Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Damal-ka)

2

Geed (qurac, kd.) tahanti koray oo weynaadey: kolkuu yar yahay waa cigan; kolkuu gaboobo waa dogob, kolkuu dhallin yar yahayna waa (dimcad).

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] acacia tree species

waa la naqliyay ✓

1

(Damal) S Acacia circummarginata Chiov. Mimosaceae.

2

May Acacia sieberiana DC. Mimosaceae.

3

S Acacia macalusoi Mattei Mimosaceae.

4

S Acacia elatior Brenan. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

name-m acacia tree sp., Lit: born under an acacia tree.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil geed damal ah ama hadh weyn ku hoos dhashay ama isagaba laga filayo inuu noqdo nin la hadhsado oo dhabar ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed hadh weyn. Damal ayaa loo hoos goglay martidii. Dh: hadhac, dhamal.

2

damal -ka: (magac, lab, keli) qudhaca kiisa waaweyn ee hadhka leh. Dhidi la hadhsay damalkii markuu dhacay balaadhnaayee.

waa la naqliyay ✓

1

de: acacia tree sp.

2

lx: damal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: damal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cod ay haweenku sameeyaan marka ay farxaddu jirto oodhiirrigelin ah. Damallo xooggan ayaa arooska ka dhacaysa. Dh: dalamo, mashxarad.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-llo, m.dh) Jirrid weyn, qallalan oo la shito.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Amal

waa la naqliyay ✓

m. n. expectation, high hopes

waa la naqliyay ✓

name-f hope, aspiration

waa la naqliyay ✓

1

a: Amaal

2

de: Amal

3

hm: 2

4

lx: Amal

5

ps: name-f

6

key: Amal_2

waa la naqliyay ✓

1

(Daal-ka)

2

1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.

3

2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

2

dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.

3

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fatigue, tiredness

2

daal v. be tired, tire, get fatigued

3

daal m. n., [collective] bean species

4

daal m. n. eyeglasses; magnifying glass

waa la naqliyay ✓

1

-ay / daashay: (v) become tire or fatigued; tire (taayar)-, fatigue (fatiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost) ~ noog

2

daal -ka: (n) tiredness (taayidh-nes) exhaustion (ig-zoos-shen); jade (jeeydh) ~ noog

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qabo hawl is dabajoog ah oo tacab iyo burbur dareen. Marti daashay baa duleedka fadhida. Dh: noog, dakaan.

2

daal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo nasassho la'aan darteed oo lala tabar beelo. Daal dabadii baa la dhergaa. Dh: noog.

3

daal -ka: (magac, lab, keli) dhalo iyo wixii la mid ah oo bikaaco ah, iftiinka soo gala ururisa ama faafisa dabadeedna gudbisa. Waxa loo kaalmaystaa xoojinta aragga. Daalku faa'iido badan ayuu leeyahay.

4

daal -ka: (magac, lab, keli) iniinyo jaadadka digirta ka mid ah oo qaab wareegsan leh. Waxaan arkay meel daal ka baxay.

waa la naqliyay ✓

تَعَبِ لُغُوب

waa la naqliyay ✓

1

(Camal-ka)

2

1. Hawl; shaqo.

3

2. Abuur; dabeecad; baxaalli, sansaan.

4

3. Xanaaq; dhirif; caro; guhaad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hawl, shaqo. 2. Abuur, dabeecad. 3. Xanaaq, dhirif, caro. 4. (s) Sidiis, oo kale. Tusaale: “Buuggaas camal ii keen”.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hawl, shaqo. 2. Abuur, dabeecad. 3. Xanaaq, dhirif, caro. 4. (s) Sidiis, oo kale. Tusaale: Buuggaas camal ii keen.

waa la naqliyay ✓

m. n. behavior, manner; work, job

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) occupation (oko-pey-shin); work (woork); deed (dhiidh) ~ ficil, shaqo

2

ku camalfal -ay / camalfashay: (v) put into action; apply (a-palaay)

3

camal -ka: (n) one's usual mood; temper (tem-per); disposition (dis-po-zi-shin)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dabeecadda iyo baaxaalliga qofka. Dh: dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: behavior, manner; work, job

3

lx: camal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: camal

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacal-ka) Gees, doc, cirif.

