dano — Macnaha & Turjumaada

1

(Dana-da)

2

1. Caanaha la lula hayo xoogaa kamid ah oo intaan caanaha subagga laga bixin, qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo; waxaa la qabaa in dad ku sancan yahay oo haddii danada la siiyo, haantu subag badan dhalayso.

3

2. Caano yar oo geel oo caanaha la lula hayo lagu daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha la lulayo xoogaa ka mid ah oo intaan caanaha subagga la gala bixin qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo. Waxa la aamminsanyahay in dadka qaar u sancan yahay haddii danada la siiyo ay haantu subag badan bixin doonto. Faarax dano ayaa loo shubay. Dh: sankuriix.

2

dano -da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo lagu dhanaaniyo kuwa dhayda ah. Dano caanaha ku dar.

3

dano -da: (magac, dhedig, keli) geed u eg cinka kase waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

2

lx: dano

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-mass

5

key: dano

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabsiin waayidda cid hiillo u baahnayd.

waa la naqliyay ✓

s.m. - waxyeello.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-qaday, -qatay) Boog, nabar iyo wixi lamida wax dhiig ama dhacaan laga keenay noqosho. la-mid: damqo, daqmo, daqno.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-qaday, -qatay) Boog, nabar iyo wixi lamida wax dhiig ama dhacaan laga keenay noqosho. m.f.dh, danqasho. la-mid: damqo.

waa la naqliyay ✓

v. hurt an already sore spot ~ wounded area again

waa la naqliyay ✓

(fal) meel nabar ku yaallo, dhib cusubi ha ku gaadho. Dh: damqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: daqno

2

de: hurt an already sore spot ~ wounded area again

3

lx: danqo

4

pd: (danqaday)

5

ps: v3a=

6

key: danqo

waa la naqliyay ✓

f. n. drink

waa la naqliyay ✓

1

(Danio) N Hildebrandtia somalensis Peter. Convolvulaceae.

2

N Hildebrandtia africana Vatke. Convolvulaceae.

3

N Hildebrandtia vilosa Hutch & Bruce. Convolvulaceae.

4

N Hildebrantia sericea Hutch & Bruce. Convolvulaceae.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-naday, -natay) la-mid: danqo.

waa la naqliyay ✓

v.; v: feel pain; hurt an already sore spot ~ wound

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg dango.

waa la naqliyay ✓

1

a: damqo ~ danqo; rw: daqan

2

de: feel pain; [tr] hurt an already sore spot ~ wound

3

lx: daqno

4

pd: (daqnaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: daqno

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: darnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhana-da)

2

1. Biyaha dhanaan oo fariista ama kor qulqula dhul ciiddiisu cusbo u badan tahay.

3

2. Dhulka jaadkaas ah laftiisa; jaan.

4

3. Cusbo; (ama dhane).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Biyo aad u dhanaan. 2. Dhul cusboole ah. la-mid: dhane.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): bitter water; salt

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg dhane.

waa la naqliyay ✓

1

de: bitter water; salt

2

lx: dhano

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: dhano

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaa-ga)

2

Dhul bannaan oo guryaha ka horreeya oo derbi ama teed ku wareegsan yahay; meel duggaal laga dhigo oo kor ka furan oo la fariisto ama la seexdo ama dano kale lagu qabsado.

waa la naqliyay ✓

1

(Argaggixisa-da)

2

1. Dad ama urur, argaggixin ku doonta danohooda, siiba kuwa siyaasadeed.

3

2. Wax lala argaggaxo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahwadaag-ta)

2

1. Walaalo hooyo ka dhexayso ama isku bah ah.

3

2. Baho waaweyn oo is gaashaanbuursada ama iskaashi ka dhexeeyo ama dano kale wadaaga.

waa la naqliyay ✓

1

(Bulsha-da)

2

1. Horin dad ah oo isku hawl iyo dano ah (fardooley, lo'ley, ...).

3

2. Urur; wadajir; mujtamac.

waa la naqliyay ✓

1

(Daarad-da)

