dacsid

(Dabshid-ka)

Sanada Soomaalida oo qorraxda dhammaadkeeda, oo dab la shido ama la tuuro lagu xuso: Afgooye, dabka ka sokow, waxaa lagu xusaa Istun, dalka intiisa kalena, cayaaro; neyruus; dabtuur; istun.

m.l Dabbaaldeg lagu maamuuso dhammaadka sanad qorraxeedka Soomaaliyeed oo ku aaddan toddobaadka u dambeeya bisha Luulyo, laguna xuso ciyaaro kala duwan iyo dab la shido.

m.l Dabbaaldeg lagu maamuuso dhammaadka sanad qorraxeedka Soomaaliyeed oo ku aaddan toddobaadka u dambeeya bisha Luulyo, laguna xuso ciyaaro kala duwan iyo dab la shido.

m. n., [compound] Somali New Year festival (around early August)

nickname; name-m bonfire; Somali New Year festival (around early August). Lit: troublemaker; born during the New Year's festival; or he who was born when his family feasted with prosperity after a long, lean period; the first born son after a number of female siblings before him and his parents were longing for a son. Syn: Neyruus. Cf: Diiriye and Diirshe

-ka: (n) 1. the act of lighting a fire. 2. traditional festival

-ka: (magac, lab, keli) billawgga sannadka Soomaalida oo inta dab la shido xoolaha lala dhex maro, carruurtuna ka bootaysato. Dh: nayruus.

dabshid: wiil dhashay reerka oo carruur la'aan ka walwalaya ama ayaan farxadeed dhashay. Waxa kale ee loo baxshaa wiil gabdho badan ka daba dhashay.

Duleellada dabayshu babiska uga soo gudubto.

de: Somali New Year festival (around early August) Lit: light fire; See also: Neyruus

lx: Dabshid

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: Dabshid

(Dacayid-da)

Xarig yar (dacay), xoolaha, afka qalkiisa hoose kaga xirid (in lagu wado); dacayayn.

m.f.dh eeg dacay³. la-mid: dacayayn.

-da: (magac, dhedig, keli) dacayda hoose ka xidhid. Laxdu dacayidda ayay ku ilma oggolaataa.

m.f.dh eeg dhacan².

-da: (magac, dhedig, keli) wax kaa tegay oo fogaadey. Irmaankiinu maantuu dhacmee idhanka loo qaadey.

(Dhacsad-ka)

Dhacsasho.

m.l la-mid: dhacsasho.

-ka: (magac, lab, keli) xoolo la dhacay soo ceshad oo dib u hantiyid. Dh: dhacsi, dhacsasho.

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Qof wax fahamsiin.

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Qof wax fahamsiin. m.f.dh, dhacsiin.

v. explain, elucidate; make someone understand

-yey / say: (v) make someone understand; explain (ikis-paleeyn); elucidate (i-uu-sidheeyt); clarify (ka-laara-faay) ~ ka dhaadhacsii, u bayaani

(fal) cid xoolo laga dhacay u rid. Dh: dhici.

dhacsii: (fal) hadal ka raarid oo fahamsii. Dh: dhaadhici, dhaadhacsii, garansii.

de: explain, elucidate; make s.o. understand

lx: dhacsii

pd: (dhacsiiyey)

ps: v2a=tr

key: dhacsii

(Dharsid-da)

1. Camashood; xanaaqid; dhirfid; carasho; dhiidhiyid.

2. (oogada dadka) jilcid, debcid gabow daraaddi.

m.f.dh eeg dharas².

f. n. rage

-da: (magac, dhedig, keli) xanaaqid oo weyrixid.

de: rage

lx: dharsid

pd: (-da)

ps: n1-f

key: dharsid

Asiidh

(n)* any substance capable of reacting with and dissolving certain metals to form salts, with bases to form salts, or has a sour stinging taste.

aysiidh ama ashito

/aasidh/acids; (n) aashito; aaysiidh.

Aashito,

/asid/ (n) asiid amy aashity.

a., khadhaadh, khadhaadhaa.

(Aasid-da)

Xabaal ku ridid; duugid; xabaalid.

m.f.dh eeg aas². la-mid: aas¹.

m. n. acid

-ka: (n) acid (aa sidh) ~ aashito, aasidh

-da: (magac, dhedig, keli) dhulka u qodidda qof dhintay ama wax kale oo ciidda ku roggid. Dh: aasitaan, duugis, xabaalid. Li: faqid.

de: acid

lx: aasid

pd: (-ka)

ps: n-m

syn: aashito, aasidh

key: aasid

/aakrid/ (adj) 1. wax kharaar ah ama Wax soo uraya. e.g. The building was filled with acrid smoke. (adj) 2. hadal kulkulul oo xanaaq leh. e.g. That is an acrid attack on government policy.

(Basid-da)

Bas noqosho; danbasoobid.

m.f.dh eeg bas².

-da: (magac, dhedig, keli) gubasho aan qalbac soo hadhin.

-da: (magac, dhedig, keli) biyaha samada Eebbe ka soo liso ee fadka laga hooriyo. da'is -ta: (magac, dhedig, keli) eeg da'id.

(Dabid-da)

1. Qalab (dabin, kd.) ugaarta iyo banjoogta kaleba loo dhigo oo lagu qabto, dhigid.

2. (il) isku hayn; iskuqabasho yar.

3. (timo), nabid lafta lagula dhejiyo.

m.f.dh eeg dab². la-mid: dabniin.