2

2. (Daca-sha) Laallaadka dhegta;

3

3. Summadda dhegta.

waa la naqliyay ✓

1

dacal¹: m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

2

dacal²: m.dh (-lo, m.l) Summad xoolaha loo yeelo oo dhegta dhinaceeda hoose la jeexo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. edge, corner, side; hem, bottom part of garments

2

dacal [feminine] n. earlobe

3

dacal [feminine] n. mark on the ear (of livestock)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. corner (kornar) ~ gees. 2. edge (eej); hem (hem) side (saaydh) ~ dhinac, hareer, daraf, 3. dacal -dacasha: (n) earlobe (iyar-loop)-, especially the animal earlobe ~ dacasha dhegta

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meesha ugu baallaysa walax, dhisme ama dhul. Dacal baan ka istaagay laamiga si ay ii dhaafaan baabuurtu. Dh: gees, geftin, hareer, koone, baal, dhinac, barbar, garab, daraf, fay, faraq, doc, cidhif. Li: badhtan.

2

dacal-sha: (magac, dhedig, keli) qayb yar oo dhegta xaggeeda hoose ka laadlaadda. Hashii deelka lagu dhigay, loo jeexay dacaluhu, ma durduriso aradkee, duleedkay hanbaadhaa!

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) raad ama calaamado tusa meel in la degi jiray. Dh: degel, degal.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. countries, nations

waa la naqliyay ✓

name-m moans, groan. Syn: Talal

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [plural of dal] countries (kaanatris) ~ see [eeg] dal

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin badan oo reema.

waa la naqliyay ✓

1

de: countries, nations

2

lx: dalal

3

pd: (-ka)

4

ps: n4-m-pl

5

key: dalal

waa la naqliyay ✓

1

(Damac-a)

2

1. Jeclaanta la jeclaysto in wax walba la helo ama la yeesho; hunguriweyni.

3

2. Doonis, rabitin, wax jeclaysad.

waa la naqliyay ✓

1

damac¹: m.l 1. Hunguri weynaan dheeraad ah oo wax loo yeesho. 2. Rabitaan. 3. la-mid: damcid.

2

damac²: f.mg1 (-mcay, -macday; -mci) 1. Hunguri weynaan dheeraad ah wax u yeelasho (cid). 2. Wax rabid (cid). Tusaale: “Waxaan damcay in aan Diinsoor aado.”

waa la naqliyay ✓

1

damac¹: m.l 1. Hunguri weynaan dheeraad ah oo wax loo yeesho. 2. Rabitaan.

2

damac²: f.mg1 (-mcay, -macday; -mci) 1. Hunguri weynaan dheeraad ah wax u yeelasho (cid). 2. Wax rabid (cid). Tusaale: Waxaan damcay in aan Diinsoor aado. m.f.dh, damcid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. desire, longing, ambition; intention

2

damac v. desire, intend

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. desire (di-zaayar); wanting (waant-ing); aspiration (aas-pi-reey-shin); intention (zn-teen-shin); ambition (am-bi-shin); eagerness (iiger-nes) ~ doonid, rabitaan, hammad 2. greed (giriidh); selfishness (selfish-nes); greediness (giriidines) ~ hunguriweyni

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) doonitaanka iyo hindisaha ku abuuran qofka aadamaha ah ee la jeclaysto in wax walba la helo ama la yeelsho. Rag damac iyo dacari ka ma dhammaadaan. Dh: doon, jeclayso, hunguriweyni.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-mqay, -maqday) la-mid: danaq.

waa la naqliyay ✓

v. aggravate a wound; injure

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) inflict a wound ~ danqin —damaq -a: (n) feeling (filing). Ex: damaq jacayl; the feeling of love

waa la naqliyay ✓

(fal) nabar hore u bukey, waxyeellee. Dh: xanuuji.

waa la naqliyay ✓

1

de: aggravate a wound; injure

2

lx: damaq

3

pd: (damqay)

