daluun

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

dacluus¹: m.l 1. Faqri. 2. la-mid: dacluusid.

dacluus²: f.mg1 (-say, -stay) Faqri noqosho (qof).

m. n., [abstract] misery, poverty

dacluus [inchoative] v. become impoverished; be sick, get weak ~ feeble

(fal) baahi iyo saboolnimo ha ku saamayso.

dacluus-ka: (magac, lab, keli) baahi iyo saboolnimo.

-a: (magac, lab, keli) isqaadqaad ay iswaynayni ku jirto. Baryo iyo is dalluuc la iskuma daro.

(Dalluug-ga)

Geed weligi cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha; hayn.

m.l (dalluug, m.dh) Geed abaareed, gaaban, cufan oo leh laamo dhuudhuuban iyo caleemo yaryar; hayn.

m.l (dalluug, m.dh) Geed abaareed, gaaban, cufan oo leh laamo dhuudhuuban iyo caleemo yaryar; hayn.

m. n. evergreen tree species

-ta: (n) evergreen tree

-ga: (magac, lab, keli) geed weligii cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha. Dh: hayn.

cf: hayn

de: evergreen tree sp.

lx: dalluug

pd: (-ga)

ps: n5-m

key: dalluug

(Kalluun-ka)

Nafley dhiig qabow oo jaadad badan ah oo biyaha ku dhex nool: wuxuu lee yahay lafdhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal (qoomishaashyo; waaf) oo uu ka neefsado, iyo dhego (tuuro); qaar waa yaryar oo waa kalluunka dhabta ah (huduf, tebediin, tarraaqad) qaarna waa waaweyn oo waa libaax-badeedka (saraacimo, shiriid, godgoddo) iyo kuwo kale (neberi, geelmaanyo); mallaay.

m.l.u (cilmiga naflayda) Nafley dhiig qabow leh oo jaadad badan, wuxuu leeyahay laf dhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal, biyaha ayuu ku dhex nool yahay, hilibkiisana waa la cunaa; mallaay.

m.l.u (cilmiga naflayda) Nafley dhiig qabow leh oo jaadad badan, wuxuu leeyahay laf dhabar iyo xubin la yiraahdo qoonbiyaal, biyaha ayuu ku dhex nool yahay, hilibkiisana waa la cunaa; mallaay.

m. n. fish

-ka: (n) fish (fish) ~ mallaay

Pesce

Fish

-ka: (magac, lab, keli) noole dhiig qabow oo noocyo badan leh oo badda ku jira. Dh: mallay. Wa: kalluuno.

bw: guduudo {N}

de: fish

lx: kalluun

pd: (-ka)

ps: n2-m-enum

syn: mallaay

key: kalluun

name-f beautiful face

madluun¹: m.l 1. M. ah: qof niyad xun oo aan raalli ahayn. 2. Qof la dulmiyey. 3. la-mid: madluumid.

madluun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) Qof niyad xun oo aan raalli ahayn noqosho.

madluun¹: m.l 1. M. ah: qof niyad xun oo aan raalli ahayn. 2. Qof la dulmiyey.

madluun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) Qof niyad xun oo aan raalli ahayn noqosho. m.f.dh, madluumid.

m. n.; [abs.]: sad ~ depressed person; sadness; displeasure

-ah: (adj) sad (saadh)-, depressed (dipareest); moody (muu-dhi); gloomy (guluumi); glum (ga-laam);

-ka: (magac, lab, keli) nafley dhibaato hayso oo wax tabanaya. Li: farxaan.

madluun -ka: (tilmaame) miskiin aan waxba haysan oo cir iyo dhul meel uu u ciirsado la' cidna garanayn. Dh: miskiin.

bw: Arabic

de: sad ~ depressed person; [abs.] sadness; displeasure

lx: madluun

nt: madluun (madluumay) [v1=inch]

pd: (-ka)

ps: n-m

key: madluun

(Malcuun-ka)

1. Qof aad u xun.

2. Xag Ilaah nacaladi kaga dhacday; shayddaan.

m.l 1. M. ah: qof xun. 2. Nacaladi ku dhacday.

m.l 1. M. ah: qof xun. 2. Nacaladi ku dhacday.

m. n. evil person, villain; devil

-ka: (n) mischief-maker (mis jiif meeker); (iival dhuwer) evildoer

magacyada Shayddaanka midkood. Dh: Shaydaan.

-ka: (magac, lab, keli) mid xun oo cadho ilaahay ku dhacday. Ninka diinta Islaamka ka riddoobaa waa malcuun.

bw: Arabic

de: evil person, villain; devil

lx: malcuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: malcuun

(Malyuun-ka)

1. Kun kumaad; kun meelood oo meeshiiba kun tahay; (1,000,000).

2. Tiro badan; (ama malyan).

m.l.t. (-nno/-laayiin, m.dh/-uumaad, m.l) Tiro ka kooban kun meelood oo min kun ah; kun kumaad; “1.000.000”. la-mid: malyan, milyan.

m.l.t. (-nno/-laayiin, m.dh/-uumaad, m.l) Tiro ka kooban kun meelood oo min kun ah; kun kumaad; 1,000,000. m.dh.w, malaayiin. la-mid: malyan, milyan.

pr. n., [feminine] Malyun

num., [collective] million; very large number

-ka: (n) million (mil'yan); 1,000,000 ~ malyan

-ka: (magac, lab, keli) eeg malyan.

