dacfar — Macnaha & Turjumaada

-ka: (magac, lab, keli) marka qof farsamo uu baranayo si wanaagsan u barto. Axmed dacfar ayaa ka muuqda sida dawaarka loo tolo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dacar-ta)

2

1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir.

3

2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, heerkutaasha ku urura; xammeeti.

4

3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

1

dacar¹: m.l Dhismo weyn oo dusha ka dedan dhinacyadana ka furan oo laga dhiso qabuuraha wadaaddada waaweyn oo marka la siyaaranayo dadku harsado.

2

dacar²: m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] bitter aloe; bitter stuff; bile

waa la naqliyay ✓

[DA-AR] Aloe 03

waa la naqliyay ✓

1

(Da-ar) N Aloe breviscapa Reynolds & Bally. Liliaceae.

2

N Aloe somaliensis W. Watson. Liliaceae.

3

May Aloe microdonta Chiov. Liliaceae.

4

N Aloe scobinifolia Reynolds & Bally. Liliaceae.

5

N Aloe megala cantha Bak. Liliaceae.

6

May Aloe ruspoliana Bak. Liliaceae.

7

N Aloe steudneri Schweinf. Liliaceae.

8

S Aloe pirottae Berger. Liliaceae.

9

N Asparagus asiaticus L. Liliaceae.

10

S Crinum somalense Chiov. Amaryllidaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m bitter

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. bitter aloe (bitar-alow) 2. constipation (konis-tipeey-shin) ~ qaras.

waa la naqliyay ✓

magac wiil la rajaynayo in uu noqdo mid adag oo aanu cadaawuhu soo haweysan.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aad u qadhaadh. Dh: xadhaadh. Li: macaan, malab.

2

dacar-ta: (magac, dhedig, keli) geed gaaban oo leh dhego kala sarsarreeya oo waaweyn. Dheecaanka ka baxa dhegihiisu waa qadhaadh, daawo ahaanna waa loo isticmaalaa.

3

dacar -ta: (magac, dhedig, keli) cillad xanuun ah oo ku dhacda caloosha, qushka caloolsha ku jira ee layska dacarbixiyo. Rag damac iyo dacari kama dhammaato. Dh: qaras.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaras, qush, sibir

2

de: bitter aloe; bitter stuff; bile

3

lx: dacar

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-col

6

key: dacar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bal.

waa la naqliyay ✓

name-m Small River, rivulet, little creek

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kibir hanti badani keento ama darajadu.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhinac ka mar oo barbar u dhaaf. Daafmar aqalka waddada ku soo jeeda oo bidix u leexo. Dh: agmar.

waa la naqliyay ✓

1

(Afar-ta)

2

Tirada saddexda iyo shanta u dhexaysa (4).

waa la naqliyay ✓

m.dh.t Tirada saddexda iyo shanta u dhexayso; “4”.

waa la naqliyay ✓

m.dh.t Tirada saddexda iyo shanta u dhexayso; 4.

waa la naqliyay ✓

num. four

waa la naqliyay ✓

quatre.

waa la naqliyay ✓

/afar/ (adv) ka fog. e.g. She saw me from afar.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) four (foor) ~ [4] ~ afraad

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) tirada saddex iyo shan u dhaxaysa; 4.

waa la naqliyay ✓

أربعة

waa la naqliyay ✓

ad., meel fog; it is far, waa fog yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Daar-ta)

2

Aqal dhagax laga dhisay; sar.

waa la naqliyay ✓

1

daar¹: m.l 1. Xabad. 2. (-rar, m.l) Daloolka yar ee haruubka dhiisha ama haanta. 3. (-rar, m.l) Cuf yar oo la geliyo daloolka haruubka dhiisha ama haanta. 4. Hilib jiir ah oo sararta inteeda dambe ee araxda xigta saaran.

2

daar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd.

