daleed — Macnaha & Turjumaada

-da: (magac, dhedig, keli) meel aan geed iyo guri midna ku oollin oo bannaan ah. Dh: daleel.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Wax cusboonaysiin ama qurxin. 2. Guri, meel ay hawo ka soo gasho u yeelid. 3. Dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah nasin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Wax cusboonaysiin ama qurxin. 2. Guri, meel ay hawo ka soo gasho u yeelid. 3. Dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah nasin. m.f.dh, dalayn.

waa la naqliyay ✓

v. found a country, establish a nation; decorate

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gal u samee. Kitaabka dalee. Dh: galee.

2

dalee: (fal) dhul wax lagu beeri jiray in muddo ah. nasi.

waa la naqliyay ✓

1

de: found a country, establish a nation; decorate

2

lx: dalee

3

pd: (daleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dalee

waa la naqliyay ✓

1

(Dalee-sha)

2

Aan cidi joogin; cidla'; bannaan; dalleen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): evacuated area; empty, void

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin ama meel madhan ah. Afdaleel ah weeyaan waxaad iigu amraysaaye.

2

daleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax aan ciidan lahayn oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

Meel bannaan ama firaaqo leh. Daleel cidlo ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: evacuated area; [atr.] empty, void

2

lx: daleel

3

pd: (/sha)

4

ps: n2-f

5

key: daleel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel ooddu ka gaaban tahay ama aanay ka adkayn oo laga dhici karo. Daleen buu dhurwaagu ka soo booday.

waa la naqliyay ✓

1

(Duleed-ka)

2

Dhabar; gadaal; dibad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Agagaar. 2. Wax gadaashiis dambe.

waa la naqliyay ✓

m. n. back (side), end; complement {mathematics}

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) side (saaydh); outside (awt-saaydh)-, lee side (lii-saaydh)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax guud; si guud.

2

duleed -ka: (magac, lab, keli) reerka agagaarkiisa, meel aan aqallada ka durugsanayn. Dh: kambal.

waa la naqliyay ✓

1

de: back (side), end; [ext.] complement {mathematics}

2

lx: duleed

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: duleed

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo leh ka jirid oo ban ka dhigid. Dh: daleedayn.

2

banayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhan furid. Dh: bannayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oon aqal iyo geed midna ku oollin. Jagadii weli waa bugcad oo ma dhisin. Dh: daleed, bogcad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gabbaad dhaxanta ama cadceedda laga galo. Dh: dugsi. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan ama baylahsan oo col ama dugaag ka soo geli karo. Dh: daleed.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) meel bannaan oo dhaxan badan oo aanan dugsi lahayn. Dh: daleed, bidhi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel dhaxanta, roobka ama qorraxda lagaga dhuunto. Dh: dugsi, gabbaad, dhufays, daho. Li: daleed, bannaan.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dhir badan oo jiq ah. Kayn maroodi daaqo keligaa ha marin. Dh: ay juuq, cayn, duud, xidh, hawd. Li: ban, bannaan, daleed. Wa: kaymo.

2

kayn -ta: (magac, dhedig, keli) nasiibdarro, ayaandarro, cawaxumo.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) daari laba meelood u kala dhaxaysa, beertaada made u samayso

2

made -ha: (magac, lab, keli) calaamad. Mogolo mooyee made ma dilo may yidhaahiin duud mooyee daleedi ma qariso may yidhaahiin.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) calaamad muuqata oo wax lagu garto. Mogolo mooyee mado ma dilo may yidhaahiin, duud mooyee daleedi ma qariso may yidhaahiin.

2

mado -ha: (magac, lab, keli) rajo laga qabo meel ama arrin. Mado la'aan meel lama maro.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xayawaan weyn oo caanaleyda ka mid ah oo leh dhego balballaadhan iyo gacan dheer oo sanka kaga yaal oo uu biyaha iyo cuntada ku qaato iskuna difaaco iyo labo fool oo dhaadheer oo laga baayacmushtaro. Maroodi duud mooyee daleedi ma qariso may yidhaahiin. Wa: maroodiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoog ku afduub oo la teg. Dh: qabso, afduub.

