol maalmeedkiisa dhaafsiisan. la-mid: dabyar.

danyar²: f.mg4 (-raa, -rayd) Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax dhaafsiisan nolol maalmeedka ahaansho.

m.dh.u Qof dhaqaalihiisu liito oo aan heli karin wax nolol maalmeedkiisa dhaafsiisan. la-mid: dabyar.

f. n., [collective] the poor, people of modest economic circumstances

danyar [compound] adj., (ie. n., adj.): poor, economically weak

-ta: (n) poor (puur) person; economically poor person ~ reer tabareed

-ta: (magacwadareed) dadka inta haynta yar ee saboolka ah. Dh: danlay.

(Dayaan-ka)

1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada dayuurad kacaysa, durbaan la tuma hayo, kd.

2. Madaxwareerka la moodo in madaxa gudihiisa wax ka yeera hayaan; daryaan.

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan¹, diryaan¹, diyaan¹.

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida.

dayaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Durbaan, dhul iyo wixi lamida sharqan, hugun weyn ka yeerid. la-mid: daryaan², diryaan², diyaan².

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan, diryaan.

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida. m.f.dh, dayaamid.

v. rumble, make a loud noise

dayaan v. become dizzy

-ka: (n) 1. echo (eekow) ~ jabaq-celis. 2. —dayaan dayaamay/ dayaantay: (v) disoriented (dis-oori-yentidh); dizzy (diisi); feel dizzy ~ dayoob. Ex: waan dayaamay; I become dizzy

magac ka mid ah magacda Ilaahay oo uu macnihiisu yahay 'kelidii waare'.

-ka: (magac, lab, keli) dhawaaq dheer oo meel ka baxa. Dh: cod, daryaan.

dayaan -ka: (magac, lab, keli) jabaqnoqodka shanqadha ee ay soo celiyaan walxaha jabaq magudbiyayaasha ah sida darbi, qar laageed ama babac buureed.

1. (Yaraan-ka) Kan aan weyneyn; wiilka yar.

2. (Yaraan-ta) Waxyar ahaan.

yaraan¹: m.l (-nno, m.dh) Carruur hooyo wada dhashay midka ugu dhalasho dambeeya; guradambeys.

yaraan²: m.f.dh eeg yar³. la-mid: yaraansho.

m. n. baby of the family, youngest child

yaraan: [feminine] n., [abstract] smallness, littleness, fewness; youth

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kooban ama da'yar ahaan. Biyo yaraan bay beertu u ba'day. Dh: yari, Li: badnaan.

angaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la angaray noqosho.

angaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la angaray ahaansho.

m.l la-mid: baarid².

-ka: (magac, lab, keli) wax walba intiisa sare. Baaraanka qaado, laakiin badhka kale anigaa leh.

-ka: (magac, lab, keli) xero ood yar oo khafiif ah leh oo xoolo lagu xareeyo.

(tilmaame) astaan ah nuxurka ay hadal ujeedadiisu tahay.

m.l.kh la-mid: dafshaan.

* (Dandaan-ka)

Dhagax weyn oo culus; case; dhadhaab.

m.l (-nno, m.dh) Dhagax weyn.

m. n. boulder, heavy stone

-ka: (n) large rock; boulder (bowldhar) ~ dhagax-wayn

-ka: (magac, lab, keli) dhagax weyn oo culus. Dh: dhadhaab, dhardhaar.

de: boulder, heavy stone

lx: dandaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dandaan

-ha: (magac, lab, keli) qof hanti yar ama caydhba ah oo aan wax badan haysan. Kol haddaan danyare ahay, duunyo ii dareerayn; deldellaadi waa adi. Dh: danlay.

m.dh la-mid: danyaraan.

-da: (magac, dhedig, keli) saboolnimo iyo hantiyari.

m.dh la-mid: danyaraan.

-da: (magacwadareed) dad aan xoolo badan haysan ama caydhba ah. Dh: danlay, caydh.

-ka: (magac, lab, keli) qudhacu markuu weynaado ee ay qodaxdiisu noqoto mid soo laaban sida ta cadaadda oo kale.

daryaan¹: m.l la-mid: dayaan¹.

daryaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami)) la-mid: dayaan².

(fal) qaylo, guux ama qarax aad u weyn samee.

Aan sidii la rabey wax u ilaaliya oo dhawra lahayn; aan dan loo gelin ee laysku laday; la dayacay.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.