(Duun-ka)

Lafti; laf- (laftayda, kd.); Naf- (naftayda, kd.).

m.l D.kayga, d.kaaga iyo wixi lamida: laftayda, laftaada iyo wixi lamida.

m. n. self

-ka: (magac, lab, keli) dunida iyo waxa kor saaran. Dh: adduun.

duun -ka: (magac, lab, keli) naf ama ruux iyo nolol. Ninkan fulaha ah, duun kuma jiro naxdin baa naftii ka saartay.

de: self with the possessive pronouns

lx: duun

pd: (-ka)

ps: n-m

xe: I myself

xv: laf, naf

key: duun

(Luun-ka)

Qolfo iyo xayaabo layiig ah oo qofka aad u harraada ama qabatooma afkiisu yeesho; jiil.

luun¹: m.l (-uumo, m.l) 1. Dhudda uu ku taaganyahay geed meseggo ama gallay. 2. Qolof iyo xayaabo layiig ah oo qof aad u harraaday faruuryihiisi yeeshaan; jiil. 3. Hammuun, qadsanaar.

luun²: m.dh Tib xoog leh oo sabuulka meseggada lagu shukulo.

m.l (-uumo, m.l) 1. Dhudda uu ku taaganyahay geed meseggo ama gallay. 2. Qolof iyo xayaabo layiig ah oo qof aad u harraaday faruuryihiisi yeeshaan; jiil. 3. Hammuun, qadsanaar.

m. n. cracking of the lips from thirst

-ka: (magac, lab, keli) dhegdhegga xayaabo layiig ah iyo qolfo afka ku samaysma marka qofka gaajo ama harraad badani hayo.

de: cracking of the lips from thirst

lx: luun

pd: (-ka)

ps: n-m

key: luun

(Alkun-ka)

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

alkun¹: m.l (-nno, m.dh) Nin ay gabadh u doonantahay.

alkun²: m.dh (-mo, m.l) Gabadh nin u doonan.

alkun³: f.g1 (-umay, -untay; -umi) 1. Wax aan horee u jirin abuurid. 2. Ka a.: wax kale ka soo saarid.

alkun¹: m.l (-nno, m.dh) Nin ay gabadh u doonantahay.

alkun²: m.dh (alkumo, m.l) Gabadh nin u doonan.

alkun³: f.g1 (alkumay, alkuntay; alkumi) 1. Wax aan horee u jirin abuurid. 2. Ka a.: wax kale ka soo saarid. m.f.dh, alkumid.

m. n. fiance, boy friend

alkun [feminine] n. fianc�, girl friend

alkun v. invent, create, initiate, found

alkun vl. n. invention, creation

-ka: (n) fiance (fiyaansee); a man engaged to be married

alkun-ta: (n) fiancee (fiyaan see); a woman engaged to be married

(fal) 'awood Rabbi' abuur; uun.

alkun: (fal) waxaan hore u jirin billaw.

alkun -ka: (magac, lab, keli) eeg alkumid.

alkun -ka: (magac, lab, keli) heshiis iyo ballan.

alkun -ka: (magac, lab, keli) aasaaska iyo wax cusub joojin. Waxaan dira galay, een darra alkumay, miyuu dibi dhalay, uu durbaba gudhay.

-ka: (magac, lab, keli) marka arabikhida oo ku taal sabuulkeeda lagu kariyo.

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'uun 3'.

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'ani' iyo 'uun' oo la isku ladhay. Ani uun buu i dhalay aabbo.

-ta: (magac, dhedig, keli) jaadadka geela jaad ka mid ah oo midab qurxoon. Dh: cayuun.

f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Wax asqo hayso noqosho.

(tilmaame) wax asqo hayso ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) noole ilimaqabatay ah oo ku dulnool xayawaanka jimidhka weyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dalam.

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

m. n., [abstract] life

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

Tubo

Pipe

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

dulun¹: m.l la-mid: dulmi¹.

dulun²: f.g1 (-lmay, -lantay; -lmi) la-mid: dulmi².

m. n. cheating, swindling, injustice

-ka: (n) injustice (injastis); oppression (o-pareeshan) ~ dulmi

-ka: (magac, lab, keli) xadgudub iyo caddaalad la'aan. Dh: dulmi, dulan.

a: dulmi

bw: sp: dulum

de: cheating, swindling, injustice

lx: dulun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dulun

n. phr. he ... another [.]

de: he ... another [FOCUS] = kale + baa + uu

lx: kaluu

ps: np + focus

key: kaluu

(Album) S Jatropha trifida Chiov. Euphorbiaceae.

-ka: (magac, lab, keli) dibiga yar ee aan geesku weli u soo bixin.

(Cayuun-ta)

Jaadadka geela jaad kamid ah.

cayuun¹: m.dh 1. Geel gaagaaban oo laga helo deexda. 2. Eegmo dhibaato leh oo dadka qaarkii leeyahay. la-mid: acyuun.

cayuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) Cid il wax ku yeelid.