2

Ardaa kor ka awdan oo aqalka ku dhegsan oo harsad iyo dano kaleba lagu qabsado; daash.

waa la naqliyay ✓

1

(Salsal-ka)

2

1. Heesta awrta lagu raro.

3

2. Sas; argaggax.

4

3. Gundhig; qaab; khamiir; dano; uraysimo.

waa la naqliyay ✓

1

(Sheegata-da)

2

Hayb ama tol aan laga dhalane xeer iyo dano kale lagu raacay, dadka sheegta.

waa la naqliyay ✓

1

(Shir-ka)

2

1. Dad badan oo isugu yimaada inay arrimo dano u ah oo waaweyn ka hadlaan oo wax ka qabtaan; urur; fadhi; kulan.

3

2. Banbax; isu'imaad.

4

3. Waqti; goor; had; shin.

waa la naqliyay ✓

1

(Wakaalad-da)

2

1. Xafiis dowlad ama shirkad ama cid kale ka wakiil ah, oo danaha u ilaaliya (kuwo ganacsi iyo kuwo kaleba).

3

2. Warqad si sharci ah u qoran oo qofka haysta siisa karti uu dano ama hawlo qof kale lee yahay ku maamulo, oo wakiil ugu ahaado; (ama wakaalo).

waa la naqliyay ✓

1

(Wakiil-ka)

2

Qof si sharci ah u maamula dano iyo hawlo cid kale leedahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof dano gaar ah oo uu hore u heli jiray darteed aan isbeddel cusub oggolayn.

waa la naqliyay ✓

1

huwan¹: m.dh (-nno, m.dh) Dad dano gaar ah heshiis ku ah.

2

huwan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Cid wax ku daboolan ahaansho. la-mid: hugan² (2).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Mid la xiriirta ama u dhow nolosha ruuxiga oo ku xiran noocyada ama dano qoto dheer. 2. Waxaan ahayn walxaha oo ah dabeecada ruuxiga.

waa la naqliyay ✓

1

qafaal¹: m.l 1. Si xoog ah oo cid loo kaxeeyo si dano laga lahaa loogu fushado. 2. Meel dhir lahayd oo la baneeyo si beer looga dhigto.

2

qafaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid xoog ku kaxayn si dan laga lahaa loogu fusho. 2. Meel dhir ka bannayn si beer looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad sheegta tol aysan ka dhalan ee xeer iyo dano kale ku raacay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Warqad hab gaar ah u samaysan oo ay ku qorantahay lacagta qofku baxsho oo dano badan loo istic-maalo. la-mid: tikid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Hay'ad dawladeed oo hawl gaar ah u qaybsan oo wasaarad hoos tagta. 2. Warqad si sharci ah u qoran oo qofka haysta siisa karti uu dano ama hawlo qof kale leeyahay ku maamulo oo wakiil uga ahaado.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof dano gaar ah oo uu hore u heli jiray darteed aan isbeddel cusub oggolayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dan-ta)

2

Wax qof, kd., wax ugu jiraan ama u roon ama saameeya (dheef, hawl, muraad, arrin, ...).

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. m.f.dh, damid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, suf. this, these

2

dan [inchoative] v. be extinguished, die (out); stall (as engine)

3

dan [feminine] n. interest, aim, objective

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) aim (eeym); purpose (par-pas); interest (in-tarest); intention (in-teen-shin); objective (ob-jak-tiv) ~ ujeedo. Ex: maxaad danayinaysaa? what is your intention?

waa la naqliyay ✓

1

Scopo

2

Purpose

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu qofku u arko inuu noloshiisa lagamammaarmaan u yahay oo aanu qofku dhaafi karin. Dani waa seeto.