2

qafaal: (fal) beerta daleed ka dhig oo dhirta ka jar. Beerta intaan roobku di'in qafaal. Dh: geedqaad.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) beer, daleed la dhigid oo dhirta ka jarid. Qafaalid la'aan berta lama qodi karo. Dh: jirid, geedqaadid.

2

qafaalid -da: (magac, dhedig, keli) afduubid, xoog ku kaxaysad. Dh: afduubid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qeybtanka wax shuraako lagu yahay oo dad ka dhexeeya, sida neefla wada qasho oo qiimihiisana la qaybsado. Reerkeenu weynoo waraar kama wax dooneene, waxeyga iyo waxaagaba an cuno waalli saw ma aha? Dh: fasas.

2

waraar -ka: (magac, lab, keli) dhul dildilaacsan ama jeejeex ah oo qaw ah. Waraar dheer ka dhacay sidii xadhig wadaameede. Dh: jar, qaw, xaraar. Li: daleed.

3

waraar-ka: (magac, lab, keli) oogada nafleyda meel ka mid ah. Dh: duud, waraq.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel digdigo ah oon dhir lahayn. Dh: gego, bannaan, daleed.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel jiq ah oo geedaha baxay iyo kuwa engegani ay isku dhex mulaaqan yihiin. Dh: duud, jiq. Li: daleed.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil leh midab casaan iyo caddaan isku jira ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dandarranaan; dhibaataysnaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel ooddu ka gaaban tahay ama aysan ka adkayn oo laga dhici karo. Xerada halkaa daleensan ood soo saar. Dh: huddo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo/-dyo, m.dh) (xisaab)Ururka xubnaha dambe ee lammaaneyaal horsan ee xiriir. Guud ahaan waa ururka leh tirsaneyaal ee la dhigo dhidibka taagan (dhidibtay) ee garaaf.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo/-dyo, m.dh) (xisaab)Ururka xubnaha dambe ee lammaaneyaal horsan ee xiriir. Guud ahaan waa ururka leh tirsaneyaal ee la dhigo dhidibka taagan (dhidibtay) ee garaaf.

waa la naqliyay ✓

n. rear nipple (of an animal with four nipples); backside, seat, posterior

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) naasaha ishinka labada xagga danbe xiga midkood. Naaso dameeraad ma hooraddaa mise waa dambeeddo?

2

dambeed-ka: (magac, lab, keli) wax is daba yaal inta xagga dambe xigta. Dh: danbeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: rear nipple (of an animal with four nipples); backside, seat, posterior (of a woman)

2

lx: dambeed

3

pd: (-ka)

4

ps: n2(a)-m

5

key: dambeed

waa la naqliyay ✓

1

(Danbeed-ka)

2

Xoolaha afarta naas leh, labada naas oo xagga lugaha xiga, midkiiba.

waa la naqliyay ✓

m. n. rear

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) rear (riir) ~ dambeed

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha inta afarta naas leh, labadooda naas ee danbe. Danbeed bay beeshay qaalintii curadda ahayd. Dh: dambeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: rear

2

lx: danbeed

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: dambeed

6

key: danbeed

waa la naqliyay ✓

np-reason: because of; for the sake of her / it [fem.]

waa la naqliyay ✓

(adv) for her sake Ex: waxaan u itnid darteed; I come for her sake

waa la naqliyay ✓

1

de: because of; for the sake of her / it [fem] = dar + -teeda

2

lx: darteed

3

ps: np-reason

4

xe: because of that

5

xv: sidaas darteed

6

key: darteed

waa la naqliyay ✓

1

(Dalen) C Cyperus crassipes Vahl. Cyperaceae.

2

C Cenchrus ciliaris L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) reerka dheri iyo dhaleen toona laguma oga.

waa la naqliyay ✓

Wax dhul lee yahay ama lug ku lee yahay.

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: terrestrial, earthly

waa la naqliyay ✓

1

de: terrestrial, earthly

2

lx: dhuleed

3

ps: np-gen

4

key: dhuleed

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax la gaadayo gadaal ugu imaan. 2. Cid, cid kale uga hiilin.

waa la naqliyay ✓

v. attack from the rear

waa la naqliyay ✓

-yay: (v) ambush (ambush), attack from a side position or opposite of the lee side ~ gaad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) guudmar ama korka xaadi.

