Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) male iyo mala'awaal aan xaqiiqo ku fadhiyin. Doob dani baa dilay. Dh: danni.

waa la naqliyay ✓

1

daani¹: m.l 1. (m.u) Cayayaan aad u yaryar, badarka gala oo bolol ka dhiga; suus. 2. D. ah: beydari aad toogta u yaqaan.

2

daani²: m.l Nin aan la gafin toogta wax uu nishaabo.

waa la naqliyay ✓

1

daani¹: m.l 1. (m.u) Cayayaan aad u yaryar, badarka gala oo bolol ka dhiga; suus. 2. D. ah: beydari aad toogta u yaqaan.

2

daani²: m.l Nin aan la gafin toogta wax uu nishaabo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) bahal yar oo midhahal iyo dalagga cuna oo dhuuxa ka gala. Daani baa hadhuudhkii cunay. Dh: daaniye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la dagay ahaan. Li: foojigni, digtooni, soojeedid. dagniin -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, si xeelad ah iyada oon digtoonayn wax u yeelid. Dh: dagid.

waa la naqliyay ✓

1

Reato; crimine

2

Offence; crime

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) gef la galo oo wax aan sharcigu oggolayn la sameeyo. Danbi nin laa la iska saaraa. Dh: dembi, dambi.

waa la naqliyay ✓

1

(Danni-ga)

2

Male.

waa la naqliyay ✓

1

danni¹: m.l Dareen shaki iyo hubsiino la'aan abuura.

2

danni²: f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) Dareen shaki iyo hubsiino la'aan leh cid ku abuurid.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen shaki iyo hubsiino la'aan abuura.

waa la naqliyay ✓

m. n. thought

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sida ay wax yihiin maskaxdaada ka suurayso. Dh: malee, malay, tuhun.

2

danni -ga: (magac, lab, keli) tuhun aanad hubin oo kaa gala wax ama cid. Dh: tuhun, male.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: thought

3

lx: danni

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: danni

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: danaq.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel xanuunaysa wax ku jiid oo dib u bukaysii. Dh: damaq.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: daqan.

waa la naqliyay ✓

v. aggravate an already injured spot

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) hurt (hart); cause to feel pain, especially in an already injured spot ~ damqi

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg danqi.

waa la naqliyay ✓

1

de: aggravate an already injured spot rw: daqan

2

lx: daqni

3

pd: (daqniyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: daqni

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: darnaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg darnaan.

waa la naqliyay ✓

(Dani) NFD,S Boscia tomentella Chiov. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Danaysasha-da)

2

(qof) danihiisa qabsasho; dan moodid.

waa la naqliyay ✓

1

(Danla'aan-ta)

2

Aan dani ku jirin; muraad la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Faduuli-ga)

2

(qof) wax aan loo dirsan ama aan raalli looga ahayn ama aan daniba ugu jirin, iska dhexgala; aabi iyo faduul badan.

waa la naqliyay ✓

1

(i')

2

1. Xarafka sagaalaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

2. Uyaalka qofka hore oo keli ah oo wax la taarana hayo oo falku xaggiisa aada hayo; aniga.

4

-i: ereyada ay raacdo, kuwa ugu badani waa — 1. Tilmaanta magaca wax laga sheegayo ama lagu sheegayo (oo kolka uusan tilmaanta wadan oo keligiis yahay qaata qodobbada -ku, -tu iyo wixii ka farcama) sida 'wiilka wanaagsan - wiilka wanaagsani waa walaalkay, waa Soomaali, waa uu bukaa, waa uu shaqeeyaa; naagta quruxda badani waa boqorad; ninka deeqsiga ah wax buu bixiyaa; ... 2. Waxay kaloo raacdaa magacyada dheddig, oo kelida ah, oo shibbane ku dhammaada, oo aan qodob wehelin, magacyadaas oo iyaguna ah kuwo wax laga sheegayo ama wax lagu sheegayo (dani waa seeto; lafi ma jabin; doodi ma furna; ...). 3. Haddii magaca tilmaanta wax la taaranayo oo falku xaggiisa aadayo, -i(du) markaas raaci mayso, oo la oran kari mayo: wiilkaasi u yeer; libaaxaasi dil; inankaasi anigaa dhalay; hashaasi lis. Waxay la macne tahay -u.

waa la naqliyay ✓

1

(Muxtaaj-ka)