4

ps: v1=tr

5

see: daqan

6

key: damaq

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): rust

waa la naqliyay ✓

1

-daxasha: (n) corrosion (ko-row-shin); rust (rasf) ~ maar, mirir

2

daxal -daxalaystay / daxalaysatay: (v) become corroded; corrode (korowdh); rust (raast)~ mirir, Ex: bir daxalaysatay; a rusted iron

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) furuuruc yaryar iyo dhibco cascas oo birtu yeelato marka roob ama biyo ku daatay ku dul raagaan ama dheel ku dhaco iyadoo in badan meel iska taallay.

waa la naqliyay ✓

1

de: rust

2

lx: daxal

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f-mass

5

key: daxal

waa la naqliyay ✓

m.l Nafley xoog iyo cayil ka muuqdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ramal-ka)

2

Banbiiro; cinjir.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qori weyn oo la shito. 2. Cinjir; rabar. 3. Faalka dhulka lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qori weyn oo la shito. 2. Cinjir; rabar. 3. Faalka dhulka lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): rubber; plastic

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qori weyn oo la shito.

2

ramal -ka: (magac, lab, keli) faalka dhulka lagu dhigo.

3

ramal -ka: (magac, lab, keli) eeg rabadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: rubber; plastic

2

lx: ramal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-mass

5

syn: banbiiro, cinjir, goome

6

key: ramal

waa la naqliyay ✓

1

(I) Impala;

2

(E) Impala;

3

(S) ELOGEDUD [Da considerare con riserva, la specie è poco famigliare ai somali ed è possibile che venga confusa col Damalisco di Hunter per la forma delle corna e col Gerenuk per il colore. To be considered with caution, the species is unfamiliar to Somalis and may be confused with Hunter's Damaliscus due to the shape of its horns and with the Gerenuk due to its color.] (Wajir: Elo geded), CAROLA (Tana River, fide Dracopoli: ‘Arola)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Damalisco di Hunter;

2

(E) Hunter's hartebeest;

3

(S) CIROOLE (B. Giuba: Irole, ‘role, ‘Arowla; Wajir: Arrole)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Damalisco, Damalisco, Korrigum;

2

(E) Topi;

3

(S) CAUSEN (S. m. ‘Ausen); Sing, Sing Kibille (Afmedow: Sig, Sig kibile; Wajir: Sig)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qayli adiga oo carrabka lulaya; samee codka alalaaska. Dh: dalamee, damalee.

2

alalaas -ka: (magac, lab, keli) codka iyo qaylada carrabka la adeegsado ee xilliga farxadda. Dh: dalamo, damalo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed weyn oo hadh fiican leh. Dahar baan hadhgalay. Dh: damal.

2

dahar-ka: (magac, lab, keli) dhisme lagu sameeyo xabaalaha.

3

dahar-ta: (magac, dhedig, keli) daar ama sar.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aqal beeraleydu inta badan dhisato oo wareegsan xagga sarana qoryo iyo caws laga soo damaloolsho. Dh: mundul, gombis, gambise.

2

gembis -ka: (magac, lab, keli) weel iyo wixii la mid ah, dhanka afka u rogid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel ama wax kale, afka u rog. Dh: geddi, denbiso.

2

gembiso -ha: (magac, lab, keli) aqal inta badan beeraleydu dhisato oo wareegsan xagga sarana qoryo iyo caws laga soo damaloolsho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waa geedka aan hadhka weyn lahayn ee cadceeddu ka soo dusto. Li: damal.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhis iyo wixii la mid ah, si aan tayo fiican lahayn dusha uga hagoog oo muuqaal quruxsan u yeel. Dh: damallooli, saynsaab.

2

hadoodil -ka: (magac, lab, keli) dhis tabar yar, muuqaalkana inuu roon yahay la moodo. Dh: balbalo, hoosaas, balbalays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) socod isku dhex daadsan oo qaabka iyo dharkaba la damallooliyo oo hunbulhunbul ah. Dh: humbaallayn.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) la mid ah, la mug ama muuqaal ah. Wixii damal dilay, oo dameer le'eg, sooma daayow, ha igu soo deyn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro sida shaandhada ah oo khafiif ah oo inta sida aqalka loo damallooliyo kaneecada laga hoos galo. Dh: mustakeer.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mashxarad samee. Caashaay mashxarad arooskii soo galye. Dh: alalas, dalamee, damalee.