2

dan-ta: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan garanuugtu kolka ay tahay koox isla socota.

waa la naqliyay ✓

1

(Aana-da)

2

Xumaan hore oo lays gaarsiiyey oo in laga aarguto uurka lagu hayo; godob; utun; asaaye; aarsi; dakano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

waa la naqliyay ✓

f. n. resentment, blame, revenge

waa la naqliyay ✓

-aanada: (n) resentment (ri zent ment)-, anger (an ger)-, grievance aroused by something unjust, mean, or unworthy ~ godob, dakano

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dil ama gef hore la isku gaadhsiiyey oo lagu kala aargoosato. Aano duug ma leh, oodi hagar ma leh. Dh: dakano, utun, godob, hiijo, biili.

waa la naqliyay ✓

1

cf: godob, hiijo, utun

2

de: resentment, blame, revenge

3

lx: aano

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: aano

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhaxan badan. 2. B. ah: meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Daba-da)

2

1. Lafdhabarta (xiriirka) nafleydu afka ay ku dhammaato, oo mid dheer, sida tan lo'da iyo mid gaaban, sida tan riyahaba, leh.

3

2. Dhammaad; af.

waa la naqliyay ✓

1

dabo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin dhuuban, dheer, laalaadda oo lafdhabarta ku dhammaato. 2. Meesha ay nafleyda ka saxarooto; futo. 3. Sal. 4. Gadaal. 5. Dabadeed: kaddib.

2

dabo²: f.g3 (-btay, -batay) 1. Ugaar, kalluun iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo tidcasho.

waa la naqliyay ✓

1

dabo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin dhuuban, dheer, laalaadda oo lafdhabarta ku dhammaato. 2. Meesha ay nafleyda ka saxarooto; futo. 3. Sal. 4. Gadaal. 5. Dabadeed: kaddib.

2

dabo²: f.g3 (-btay, -batay) 1. Ugaar, kalluun iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo tidcasho. m.f.dh, dabasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabo) May Euphorbia glochidiata Pax. Euphorbiaceae.

2

S Sporobolus nervosus Hochst. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

-dabada: (n) 1. butt (hart); bum (bam); anus (eenes); ass (aas); buttocks (batakis) ~ Ex: dabo dharbaax; slap on the buttocks; spank (spaangk) 2. backside (baaksaydh); rear (rzyer); back end ~ gadaal. 3. tail (teeyl) ~ sayn 4.

2

dabo -dabtay / dabatay: (v) hunt by trapping; catch (kaj). 5. ka dabo imow: (expression) go after someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timo tidco ama sooho. Dabo timaha oo cidna ha sugin.

2

dabo: (fal) ugaadh dabin u dhigo. Dabo oo dubo ugaadha dibad laguma gaajoodo.

3

dabo: (fal) neef yar oo qaan ah, caano ku bukoo. Nayshii falanfalxadii bay ku dabatay. Dh: daabo.

4

dabo-da: (magac, dhedig, keli) halka ay lafdhabartu ku dhammaato ee xayawaanka qaarkii oo badkood dheeraata badhna gaabata. Lo'du dabadeeday daqsiga iskaga celisaa.

5

dabo-da: (magac, dhedig, keli) meesha wax uu ku idlaadaan. Arrin aan hor iyo dabo toona lahayn bay noo dhiibeen. Dh: billow, af.

6

dabo-da: (magac, dhedig, keli) meesha ka mid ah jirka noolaha ee xaarku ka soo baxo. Dabo iyo dhul is hurran, Dh: futo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - daado.

waa la naqliyay ✓

1

(Dafa-da)

2

Shinbir hilibka cunta oo bahallada yaryar iyo wixii kaloo ay dhifsan karto dhifsata oo dafta; dhuuryo, dhufato, faraggoys, huf.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

f. n. hawk species

waa la naqliyay ✓

-dafada: (n) hawk (hook) ~ dhuuryo, huf

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir hilibka boobta oo weerar kulul ku qaadata. Dafo ayaa hilibkii iga boobtay. Dh: yili, huf, balqayo, baqayo, faragoys.

waa la naqliyay ✓

1

a: dafto

2

cf: dhuuryo, huf

3

de: hawk sp.

4

lx: dafo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: dafo

waa la naqliyay ✓

1

(Daga-da)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinka, tan ugu horraysa; seko.

