daddaabayn

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la daddaabeeyay ahaansho (xoolo).

(tilmaame) faras xadhig ku xiran yahay. Faras daddaabeysan maad aragteen? Dh: shakaalan, shakalan.

(tilmaame) ceel leh karkaarro ama qori.

(fal) shakaal oo lugta hore iyo tu dambe isku xidh. Dameerka daddaabaxidh.

daddaabaxir -ka: (magac, lab, keli) shakaalid oo neef gammaan ah lugta hore iyo ta dambe isku xidhid. Farduhu daddaabaxidhka way ku socon yagaanniin. Dh: shakaalid.

m.f.dh eeg daldaalyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) faddaraynta iyo wasakhaynta wax nadiif ahaa. Dh: faddaaddays.

(Daddaab-ka)

1. Qalab gaar ah (ul farrarro leh) oo malabka lagu soo bixiyo.

2. Gacanqabad weelka qaarki loo yeelo siiba kuwa gadowga leh.

m.l (-bbo, m.dh) 1. Qalab farraaro leh oo malabka lagu soo bixiyo. 2. Sidde loo sameeyo weelasha gadawga leh.

m. n. forked instrument; heavy club; handle

-ka: (magac, lab, keli) qalab laba farraaq leh oo malabka lagula soo baxo. Daddaabka balabka ku soo qaado.

daddaab-ka: (magac, lab, keli) gacanqabad weelka qaarkii loo yeelo siiba kuwa gadawga leh. Daddaab malaha dhiishu. Dh: daf.

daddaab -ka: (magac, lab, keli) gacanqabad weelka qaar leeyahay. Daddaab ma laha joogu. Dh: sidde, siddo.

de: forked instrument; heavy club; handle

lx: daddaab

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daddaab

-ta: (magac, dhedig, keli) qof wax ku daddan ahaan. Dh: mammanaan.

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(tilmaame) mid cadaab ku jira; mid saxariirsan oo kadeed qaba. Dh: kadeedan.

-ha: (mmagac, lab, keli) xadhigga lugta iyo jeeniga gammaanka lagaga xidho si aanay u cararin. Daddaabaha faraska ku xira. Dh: shakaal.

m.f.dh eeg danabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax danab ridaya, ka yeelid. Birlabta ayaa kaalin weyn ku leh danabaynta.

danabayn -ta: (magac, dhedig, keli) walxaha aan lahayn danab, danab u yeelid. Walxuhu way u kala nugul yihiin danabaynta.

(Daddaabba-ha)

Xarig fardaha, kd., lagaga xiro lug iyo jeeni si ayan u cararin ama u fogaan.

m.l (-bayaal, m.l/dh) 1. Xarig si isweydar ah lug iyo jeeni loogu xiro geela; weydaar. 2. Xarig la iskula xiro qoorta iyo xabadka faraska si uusan aad ugu ordin. 3. Hangool.

m. n. rope for tying horses, etc.

de: rope for tying horses, etc.

lx: daddaabbe

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: daddaabbe

(fal) neef gammaan ah, daddaabe ku xidh. Dh: shakaal, shakal.

m.dh la-mid: dandaamin.

(Daddanaan-ta)

Qof wax ku daddan ahaansho; mammanaan.

m.f.dh eeg daddan. la-mid: daddanaansho, deddanaan, deddanaansho.

f. n. (adj.): attentiveness; eager to do, anxious, 'gung ho'

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aad ugu mammanaan; wax aad iskugu taxallujin oo u jeclaan.

de: attentiveness; [atr.] eager to do, anxious, 'gung ho'

lx: daddanaan

pd: (-ta)

ps: n2b-f

key: daddanaan

m.f.dh eeg dannabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto duco looga jeedo, karin. Xilliga barwaaqada ah daraaraynta beereleydu waa joogto. Dh: casuumadayn, daraarays, ducayn.

(Dardaaran-ka)

1. Ballan adag oo qof ka ballamo sida xooliisa loo qaybina hayo, dhimashadiisa kaddib.

2. Ballan laysku adkeeyo oo dhan.

dardaaran¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Ballan uu dhaafo qof oo ku saabsan sida hantidiisa laga yeelayo dhimashadiisa kaddib. 2. Ballan uu dhaafo qof tegayo oo ku saabsan sida laga yeelayo reerkiisa inta uu maqanyahay.

dardaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Qof dhimashadiisa kaddib sida hantidiisa la yeelayo ka ballamid. 2. Qof tegaya sida reerkiisa laga yeelayo ka ballamid.

dardaaran¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Ballan uu dhaafo qof oo ku saabsan sida hantidiisa laga yeelayo dhimashadiisa kaddib. 2. Ballan uu dhaafo qof tegayo oo ku saabsan sida laga yeelayo reerkiisa inta uu maqanyahay.

dardaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Qof dhimashadiisa kaddib sida hantidiisa la yeelayo ka ballamid. 2. Qof tegaya sida reerkiisa laga yeelayo ka ballamid. m.f.dh, dardaarmid.

m. n. will, testament, last wishes

dardaaran v. make a will, bequeath; express a wish

-ka: (n) will (wzZ); the will after the death; testament (testa-ment)

Testamento; raccomandazione

Will; recommendation

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, u sheegid sida uu samayn lahaa adiga dabadaa oo tilmaamid. Dh: waano, talo.

dardaaran -ka: (magac, lab, keli) fariinta hadalqoraalka ah oo uu qofka geeriyoonayaa ka tego oo talo ah ama tilmaan reerkiisa ku saabsan.