3

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

waa la naqliyay ✓

1

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

2

daar: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd. m.f.dh, daarid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. stone house ~ building

2

daar v. light, kindle, ignite

3

daar v. touch, strike; annoy ~ disturb someone

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m igniter; ignite, instigate

waa la naqliyay ✓

1

-ay/tay: (v) turn on (teen on)-, switch on. Ex: nalka daar; turn on the light bulb ~ shid. 2. kindle (kin-dhal)-, ignite (ignaayt)

2

daar -ta: (n) stone house ~ sar

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil u dhashay reer gabdho badan oo hooyadii u aragtay in uu yahay dabdaare ama iftiinshide.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab, nal iyo wixii la mid ah oo densan, shid ama noolee. Dabka innoo daar dhaxan baa jirtee. Dh: huri.

2

daar: (fal) cid kale, farogelin kula kac. Kuma daaree ha i daarin. Dh: gardarrayso.

3

daar: (fal) koox wax u billow sida ciyaar, legdin ama orod. Xantaysiga noo daar Daahiraw.

4

daar-ka: (magac, lab, keli) dalool yar oo loo yeelo daboolka dhiilaha caanaha lagu lulo oo qori ama maydhax iyo wixii la mid ah lagu juqaalo. Marka la rabo in la ogaado ciirtu inay cagaartay ama baxday, intii laga qaado juqaalka ayaa caanaha lagu soo dhiijiyaa ama lagu soo daariyaa gacanta si looga fiiriyo inay subag dhashay iyo in kale ciirtu. Daarka juf caauhu yaanay daadanine.

5

daar -ka: (magac, lab, keli) cad yar oo wareegsan oo weelasha qaarkood sida dhiilaha, dabool looga dhigo oo afkooga la le'egaysiiyo.

6

daar -ka: (magac, lab, keli) meel halbawle ah oo jidhka ka tirsan. Dh: halbowle.

7

daar-ka: (magac, lab, keli) maddiil aad u afbadan oo wax lagu jaro. Dh: muus, sakiin, mandiil.

8

daar -ka: (magac, lab, keli) sal dhinaca dhulka xiga u ballaadhan oo gorfaha dabaqyada iyo wixii la mid ah, xagga danbe lagaga tolo si ay ugu joogsadaan. Marakabka daarka waxa loogu tolay meel ha joogsado e. Dh: sariirta.

9

daar-ka: (magac, lab, keli) hilib jiidh ah oo sararta inteeda dambe ee adhaxda xigta saaran.

10

daar-ta: (magac, dhedig, keli) dhisme ka samaysan dhagax. Nin daar ku jiraa daruur ma arkee, illeyn xalay roobkii baa da'ay.

11

daar-ta: (magac, dhedig, keli) caano ama dareere kale, wax yar oo laga shubo.

12

daar-ta: (magac, dhedig, keli) sallaanka meesha malabku ku jiro lagu fuulo ama lagu gaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Asfar-ka)

2

Midabka dahabka ama sacfaraanka; cillaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] yellow-gold

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midabka sacfaraanka ama kan dahabka. Asfayahay qurxoonee, edeb lagu marriimay. Dh: cillaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dahabi

2

de: yellow-gold

3

lx: asfar

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-col

6

key: asfar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

2

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabar-ka)

2

1. Xarig gaaban oo xoolaha addimmada lagaga xiro kolka la lisa hayo (sida lo'da) ama la doona hayo inayan fogaan ama baxsan (sida geela); seeto.

3

2. Midab cawl ah oo ilkaha ku samaysma.

waa la naqliyay ✓

1

dabar¹: m.l (-rro/-bro, m.dh) 1. Xarig gaaban, xaskul ka samaysan oo awrka labada lugood ee hore looga xiro si uusan u foogaan. 2. Xarig ama suun jilcan oo saca labada lugood ee dambe looga xiro marka la maalayo. 3. Midab casaan ah oo ilkaha dadka qaarkii yeeshaan.

2

dabar²: m.dh (kiimika) Awoodda isdhexgalka ee isku qabata laba atam ama in ka badan ama koox atammo ah. Xooggaga dhaliya dabarradu waxay u kala duwanaan karaan kuwo aad u dabacsan oo molikuyuullada dhexmara (ilaa 0.1 kJ mol-1) iyo kuwo ah dabarro kimikaad oo laxaad badan (ilaa 10 3 kJ mol-1).

