Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Daga-da)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinka, tan ugu horraysa; seko.

3

2. In, xoolaha jaad walba, sanadiiba kol laga baxsho.

waa la naqliyay ✓

1

dago¹: m.dh 1. Bilaha dayaxa ee muslinka tirsado tan ugu horreysa. 2. Sadaqo sharciga Islaamku ku waajibiyey hantida qofka muslim ah sannadkiiba mar. 3. D. ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

2

dago²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid. m.f.dh, dagasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. first month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

v. have a narrow escape; be misled, be cheated

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) cid ama wax, ku khatalan. Gabadha hadalkeedii macaanaa ayaan ku dagmay.

2

dago: (fal) wax baylahsan noqo. Adhigu wuu daganyahay ee waraabaha ka gaadha. Dh: dagan.

3

dago-da: (magac, dhedig, keli), ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

4

dago-da: (magac, dhedig, keli) bisha xoolaha laga bixiyo sekada.

5

dago -da: (magac, dhedig, keli) tiro go'an oo xoolahu kolkay gaadhaan ay ku waajibto hantiilaha inuu in ka mid ah sako ahaan sannadkiiba hal mar uga baxsho. Dh: sako.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg daagad.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): minestrone, ground meat soup ~ sauce

waa la naqliyay ✓

1

de: minestrone, ground meat soup ~ sauce

2

lx: daggo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: daggo

waa la naqliyay ✓

f. n. fake item, false answer

waa la naqliyay ✓

-dagmada: (n) deception (disapshan) ~ khayaano

waa la naqliyay ✓

1

de: fake item, false answer

2

lx: dagmo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: dagmo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhulka beer ka falo. Dh: beero, tabco.

2

dalgo: (fal) wax shaqayso; wax taro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabsiin waayidda cid hiillo u baahnayd.

waa la naqliyay ✓

1

(Callaal-ka)

2

(lacag. kd.) Wax loo bixiyo in dad ama duunyo ama wax kale lagu dago ama lagu soo jiido ama dan la lee yahay uu qumiyo; laaluush; lacaf; sandareerto.

waa la naqliyay ✓

1

(Dagaggoyn-ta)

2

Ahaanta neef yahay ku dago gooya oo loo bixin karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dagaggoys-ka)

2

Dago loo bixin karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Saka-da)

2

1. Sadaqo maalka iyo xoolaha ka waajibta oo sano walba laga bixiyo.

3

2. Bilaha dayaxa oo Muslinku tirsado, bisha ugu horraysa; Dago; (ama Seko).

waa la naqliyay ✓

m.l Baqe xeeldagaal ah oo cadow lagu dago. la-mid: baqabbeenlayn.

waa la naqliyay ✓

1

cimilgal¹: m.l 1. Dabin; laqdabo: dhagar. 2. la-mid: cilmigelid.

2

cimilgal²: f.mg1 (-alay, -ashay; geli) U c.: nafley si loo dago cimil ugu dhuumasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-gooyay, -goysay) Ka d.: xoolo dago ka bixin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. D. ah: ari dago ku waajibtay. 2. D. ah: neef dago ahaan loo bixiyey. 3. la-mid: dagaggoyn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dago².

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saddaqo maalka iyo xoolaha ku waajibta oo sanad walba laga bixiyo. 2. Bilaha dayaxa oo muslinku tirsado, bisha ugu horreysa oo xoolaha saddaqo ku waajibta laga bixiyo dago. la-mid: seko.

waa la naqliyay ✓

m.l Baqe xeeldagaal ah oo cadow lagu dago. la-mid: baqabbeenlayn.

waa la naqliyay ✓

1

cimilgal¹: m.l Dabin; laqdabo: dhagar.