وَصِيَّة

(Faddarayn-ta)

Wax faddaraysan ka dhigid; najaasayn; wasakhayn.

m.f.dh eeg faddaree.

-ta: (n) contamination (kon taam e neey shin); foulness

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ama nijaas gaadhsiin. Dh: faddaaddayn. Li: nadiifin.

faddarayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan xun barid. Dh: aafayn. Li: tarbiyadayn, edbib.

conj., vl. pron., neg. if you ... not

de: if you ... not = haddii + aad + aan

lx: haddaadan

ps: conj + vpro + neg

key: haddaadan

conj., vl. pron., neg. if she / it [fem.] ... not

de: if she / it [fem] ... not = hadda + aan + ay

lx: haddaanay

pd: (haddaaney)

ps: conj + neg + vpro

key: haddaanay

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.

-da: (magac, dhedig, keli) cinjir masaasadeed oo canugga afka loo geliyo si uu naas u moodo oo ugu aamuso.

m.f.dh eeg ladqabee. la-mid: ladabays.

-ta: (magac, dhedig, keli) kala maslixidda labo qof oo isku kacsan. Dh: dhexdhexaadin, ladqabays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhagrid oo khiyaanayn; mardabayn; sirid.

(Maraabayn-ta)

Dhadqhaqaaqa iyo dheeldheelliyidda doonyaha iyo maraakiibta badda saaran, oo hirarku ku wacan yihiin.

m.f.dh eeg maraabee. la-mid: maraamayn.

vl. n. rolling movement of ships and boats caused by the waves

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba dhan u dheeliyid; marba xag u dulaamid. Maraabaynta doonyaha waa lagu wada matagaa. Dh: maraabays, duldullaamid.

de: rolling movement of ships and boats caused by the waves

lx: maraabayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: maraabayn

(Mardabayn-ta)

Dhagrid; sirid; khatalid.

m.f.dh eeg mardabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) khiyaamo samayn. Dh: dhagrid, sirid, khiyaamayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jiidhjiidhid oo qardabo ku samayn. Aabbo uu daallan yahee qardabaynta ka daa.

m.dh la-mid: sadaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kaalmo u baahan wax tarid. Dh: caawin, taakulayn, waxtar. tagaabee: (fal) cid kale, kaalmee; caawi; taageer.

-ta: (magac, dhedig, keli) talaabo ku cabbirid; tilaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaad isku ekeysiin. Wadaadayn wadaad lagumo noqdo. Dh: wadaadays. Li: waranlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida waraabaha u ci'yid; dhurwaa iska dhigid. Carruurtu waraabaynta way ka sasaan.

m.dh la-mid: badbaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka ilmaha yar socodka la baroyo, tallaabada sida loo qaado la tusayo.

daaddahayn -ta: (magac, dhedig, keli) hawl koox lagu wado, hoggaaminteed. Daaddahaynta shirka waxa wada shirguddoomiyaha.

(Dacdarrayn-ta)

Rafaad ka yimid hagar iyo isku ladid ku jirrabid.

m.f.dh eeg dacdarree.

-ta: (n) lack of caring; neglect (nig-lekf); mistreatment (mistiriitment)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aad gacanta ku hayso daryeella'aan kula kicid. Dh: rafaadin, dhibaatayn.

f.g2 (-beeyay, -beysay) Xoolo, daddaabe ku xirid.

v. tie up (a horse), tether

(fal) shakaal oo lug dambe iyo tu hore isku xidh. Faraska daddaabbee. Dh: shakaal.

de: tie up (a horse), tether

lx: daddaabbee

pd: (daddaabeeyey)

ps: v2b=

key: daddaabbee

(Dafdaflayn-ta)

Dafdaf la imaansho; sida dafdaflaha yeelid.

m.f.dh eeg dafdaflee.

-ta: (magac, dhedig, keli)) fudayd iyo xog la'aan la or'ordid. Dh: miyiritaan.

m.f.dh eeg dandarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanti uu lahaa baabi'id; qof bartiisu yaraatay ahaan. Dh: danyaraan.

m.f.dh eeg dugdhabee.

m.f.dh eeg haydaaree. la-mid: haydaarays.

m.f.dh eeg sannaabee. la-mid: sannahaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) tallaabada oo meel cabirkeed lagu qiyaaso.

Daddaabbe ku xiran yahay.

der. [adjective] tethered, tied

de: tethered, tied

lx: daddaabbeysan

ps: adj-der

key: daddaabbeysan

(fal) fardo shakaal ku xidh. Dh: shakaal, daddaabaxir.

daddaabaxidh-ka: (magac, lab, keli) fardo shakaal ku xidhid. Dh: shakaal, daddaabaxir.

daddaabaxidh -ka: (magac, lab, keli) daddaabe ku xidhid. Dh: shakaalid, daddaabaxirid.

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan siin; barwaaqo ka dhigid. Badhaadhaynta Eebbaa hayoo kana baryaynnaaye. Dh: baraarayn, badhaadhays, baraarays, barwaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sumad kuwa kale lagaga garto u yeelid. Daabaqadayn ku samee markaad iibsato adhiga. Dh: astaamayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl amat arrin soo gebagebayn. Dabayaaqo ayaan ka gaadhay sheekada. Dh: dhammaad. Li: billow.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax ka sheegid. Dacaayadaynta dadka waaweyn ka daaya. Dh: dicaayadeyn. Li: ammaanid.