dacfarid

-da: (magac, dhedig, keli) marka aad meel ama wax kale, dhinac ka martid, barbar ka martid, gees u dhaaftid. Daafmarid baan ku dhaafay aqalkii. Dh: agmarid.

(Daarid-da)

1. Dab birin, ifin, shidid, hurin.

2. Taabasho; maagid, daandaansi.

m.f.dh eeg daar². la-mid: daaris.

vl. n. ignition

-da: (magac, dhedig, keli) dab, nal iyo wixii la mid ah, shidid. Daaridda dabka ka hor xaabo noo keen. Dh: hurin, noolayn, daaris.

daarid -da: (magac, dhedig, keli) caano la lulayo oo aanan weli subaggii ka bixin, in yar ka shubid oo hubin inay baxeen. Dh: bilqin.

daarid -da: (magac, dhedig, keli) cid kale, faragelin. Ha i daarin, kuma daaree.

de: ignition

lx: daarid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: daarid

-ka: (magac, lab, keli) marka qof farsamo uu baranayo si wanaagsan u barto. Axmed dacfar ayaa ka muuqda sida dawaarka loo tolo.

(Dacayid-da)

Xarig yar (dacay), xoolaha, afka qalkiisa hoose kaga xirid (in lagu wado); dacayayn.

m.f.dh eeg dacay³. la-mid: dacayayn.

-da: (magac, dhedig, keli) dacayda hoose ka xidhid. Laxdu dacayidda ayay ku ilma oggolaataa.

(Dafirid-da)

Inkirid; asaraarid.

m.f.dh eeg dafir². la-mid: dafir¹, dafiraad.

Negare

To deny

-da: (magac, dhedig, keli) wax jira, mugdi iyo madow gelin. Dafirid buu nagala hor yimid Dh: asaraarid, inkirid.

(Dararid-da)

Darar yeelasho.

m.f.dh eeg darar². la-mid: darar¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) neef irmaan, caano badan yeelasho.

(Dawarid-da)

(doonni, kd.) samayn; washirid.

m.f.dh eeg dawar². la-mid: dawar¹, dewer¹, dewerid.

-da: (magac, dhedig, keli) doon iyo wax la mid ah, dhisid ama samayn. Dawaridda doontu waxay u baahan tahay waqti iyo hanti.

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax aanay samayn dusha ka saarid. Dh: masabidid.

m.f.dh eeg da'fur². la-mid: da'fur¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qooq joojinta ay awrtu qooqfurto. Awrtu da'furidda way ku naaxaan.

vl. n. protecting, defending

de: protecting, defending

lx: daafacid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: daafacid

(Dacgabid-da)

Itaalgabid; axgabid.

m.f.dh eeg dacgab². la-mid: dacgab¹.

vl. n., [compound] inattention, carelessness

-da: (magac, dhedig, keli) awoodda oo yaraata ilaa wax la qaban kari waayo. Dh: itaalgabid, axgabid, hawlgabid.

de: inattention, carelessness

lx: dacgabid

pd: (-da)

ps: vn1-f-cmp

key: dacgabid

(Dahaarid-da)

Dahaar u yeelid.

m.f.dh eeg dahaar².

-da: (n) encasement (en-keeys-ment) covering (kavar-ing)

-da: (magac, dhedig, keli) dahaar u samayn. Alaabtani dahaarid ayey u baahan tahay. Dh: dahaadhid.

m.dh Tegidda dalal badan socdaal lagu tago.

-da: (magac, dhedig, keli) meelo badan oo adduunka ah gooshid; dalal badan arkid.

m.f.dh eeg dardar³. la-mid: barbarid, berberid, dardar¹, derder¹, derderid.

-da: (magac, dhedig, keli) (ka ~) biirbiirin.

dardarid -da: (magac, dhedig, keli) dareere ama wax kale oo weel ku jira, kolba in yar ka qaadid.

m.dh eeg dawdar². la-mid: dawdar¹; dowddarid.

(Farfarid-da)

Godgod yaryar u yeelid; qodqodid.

m.f.dh eeg farfar². la-mid: faarfaarid.

m.dh la-mid: dacarfaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dacarfaalid.

m.f.dh la-mid: dabafur¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) sir cid lagula heshiiyay kaga bixid oo isaga oo aan ogayn sheegid.

m.f.dh eeg dabakar².

m.f.dh eeg dardaran¹. la-mid: berbermid, derdermid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax dardaran oo maanka wax ka gaadheen ahaan.

m.f.dh eeg dhacaan³. la-mid: dheecamid.

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan keenid. Dh: dheecaamid.

m.f.dh eeg facshar². la-mid: facshar1 (2), faxshar¹, faxsharid.

-da: (magac, dhedig, keli) kashifid iyo shaacin.

m.f.dh tacdaar². la-mid: tadcaarid, tamcaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) tacdaar ka dhigid; waqdhaacin.

m.dh la-mid: tacdaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) tacdaar galid: tacdaarid.

m.dh la-mid: tacdaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) tamcaar qalasho.