2

cimilgal²: f.mg1 (-alay, -ashay; geli) U c.: nafley si loo dago cimil ugu dhuumasho. m.f.dh, cimilgelid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saddaqo maalka iyo xoolaha ku waajibta oo sanad walba laga bixiyo. 2. Bilaha dayaxa oo Muslinku tirsado, bisha ugu horreysa oo xoolaha saddaqo ku waajibta laga bixiyo dago. la-mid: seko.

waa la naqliyay ✓

(Os-dagolei) S Panicum maximum Jacq. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(Dago-lohed) May Solanum incanum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

/kaamp/ (n) xero, kaambo (meel dadku dago sida xero askareeed).

waa la naqliyay ✓

/miidhi am/ (adj) 1. heer dhexe (meel-dhexaad) 2. qofka awliyo-nimada sheegta (in lugu soo dago oo rooxaanta la hadla).

waa la naqliyay ✓

/priivaarakeyt/ (v) been-abuurid (runta oo laga meeraysto, oo been la sheego si wax loogu dago).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lacag iyo wixii la mid ah oo loo bixiyo in dad ama duunyo lagu dago ama lagu soo jiito si dan looga qunsado. Dh: laaluush, sandareerto.

waa la naqliyay ✓

/agow/ (adv) waqti tagey; waqti ka hor. e.g. I was in Paris five years ago.

waa la naqliyay ✓

/agow/ (adv) haty ku hor, waqty ku hor, waqty taby. He left two weeks ago.

waa la naqliyay ✓

s.m. irbad, cirbad.

waa la naqliyay ✓

ad., awal or awel; long ago, beri hore; a while ago, goor dhowayd; some years ago, sanado dhowaa.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid. m.f.dh, dagid.

waa la naqliyay ✓

v. deceive, cheat; ambush

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. cheat (jiit)-, deceive (di-ziiv) ~ khiyaan, hod. 2. come down to the ground ~ soo dag

waa la naqliyay ✓

(fal) isagoon iska kaa fileyn khayaamee. Dh: khatal; mardabay; khiyaamee; dhagar mar i dage ale ha dago.

waa la naqliyay ✓

1

de: deceive, cheat; ambush

2

lx: dag

3

pd: (dagay)

4

ps: v1=

5

syn: hod, khatal

6

key: dag

waa la naqliyay ✓

-cagaha: (n) [plural of cag-ta] feet (flit)

waa la naqliyay ✓

1

(Daba-da)

2

1. Lafdhabarta (xiriirka) nafleydu afka ay ku dhammaato, oo mid dheer, sida tan lo'da iyo mid gaaban, sida tan riyahaba, leh.

3

2. Dhammaad; af.

waa la naqliyay ✓

1

dabo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin dhuuban, dheer, laalaadda oo lafdhabarta ku dhammaato. 2. Meesha ay nafleyda ka saxarooto; futo. 3. Sal. 4. Gadaal. 5. Dabadeed: kaddib.

2

dabo²: f.g3 (-btay, -batay) 1. Ugaar, kalluun iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo tidcasho.

waa la naqliyay ✓

1

dabo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin dhuuban, dheer, laalaadda oo lafdhabarta ku dhammaato. 2. Meesha ay nafleyda ka saxarooto; futo. 3. Sal. 4. Gadaal. 5. Dabadeed: kaddib.

2

dabo²: f.g3 (-btay, -batay) 1. Ugaar, kalluun iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo tidcasho. m.f.dh, dabasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabo) May Euphorbia glochidiata Pax. Euphorbiaceae.

2

S Sporobolus nervosus Hochst. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

-dabada: (n) 1. butt (hart); bum (bam); anus (eenes); ass (aas); buttocks (batakis) ~ Ex: dabo dharbaax; slap on the buttocks; spank (spaangk) 2. backside (baaksaydh); rear (rzyer); back end ~ gadaal. 3. tail (teeyl) ~ sayn 4.

2

dabo -dabtay / dabatay: (v) hunt by trapping; catch (kaj). 5. ka dabo imow: (expression) go after someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timo tidco ama sooho. Dabo timaha oo cidna ha sugin.

2

dabo: (fal) ugaadh dabin u dhigo. Dabo oo dubo ugaadha dibad laguma gaajoodo.