2

duleedi: (fal) labo qof oo is dilaya mid garabsii oo u duleedi ka kale.

waa la naqliyay ✓

1

de: attack from the rear

2

lx: duleedi

3

pd: (duleediyey)

4

ps: v2a=

5

key: duleedi

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: European, western, relating to the white race

waa la naqliyay ✓

1

de: European, western, relating to the white race

2

lx: gaaleed

3

ps: np-gen

4

xe: western food

5

xv: cunto gaaleed

6

key: gaaleed

waa la naqliyay ✓

1

(Galbeed-ka)

2

Dhinaca qorraxdu dhacdo oo bariga u tusmaysan; woqooyi iyo koofur kala barkooda; qorraxsin; bugux.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka qorraxdu u dhacdo; bogox, bugux.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhanka qorraxdu u dhacdo; bogox, bugux.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. west, western

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the west (west) ~ qorraxdhac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jahada qorraxdu ka dhacdo. Li: bari.

waa la naqliyay ✓

1

de: west, western Opp: bari; rw: galab

2

lx: galbeed

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-loc-m

5

key: galbeed

waa la naqliyay ✓

غرب

waa la naqliyay ✓

Dignathia gracilis 10

waa la naqliyay ✓

Angular

waa la naqliyay ✓

/dheyl/ (n) waadi-yar.

waa la naqliyay ✓

n., (a valley) far, -ti.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cagta inteeda kore, cid kale ku dhufo. Dh: laad.

2

leed -ka: (magac, lab, keli) cagta inteeda kore, cid kale ku dhufasho. Dh: laad.

waa la naqliyay ✓

1

(Alee-sha)

2

Bocoosha iyo tammaanka jaad ka mid ah oo aan waaweyneyn; bocool; tammaan; laji: cangaleel.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seashell species, small cowry shells

waa la naqliyay ✓

-aleesha: (n) seashell (siisheel) ~ angaleel, bacool

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xaaxeeyada badda oo jaadad kala duwan leh. Waxaa loo adeegsadaa qurxinta qalabka guryaha. Inta dun lagu taxo ayaa kuula ahaanna loo isticmaalaa. Habar dhaliwayday aleel ku waalatay. Dh: alalaxay, aleeloxaaxaa, olixaaxaa, bacool, tammaan, laji, cangalee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bocool, laji

2

de: seashell sp., small cowry shells

3

lx: aleel

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f-col

6

key: aleel

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-eemo, m.dh) Koor yar oo geela loo xiro.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labada qori oo yaryar oo koorta gudeheeda ku dhexjira, midkood. Labada aleen ee koorta is le'egaysii. Dh: allane. alfa: (cilmi) 'saxarad' bixinno ka dhasha kaahfaahidda bu'aha curiyayaasha culus ee dabeeciga ah. Waa atam hilyam oo yeesha laba saldanab oo togan mar ku tuura labo elektaroon a = 2He-4.

waa la naqliyay ✓

1

(v) to lose blood.

2

dhiigayaa

waa la naqliyay ✓

/biliidh/ (v) 1. dhiig bixid. e.g. His nose is bleeding. 2. maal badan bixin (israafid)

waa la naqliyay ✓

/biliidh/ (v) dhiigow.

waa la naqliyay ✓

1

v.i., (lose blood) dhiig bax; my wound is bleeding, qoontayda dhiig ka baxayaa or ka imanayaa.

2

bleed, v.tr., (let blood) dhig ka sii daa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab ku rid ama shid. Dabee girgiraha.

2

dabee: (fal) tamar ka buuxi adiga oo adeegsanaya koronto. Ii dabee taleefoonka. Dh: danabee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-ceeyay, -caysay) Wax dac ku wasakheyn.

waa la naqliyay ✓

v. cause to overflow; make water dirty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ku daadaadi ceelka iyo darka inta u dhaxaysa.

2

dacee: (fal) wax dac ku wasakhay.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to overflow; make water dirty

2

lx: dacee

3

pd: (daceeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dacee

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-keeyay, -kaysay) 1. Sariir, kursi iyo wixi lamida ku dul raaxaysasho. 2. Biyo ku dul maraabayn (markab ama doon).

waa la naqliyay ✓

v. lie down, rest

waa la naqliyay ✓

-yey / dakeysay: (v) have a pleasurable or good time; enjoy (injooy) ~ raaxayso

waa la naqliyay ✓