(Dacarfaalid-da)

Dacarta uurka ku jirta, dawo ku soo saarid; qarasfaalid.

m.f.dh eeg dacarfaal². la-mid: dacarfaal¹, dacarfal¹, dacarfalid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dacarbixid.

m.l la-mid: danfariisasho.

m.f.dh eeg dhakafaar². la-mid: dhakafaar¹ (2), dhakafaaris², dheg-kafaar¹

-da: (magac, dhedig, keli) wareerid oo yaabid oo wax dhakafaarsan ahaan. Dh: dawikhid.

m.f.dh eeg docfaruur². la-mid: gantafaruurid.

(Aarid-da)

Qof hor loo diley darti, qof u dilid; aargudid.

m.f.dh eeg aar². la-mid: aaris.

-da: (magac, dhedig, keli) (u ~) qof dhib iyo aano loo geystay, uga soo gudid.

/aakrid/ (adj) 1. wax kharaar ah ama Wax soo uraya. e.g. The building was filled with acrid smoke. (adj) 2. hadal kulkulul oo xanaaq leh. e.g. That is an acrid attack on government policy.

m.l Mayrax, derin iyo wixi lamida oo daaha looga dhigo aqal-Soomaaliga.

f. n. bullet

de: bullet

lx: afrid

pd: (-da)

ps: n-f

syn: xabbad

key: afrid

m.dh la-mid: cartamid.

m.l Xiddig xiddigaha ka mid ah.

(fal) caanaha ka soo daadi ama ka soo daa halka daloosha ee daarka la dhaho ee ku taalla aagaanka dhiisha. Daari ciirta inay baxday aan fiirinnee.

daari: (fal) caano inyar oo biya ah ku shub oo badhax. Dh: badhax.

daari-ga: (magac, lab, keli) madaha beeraha u dhaxeeya. Daariga beerta reer Cumar xooluhu yeyna soo dhaafin. Dh: xad, soohdin.

(Dacar-ta)

1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir.

2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, heerkutaasha ku urura; xammeeti.

3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

dacar¹: m.l Dhismo weyn oo dusha ka dedan dhinacyadana ka furan oo laga dhiso qabuuraha wadaaddada waaweyn oo marka la siyaaranayo dadku harsado.

dacar²: m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

f. n., [collective] bitter aloe; bitter stuff; bile

[DA-AR] Aloe 03

(Da-ar) N Aloe breviscapa Reynolds & Bally. Liliaceae.

N Aloe somaliensis W. Watson. Liliaceae.

May Aloe microdonta Chiov. Liliaceae.

N Aloe scobinifolia Reynolds & Bally. Liliaceae.

N Aloe megala cantha Bak. Liliaceae.

May Aloe ruspoliana Bak. Liliaceae.

N Aloe steudneri Schweinf. Liliaceae.

S Aloe pirottae Berger. Liliaceae.

N Asparagus asiaticus L. Liliaceae.

S Crinum somalense Chiov. Amaryllidaceae.

nickname; name-m bitter

-ta: (n) 1. bitter aloe (bitar-alow) 2. constipation (konis-tipeey-shin) ~ qaras.

magac wiil la rajaynayo in uu noqdo mid adag oo aanu cadaawuhu soo haweysan.

(tilmaame) wax aad u qadhaadh. Dh: xadhaadh. Li: macaan, malab.

dacar-ta: (magac, dhedig, keli) geed gaaban oo leh dhego kala sarsarreeya oo waaweyn. Dheecaanka ka baxa dhegihiisu waa qadhaadh, daawo ahaanna waa loo isticmaalaa.

dacar -ta: (magac, dhedig, keli) cillad xanuun ah oo ku dhacda caloosha, qushka caloolsha ku jira ee layska dacarbixiyo. Rag damac iyo dacari kama dhammaato. Dh: qaras.

cf: qaras, qush, sibir

de: bitter aloe; bitter stuff; bile

lx: dacar

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: dacar

-ga: (magac, lab, keli) itaaldarro; taagyari. Xanuunkii ayuu dacfi ka qaaday

(Dafid-da)

Qaadasho degdeg iyo xoog leh; la boodid; dhifsasho.

m.f.dh eeg daf³.

vl. n. act of grabbing ~ snatching

-da: (magac, dhedig, keli) dhufsad degdeg iyo xoog leh, la boodid. Dh: dhufsasho, dafis.

de: act of grabbing ~ snatching

lx: dafid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: dafid

(Darid-da)

1. Weel biyo ama wax kale, wax kaga qaadid.

2. (ku darid) Ku kordhin; ku biirin.

3. (ka darid) Soo (ama sii) xumaansho; sidii hore si ka xun samayn.

m.f.dh eeg dar³. la-mid: daris.

vl. n. adding

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel ku jira biyo oo wax godan la dhexgeliyo oo qayb ka mid ah lagu soo qaado.

darid-da: (magac, dhedig, keli) (ka ~) xanuun sidii hore ka sii xumaansho. Bukaanku ka darid mooyee ka soo rayn maleh. Jumlum ular oo bile.

darid -da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) labo tiro isku biirin ama isu geyn. Dh: wadarayn.

darid-da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) wax hore, wax kale ku kordhin.

de: adding

lx: darid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: darid

(Farid-da)

1. Hadal ama farriin qof qof ugu dhiibid.

2. Qof ku adkayn inuu wax sameeyo ama fuliyo ama yeelo.

3. (oogada dadka, kd.) dalool ama nabar yar oo af leh, waxa ku jira ka soo bixin; meel wax ku jiraan af yar u yeelid.

m.f.dh eeg far². la-mid: faarid.