2

(qof) baahi wax u qaba; dani waddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Naadi-ga)

2

1. Bulsho ama dad kale oo kooban oo dani ka dhexayso oo hadba kulma; urur.

3

2. Aqalka ama meesha ururradaasi isugu yimaadaan ama ku shiraan.

waa la naqliyay ✓

1

(Shirkad-da)

2

Urur ka kooban dad dani ka dhexayso oo leh heshiis u qoran, oo dhib iyo dheefba wadaaga; danwadaag; daawo; iskaashato; (ama shirko).

waa la naqliyay ✓

1

(Suufi-ga)

2

1. Qof danihiisa adduun illaawey ama aan dan u gelin oo cibaadada Ilaah keliya u go'ay.

3

2. Qof had iyo goor jidbeysan ama jidbo ka dhowdahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Qof hadba meeshii uu moodaayo in dani ugu jirto isxijiya ee aan ceebta anshaxa iyo dhaqan-wanaagga midna eegin.

waa la naqliyay ✓

1

faduuli¹: m.l.kh F. ah: qof wax aan loo dirsan ama aan raalli looga ahayn ama aan daniba ugu jirin, iska dhexgala; aabi iyo faduul badan.

2

faduuli²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid faduul ku samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-shaday, -shatay) 1. Xoolo wabax ah ceel ka kaxaysasho. 2. Wax dani ku jirto qabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-deeyay, -deysay) Qof danihiisa ka jeedin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ka jeedinta qof danihiisa laga jeediyo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-deeyay, -deysay) 1. Qof danihiisa ku jeedin. 2. Qof si qarsoodi ah ugu hiilin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-shtay, -shatay) Cid dani ku xirantahay laaluush siisasho.

waa la naqliyay ✓

1

meermeer¹: m.l 1. Warwareeg aan dani ku jirin. 2. la-mid: meermeerid.

2

meermeer²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Warwareeg aan dani ku jirin samayn. 2. Ka m.: wax sameyntooda ka leexleexasho. 3. Ku m.: wax ku dul warwareegid.

waa la naqliyay ✓

1

sabo¹: m.dh 1. Dabayl kulul oo xagaaga dhacda. 2. (-ooyin, m.l) Dhul kooban oo ceel ama guri ku wareegsan heelad.

2

sabo²: m.dh (juqraafi) Degaan gaar ah oo uu noole ku noolaado, tusaale ahaan: balliyada, webiyada, ayda iyo wixi lamida.

3

sabo³: f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Cid wax dani ugu jirto, cid kale si ay u fuliso hadal ku qancin. 2. (f.mg) Degan, ceel, iyo wixi lamida agagaarkooda tuurid (xoolo).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hanti dad badan ka dhexeysa. 2. Sh. ah: dad dani ka dhexeyso oo leh heshiis qoran dhib iyo dheefna wa-daaga. la-mid: shuraako.

waa la naqliyay ✓

1

(Ani-ga)

2

(aniga; aan; i; ii) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: aniga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. I, me

waa la naqliyay ✓

(pronoun) I (aay); me (mii) ~ aniga. Ex: yaa hadlay?, ani; who spoke?, me

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga; aan; i; ii'. Nin ani yidhi dad iska sooc.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aniga

2

de: I, me

3

lx: ani

4

pd: (an)

5

ps: pro-red-1sg

6

key: ani

waa la naqliyay ✓

1

(Dan-ta)

2

Wax qof, kd., wax ugu jiraan ama u roon ama saameeya (dheef, hawl, muraad, arrin, ...).

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.

2

dąn f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. m.f.dh, damid. la-mid: den.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, suf. this, these

2

dan [inchoative] v. be extinguished, die (out); stall (as engine)

3

dan [feminine] n. interest, aim, objective

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) aim (eeym); purpose (par-pas); interest (in-tarest); intention (in-teen-shin); objective (ob-jak-tiv) ~ ujeedo. Ex: maxaad danayinaysaa? what is your intention?

waa la naqliyay ✓

1

Scopo

2

Purpose

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu qofku u arko inuu noloshiisa lagamammaarmaan u yahay oo aanu qofku dhaafi karin. Dani waa seeto.