3

dabo: (fal) neef yar oo qaan ah, caano ku bukoo. Nayshii falanfalxadii bay ku dabatay. Dh: daabo.

4

dabo-da: (magac, dhedig, keli) halka ay lafdhabartu ku dhammaato ee xayawaanka qaarkii oo badkood dheeraata badhna gaabata. Lo'du dabadeeday daqsiga iskaga celisaa.

5

dabo-da: (magac, dhedig, keli) meesha wax uu ku idlaadaan. Arrin aan hor iyo dabo toona lahayn bay noo dhiibeen. Dh: billow, af.

6

dabo-da: (magac, dhedig, keli) meesha ka mid ah jirka noolaha ee xaarku ka soo baxo. Dabo iyo dhul is hurran, Dh: futo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - daado.

waa la naqliyay ✓

1

(Dafa-da)

2

Shinbir hilibka cunta oo bahallada yaryar iyo wixii kaloo ay dhifsan karto dhifsata oo dafta; dhuuryo, dhufato, faraggoys, huf.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

f. n. hawk species

waa la naqliyay ✓

-dafada: (n) hawk (hook) ~ dhuuryo, huf

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir hilibka boobta oo weerar kulul ku qaadata. Dafo ayaa hilibkii iga boobtay. Dh: yili, huf, balqayo, baqayo, faragoys.

waa la naqliyay ✓

1

a: dafto

2

cf: dhuuryo, huf

3

de: hawk sp.

4

lx: dafo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: dafo

waa la naqliyay ✓

nickname-m deceiver, cheater, ambusher

waa la naqliyay ✓

magaca wiil dhashay isaga oo aanay hooyadii wax fool ah yeelan oo aan lagu talo galin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) la-mid: diho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) asturo oo wax qarsoon oo meel dahan ku jira ka dhig. Alaabtaada indhaha dadka ka daho. Dh: qarso.

2

daho-da: (magac, dhedig, keli) alool ama raar lagu kala xidho aqalka Soomaaliga. Dahaan ku kala xidhay aqalka. Dh: ilaxidh.

3

daho: (tilmaame) meel dugsi ahaan loo hoos galo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dana-da)

2

1. Caanaha la lula hayo xoogaa kamid ah oo intaan caanaha subagga laga bixin, qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo; waxaa la qabaa in dad ku sancan yahay oo haddii danada la siiyo, haantu subag badan dhalayso.

3

2. Caano yar oo geel oo caanaha la lula hayo lagu daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha la lulayo xoogaa ka mid ah oo intaan caanaha subagga la gala bixin qof aagaanka loogu shubo oo la siiyo. Waxa la aamminsanyahay in dadka qaar u sancan yahay haddii danada la siiyo ay haantu subag badan bixin doonto. Faarax dano ayaa loo shubay. Dh: sankuriix.

2

dano -da: (magac, dhedig, keli) caano yar oo lagu dhanaaniyo kuwa dhayda ah. Dano caanaha ku dar.

3

dano -da: (magac, dhedig, keli) geed u eg cinka kase waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk halfway through the butter-making process; additional milk added during churning

2

lx: dano

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-mass

5

key: dano

waa la naqliyay ✓

1

(Dara-da)

2

(legdan) gacan qofka surka lagaga maro oo lagu ceejiyo, waana wax reebban (= daro waa dirir)

waa la naqliyay ✓

1

daro¹: m.dh 1. Tab awrtu u dagaasho oo ratigu luquntiisa dulmariyo luqunta ratiga kale isla markaana cududda ku dhegaayo. 2. Tab legdinta ka mid ah oo uu qof gacanta kaga maro qoorta qof kale.

2

daro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho. m.f.dh, darasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. strangle-hold (in wrestling)

waa la naqliyay ✓

-darada: (n) strangler (straangalar); specially, while wrestling —daree -yey / dareysay: (v) strangle (straangal)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) wax, wax kale ku kordhi.