2

mashxarad-da: (magac, dhedig, keli) cod dheer oo qurux badan oo dawan la ruxayo u eg oo dumarku carrabka iyo labada faruuryood ama carrabka iyo langadhaxa ay ku sameeyaan kolka ciyaar ama farxad la joogo. Wiilkaagiibaa u horreeyee mashxarad ku dhifo. Dh: damalo, dalamo; alalas, ilili, mashcarad. Wa: mashxarado.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) damalo samayn oo mashxarad ku jiidid.

waa la naqliyay ✓

n., (every large tree) damas, -ki, damal, -shi, geed damal ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) cod farxad leh ku mashxarad adoo carrabkaaga lulaya. Dh: mashxard, dalamee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) durbaan sanqar weyn leh oo markuu muusikada noqdo teenbo la raacayo.

waa la naqliyay ✓

1

dhambal¹: m.l 1. Dh. ah: galley hal mar makiinad lagu burburiyey. 2. la-mid: dhambalid.

2

dhambal²: m.dh (-lo, m.l) 1. Raro. 2. Nooc aleesha ka mid ah oo inta la taxo dhiilasha iyo wixi lamida lagu qurxiyo. la-mid: dhombol.

3

dhambal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax si dherer ah u kala dillaacin. 2. Galley shiidid.

waa la naqliyay ✓

1

dhambal¹: m.l Dh. ah: galley hal mar makiinad lagu burburiyey.

2

dhambal²: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax si dherer ah u kala dillaacin. 2. Galley shiidid. m.f.dh, dhambalid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut in half longitudinally; grind, pound, crack, split open

2

dhambal m. n., (mass n.): coarse ~ roughly ground grain (larger than grits), granules

3

dhambal vl. n. budding of a plant ~ leaf (cotyledon)

4

dhambal [feminine] n. small mat

waa la naqliyay ✓

-ay / dhambashay: (v) 1. crack (karaak); break or snap apart ~ dhanbal. 2. dhamal -dhambasha: (n) mat (maat) ~ darrin, gogol

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax isku yaalla, labo u kala dhig oo kala falliidh. Dh: falliidh.

2

dhambal: (fal) arabikhi faracad ka dhig. Gallayda kac oo dhambal.

3

dhambal -ka: (magac, lab, keli) wax labo loo kala falliidhay, badhkiisa. Labada dhambal mid qaado.

waa la naqliyay ✓

(fal) daanshadaanshood u soco oo iska taxtaxaash; iska temeshlay. Dhulku waa nabade, dhankaad rabto u adamax. Dh: daanshadaanshoo, tamashlee, taxtaxaash, tamuum, tamashlay.

waa la naqliyay ✓

1

(Carmal-ka)

2

Naag la guursadey oo ama la furay ama laga dhintay; garoob; (ama carmali).

waa la naqliyay ✓

m.l.u Haweenay la guursaday oo la furay ama ninkii ka dhintay; garoob.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Haweenay la guursaday oo la furay ama ninkii ka dhintay; garoob.

waa la naqliyay ✓

m. n. divorcee, widow

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) widower (widhowar) or divorce (dhi-voor-see)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gabadh la guursaday. dabadeedna la furay ama seygii ka geeriyooday. Dh: garoob, cadrad, carmali.

waa la naqliyay ✓

1

a: carmali {N & E < Arb}

2

de: divorcee, widow

3

lx: carmal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: carmal

waa la naqliyay ✓

ثَيِّبِ، مُطَلَّقَة، أَرْمَلَة

waa la naqliyay ✓

m.dh Cayaar shaxda u eg oo lagu dulcayaaro loox afar gees ah oo leh cadad midabaysan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cayaar shaxda u eg oo lagu dulcayaaro loox afar gees ah oo leh cadad midabaysan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar shaxda u eg oo lagu dulcayaaro loox afar gees ah oo leh cadad midabaysan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaa-sha)

2

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

waa la naqliyay ✓