2

dan-ta: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan garanuugtu kolka ay tahay koox isla socota.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel haadaan ah oo laga dhaco. Daliga ha ka dhicine iska jir. Dh: haadaan, dalaw, gebi, qaw.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab, nal iyo wixi lamida bakhtin. 2. Dhibaato xasilin. la-mid: demi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab, nal iyo wixi lamida bakhtin. 2. Dhibaato xasilin. m.dh, damin. la-mid: demi.

waa la naqliyay ✓

v. extinguish, put out; turn off (light ~ engine)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) switch off (iswiij of)', put out (put awt), turn off (teen of); extinguish (ikistingguwiish) ~ bakhtii

waa la naqliyay ✓

(fal) bakhtii dab, laydh baxaya ama matoor guuxaya. Nalka gaadhiga dami. Dh: bakhtii. Li: daar.

waa la naqliyay ✓

1

a: demi

2

de: extinguish, put out; turn off (light ~ engine) rw: dan

3

lx: dami

4

pd: (damiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: dami

waa la naqliyay ✓

/dhank/ (adj) qaboow oo engegan (wax qaboow oo qalalan).

waa la naqliyay ✓

1

(Dana-da)

2

1. Caanaha la lula hayo xoogaa kamid ah oo intaan caanaha subagga laga bixin, qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo; waxaa la qabaa in dad ku sancan yahay oo haddii danada la siiyo, haantu subag badan dhalayso.

3

2. Caano yar oo geel oo caanaha la lula hayo lagu daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha la lulayo xoogaa ka mid ah oo intaan caanaha subagga la gala bixin qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo. Waxa la aamminsanyahay in dadka qaar u sancan yahay haddii danada la siiyo ay haantu subag badan bixin doonto. Faarax dano ayaa loo shubay. Dh: sankuriix.

2

dano -da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo lagu dhanaaniyo kuwa dhayda ah. Dano caanaha ku dar.

3

dano -da: (magac, dhedig, keli) geed u eg cinka kase waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

2

lx: dano

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-mass

5

key: dano

waa la naqliyay ✓

dans, prep. - gudaha (isticmaalid garo badan oo kale bay leedahay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel godan oo sagxad ballaadhan ku dhex taal. Dameerku sidii loo rarayay ayuu dhabarka dari ku yeeshay. Dh: deri, godni. Li: tuur.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax meel fog u gudbin.

waa la naqliyay ✓

v. send ~ throw a long way

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ku soo gaadhay, meel kale oo fog u gudbi. Dh: gudbi.

waa la naqliyay ✓

1

de: send ~ throw a long way

2

lx: dawi

3

pd: (dawiyey)

4

ps: v2a=

5

key: dawi

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dani¹.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof haysta hanti badan. Qofka deniga ahi waxa fiican inuu masaakiinta caawiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Duni-da)

2

Adduun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Koon; adduun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Koon; adduun.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] world

waa la naqliyay ✓

-da: (n) world (wooldhy earth (eerth); universe (yune-veersi); globe (galowb) ~ adduun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) adduunweynaha Ilaahay uumiyaha saaray. Waa duni la kala iibsadoon nala ogaysiine. Dh: adduun. Li: aakhiro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: world

3

lx: duni

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f-col

6

syn: adduun

7

key: duni

waa la naqliyay ✓

Valve

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caano neef dhaqayo ah laga lisay. Li: danbar, ramad.

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: this [subject]

waa la naqliyay ✓

[pronoun this plus is] this is... Ex: kani waa buug; this is a book

waa la naqliyay ✓

1

de: this [SUBJECT]

2

lx: kani

3

ps: deic-m-subj

4

xe: This is my son.

5

xv: Kani waa wiilkaygii.

6

key: kani

waa la naqliyay ✓

1

(Mani-da)

2

Biyaha laboodka; mino; shahwo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: mino.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): sperm, semen

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dareere cad oo layiig ah oo dhegdhe leh oo ay dhexdabbaashaan malaayiin ilimagabatayga taranka ah oo ay soo saaraan dhikilaha labku asaasna u ah taranka. Dh meni, shahwad, xawo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sperm, semen

3

lx: mani

4

pd: (-da)

5

ps: n-f-mass

6

see: mino

7

key: mani

waa la naqliyay ✓

1

(Qani-ga)

2

Hodan; tanaad; maalqabeen.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Q. ah: qof maalqabeen ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Q. ah: qof maalqabeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. rich man, wealthy person

waa la naqliyay ✓

riche.

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rich (rzy); wealth (wel-thi) ~taajir

waa la naqliyay ✓