2

daro: (fal) (ku ~) qof, qof kale u guuri.

3

daro: (fal) (isku ~) dhawr waxyaalood mar qudha isku qaado.

4

daro -da: (magac, dhedig, keli) hab ka mid ah qaabka la isu legdo, oo gacan qofka qoorta lagaga qabto oo lagu ceejiyo ama awrtu u dagaallanto oo qoortiisa iyo jeenigiisa hore inta u dhaxaysa uu geliyo luqunta awrka kale ee uu la dagaallamayo. Daro waa dirir. Dh: xuurto, qallaxato, darayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: strangle-hold (in wrestling)

2

lx: daro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: Its serious now.' (i.e., no longer play) [saying]

6

xv: Daro waa dirir.

7

key: daro

waa la naqliyay ✓

m.dh Hooy yar oo ka samaysan raro; qoryo, dhoobo iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) aqal Soomaali ka samaysan caws iyo maydhax. Li: daar.

waa la naqliyay ✓

agg. e s.m. mucayan, la yaqaanno.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawa-da)

2

1. Wixii cudurrada, nabarrada, kd., inta lagula tacaalo (ismarin; cabbid, isku mudid, dhaymo, ...) fayoobi keena.

3

2. Dawaco; dayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dąawo1. la-mid: dawaco.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dąawo¹.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. medicine, remedy

2

dawo [feminine] n. jackal, fox

waa la naqliyay ✓

name-f medicine, remedy

waa la naqliyay ✓

-dawada: (n) medicine (meda-sin); medication (medi-keey-shiri); drug (daraag); remedy (ramedi) ~ daawo. Ex: wax dawo ah ma qaadataa? do you take any medication?

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh dhalashadeedu dhib jirtay daawo u noqotay, gaar ahaan mid labada waalid u dhaxaysay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) wax kasta oo xanuunnada, nabarrada ama kob kasta oo bugta bogsiiya oo lagula tacaalo ama xal u noqda dhibta cudurrada iyo xanuunnada. Dh: waawo.

2

dawo-da: (magac, dhedig, kali) eeg dacawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Daya-da)

2

Dawaco; dawo (ama deyo).

waa la naqliyay ✓

1

dayo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Caleenta quraca, siiba intay weli qoyantahay. 2. la-mid: dawaco.

2

dayo²: f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn. m.f.dh, dayasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. jackal

2

dayo pron., det, pl. our [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan duurjoog ah oo dhogor cawlan leh eydana u eg. Naa dayo, dayo caliyeey dabkaa ba'. Dh: dacawo, dawaco.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Shax, turub, iyo wixi lamida bad dhigasho. 2. Ku d.: cid marti u noqosho. la-mid: deg² (3,9)

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Shax, turub, iyo wixi lamida bad dhigasho. 2. Ku d.: cid marti u noqosho. m.f.dh, degasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. go down, descend

2

dego [feminine] n., [collective] dung, pulverized dung

waa la naqliyay ✓

-degtay / degatay: (v) go down (dhaawn); go or come down; descend (di-sendi); get out. Ex: hoos bay u degatay; she went down

waa la naqliyay ✓

1

(Diga-da)

2

Xoolaha iyo bahallada, kd., xaarkooda iyo saaladooda.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

digo¹: m.dh 1. Saalo. 2. Saalo burburtay oo badan.

2

digo²: f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Aroos cid ugu wacasho. 2. (f.mg) Ku d.: col jabay, qof laga adkaaday iyo wixi lamida hadal lafajebis ah ku dhihid. m.f.dh, digasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. announ (a wedding ceremony)

2

digo [feminine] n., [collective] dung

waa la naqliyay ✓

-da: (n) dung (doong); manure (ma-nuur); muck (mak) ~ saalo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) ku farax dhibaato cid ku dhacday. Dh: wiirso.

2

digo -da: (magac, dhedig, keli) saalada xooluhu dhigaan.

waa la naqliyay ✓