-da: (magac, dhedig, keli) dabin u dhigid. Birtani way ku fiican tahay dabidda jiirka.

dabid -da: (magac, dhedig, keli) awr, awr kale ku xidhiidhin.

dabid -da: (magac, dhedig, keli) gaadhi aan gaar aan u socon karin, gaadhi kale ku jiidid.

dabid -da: (magac, dhedig, keli) il isku qabsad. Dabidda ishayda ma karo.

dabid -da: (magac, dhedig, keli) timo tidcid, ama soohid. Timaha ha furfurine dabidda u daa.

dabid -da: (magac, dhedig, keli) ul iyo wixii la mid ah, qalloocsamiddooda. Dabidda ka ilaali usha.

-ga: (magac, lab, keli) itaaldarro; taagyari. Xanuunkii ayuu dacfi ka qaaday

(fal) hiil iyo hooba la garab joog. Xisbigaad taageersan tahay dacmi. Dh: taageer.

dacmi -ga: (magac, lab, keli) dhadhanka cunto ama cabbitaan leeyahay.

dacwi¹: m.l la-mid: dacwad.

dacwi²: f.mg1/2 (-iyay,-iday/-isay; -iyi) La d.: dacwo jeedin.

f.mg1/2 (-iyay,-iday/-isay; -iyi) La d.: dacwo jeedin. m.dh, dacwiyid.

v. sue, take to court

(fal) ku baan wax aad leedahay ama xaq lagaa qaatay. Si wanaagsan u dacwi marka aad maxkamadda tagtid.

dacwi-ga: (magac, lab, keli) gar jeedsasho tukugu socota, ka jawaabid. Dh: garran, garnaqso.

de: sue, take to court

lx: dacwi

pd: (dacwiyey)

ps: v2a=

key: dacwi

m.dh la-mid: dedid.

-da: (magac, dhedig, keli) dusha wax ka saarid. Dadidda ka daa ilmaha yaanu nakhasku ku dhegine.

(Dafid-da)

Qaadasho degdeg iyo xoog leh; la boodid; dhifsasho.

m.f.dh eeg daf³.

vl. n. act of grabbing ~ snatching

-da: (magac, dhedig, keli) dhufsad degdeg iyo xoog leh, la boodid. Dh: dhufsasho, dafis.

de: act of grabbing ~ snatching

lx: dafid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: dafid

(Dagid-da)

Dhacsiin qof la dhacsiiyo wax aan jirin ama si aan run ahayn; dhagrid; khatalid.

m.f.dh eeg dag. la-mid: dagniin.

-da: (magac, dhedig, keli) cid u dhuumasho oo si ay xeeladi ku jirto wax yeelid. Dh: dagis.

m.f.dh eeg dah.

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel banaan yaaley, halkii uu ku habboonaa dhigid. Xashiishka waa layska dahaa.

dahid-da: (magac, dhedig, keli) qarin oo wax dahsoon ka dhigid. Dh: qarin.

m.f.dh eeg dal².

(Damid-da)

Dhammaansho; soo yaraansho.

m.f.dh eeg dąn. la-mid: demid.

-da: (magac, dhedig, keli) ololkii joojin oo bakhtiyid. Dab dabayli shidayso damid ha ka sugin. Dh: damis, bakhtiyid.

m.l la-mid: duqsi.

m. n. fly

-ga: (n) fly (falaay) ~ diqsi

-ga: (magac, lab, keli) cayayaan madmadaw oo duula oo xilliyda badhkood aad u bata oo qoqoyaanka iyo guddafadaha ku tarma. Dh: diqsi, duqsi, dikhsi.

a: diqsi ~ duqsi {S}

de: fly

lx: daqsi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: daqsi

(Darid-da)

1. Weel biyo ama wax kale, wax kaga qaadid.

2. (ku darid) Ku kordhin; ku biirin.

3. (ka darid) Soo (ama sii) xumaansho; sidii hore si ka xun samayn.

m.f.dh eeg dar³. la-mid: daris.

vl. n. adding

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel ku jira biyo oo wax godan la dhexgeliyo oo qayb ka mid ah lagu soo qaado.

darid-da: (magac, dhedig, keli) (ka ~) xanuun sidii hore ka sii xumaansho. Bukaanku ka darid mooyee ka soo rayn maleh. Jumlum ular oo bile.

darid -da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) labo tiro isku biirin ama isu geyn. Dh: wadarayn.

darid-da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) wax hore, wax kale ku kordhin.

de: adding

lx: darid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: darid

(Darsi-ga)

Darsasho.

m.l la-mid: darsasho.

vl. n. act of scooping up

darsi m. n. lesson, study, lecture

-ga: (n) lesson (lesan); class (kalaas); chapter (jap-ter) ~ cashar

-ga: (magac, lab, keli) marka wax meel ku jira aad weel godan in kaga qaaddid.

m.dh la-mid: deyid.

-da: (magac, dhedig, keli) indhaha ku jeedin, soo fiirin. Dh: eegid. Li: jeedsi.

(Dusid-da)

Meel daloosha dhex marid; meel kor ka awdan oo aan taagnaan lagu mari karin, ka bixid.

m.f.dh eeg dus.

-da: (magac, dhedig, keli) qof meel ka gaaban hoos maraya ama u bixitaanka si qarsoodi ah.

(Hasid-da)

Cabsi gelin; bajin.

m.f.dh eeg has².

vl. n. threatening, frightening

-da: (magac, dhedig, keli) cabsi gelin. Hasidda ka daa inanku wax ha dhigtee. Dh: bajin.

de: threatening, frightening

lx: hasid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: hasid