3

2. In, xoolaha jaad walba, sanadiiba kol laga baxsho.

waa la naqliyay ✓

1

dago¹: m.dh 1. Bilaha dayaxa ee muslinka tirsado tan ugu horreysa. 2. Sadaqo sharciga Islaamku ku waajibiyey hantida qofka muslim ah sannadkiiba mar. 3. D. ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

2

dago²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid. m.f.dh, dagasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. first month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

v. have a narrow escape; be misled, be cheated

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) cid ama wax, ku khatalan. Gabadha hadalkeedii macaanaa ayaan ku dagmay.

2

dago: (fal) wax baylahsan noqo. Adhigu wuu daganyahay ee waraabaha ka gaadha. Dh: dagan.

3

dago-da: (magac, dhedig, keli), ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

4

dago-da: (magac, dhedig, keli) bisha xoolaha laga bixiyo sekada.

5

dago -da: (magac, dhedig, keli) tiro go'an oo xoolahu kolkay gaadhaan ay ku waajibto hantiilaha inuu in ka mid ah sako ahaan sannadkiiba hal mar uga baxsho. Dh: sako.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) la-mid: diho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) asturo oo wax qarsoon oo meel dahan ku jira ka dhig. Alaabtaada indhaha dadka ka daho. Dh: qarso.

2

daho-da: (magac, dhedig, keli) alool ama raar lagu kala xidho aqalka Soomaaliga. Dahaan ku kala xidhay aqalka. Dh: ilaxidh.

3

daho: (tilmaame) meel dugsi ahaan loo hoos galo.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) male iyo mala'awaal aan xaqiiqo ku fadhiyin. Doob dani baa dilay. Dh: danni.

waa la naqliyay ✓

/dhank/ (adj) qaboow oo engegan (wax qaboow oo qalalan).

waa la naqliyay ✓

dans, prep. - gudaha (isticmaalid garo badan oo kale bay leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Dara-da)

2

(legdan) gacan qofka surka lagaga maro oo lagu ceejiyo, waana wax reebban (= daro waa dirir)

waa la naqliyay ✓

1

daro¹: m.dh 1. Tab awrtu u dagaasho oo ratigu luquntiisa dulmariyo luqunta ratiga kale isla markaana cududda ku dhegaayo. 2. Tab legdinta ka mid ah oo uu qof gacanta kaga maro qoorta qof kale.

2

daro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho. m.f.dh, darasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. strangle-hold (in wrestling)

waa la naqliyay ✓

-darada: (n) strangler (straangalar); specially, while wrestling —daree -yey / dareysay: (v) strangle (straangal)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) wax, wax kale ku kordhi.

2

daro: (fal) (ku ~) qof, qof kale u guuri.

3

daro: (fal) (isku ~) dhawr waxyaalood mar qudha isku qaado.

4

daro -da: (magac, dhedig, keli) hab ka mid ah qaabka la isu legdo, oo gacan qofka qoorta lagaga qabto oo lagu ceejiyo ama awrtu u dagaallanto oo qoortiisa iyo jeenigiisa hore inta u dhaxaysa uu geliyo luqunta awrka kale ee uu la dagaallamayo. Daro waa dirir. Dh: xuurto, qallaxato, darayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: strangle-hold (in wrestling)

2

lx: daro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: Its serious now.' (i.e., no longer play) [saying]

6

xv: Daro waa dirir.

7

key: daro

waa la naqliyay ✓

m.dh Hooy yar oo ka samaysan raro; qoryo, dhoobo iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) aqal Soomaali ka samaysan caws iyo maydhax. Li: daar.

waa la naqliyay ✓

agg. e s.m. mucayan, la yaqaanno.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawa-da)

2

1. Wixii cudurrada, nabarrada, kd., inta lagula tacaalo (ismarin; cabbid, isku mudid, dhaymo, ...) fayoobi keena.

3

2. Dawaco; dayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dąawo1. la-mid: dawaco.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dąawo¹.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. medicine, remedy

2

dawo [feminine] n. jackal, fox

waa la naqliyay ✓

name-f medicine, remedy

waa la naqliyay ✓