3

dabar³: f.g1 (-bray, -bartay; -bri) Sac ama geel dabar ku xirid.

waa la naqliyay ✓

1

dabar¹: m.l (-rro/-bro, m.dh) 1. Xarig gaaban, xaskul ka samaysan oo awrka labada lugood ee hore looga xiro si uusan u foogaan. 2. Xarig ama suun jilcan oo saca labada lugood ee dambe looga xiro marka la maalayo. 3. Midab casaan ah oo ilkaha dadka qaarkii yeeshaan.

2

dabar²: m.dh (kiim.) Awoodda isdhexgalka ee isku qabata laba atam ama in ka badan ama koox atammo ah. Xooggaga dhaliya dabarradu waxay u kala duwanaan karaan kuwo aad u dabacsan oo molikuyuullada dhexmara (ilaa 0.1 kJ mol-1) iyo kuwo ah dabarro kimikaad oo laxaad badan (ilaa 10 3 kJ mol-1). m.f.dh, dabrid².

3

dabar³: f.g1 (-bray, -bartay; -bri) Sac ama geel dabar ku xirid. m.f.dh, dabrid.

waa la naqliyay ✓

Connective

waa la naqliyay ✓

1

m. n. hobble rope for camels; fetters, manacles, chains

2

dabar v. hobble (a camel), tether, tie up, fetter, chain

waa la naqliyay ✓

name-m hopple robe; fetter, manacle

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) plaque (palaak)-, plaque on a tooth surface

2

dabar -ka: (n) shackle (shaakaiy fetter (fe-tar); the hobble of an animal ~ seeto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) awr ama wax kale, xadhig labada addin ee hore kaga xidh.

2

dabar -ka: (magac, lab, keli) midab cawl guduud ah oo ilkaha ku samaysma. Gabar ilkaha dabar ku leh ayuu Guuleed guursaday.

3

dabar -ka: (magac, lab, keli) xadhig gaaban oo xoolaha addimada lagaga xidho badina awrta ama lo'da. Dabar iyo silsilad haysa, wuxuu soofka xoolahaba, kaga soocan yahay waaye.

4

dabar -ka: (magac, lab, keli) awoodda isku haysa labo atam.

5

dabar -ta: (magac, dhedig, keli) erey saynis ah oo uu macnihiisu yahay, awoodda isdhexgalka ee isku qabata labo atam ama in ka badan ama koox atammo ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacal-ka) Gees, doc, cirif.

2

2. (Daca-sha) Laallaadka dhegta;

3

3. Summadda dhegta.

waa la naqliyay ✓

1

dacal¹: m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

2

dacal²: m.dh (-lo, m.l) Summad xoolaha loo yeelo oo dhegta dhinaceeda hoose la jeexo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. edge, corner, side; hem, bottom part of garments

2

dacal [feminine] n. earlobe

3

dacal [feminine] n. mark on the ear (of livestock)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. corner (kornar) ~ gees. 2. edge (eej); hem (hem) side (saaydh) ~ dhinac, hareer, daraf, 3. dacal -dacasha: (n) earlobe (iyar-loop)-, especially the animal earlobe ~ dacasha dhegta

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meesha ugu baallaysa walax, dhisme ama dhul. Dacal baan ka istaagay laamiga si ay ii dhaafaan baabuurtu. Dh: gees, geftin, hareer, koone, baal, dhinac, barbar, garab, daraf, fay, faraq, doc, cidhif. Li: badhtan.

2

dacal-sha: (magac, dhedig, keli) qayb yar oo dhegta xaggeeda hoose ka laadlaadda. Hashii deelka lagu dhigay, loo jeexay dacaluhu, ma durduriso aradkee, duleedkay hanbaadhaa!

waa la naqliyay ✓

1

(Dacas-ka)

2

1. Rafaad; dhib; dandarro.

3

2. kabo kor ka furan oo xalleefsan oo cinjir ah.

waa la naqliyay ✓

1

dacas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Kabo jilicsan, badanaa guriga lagu joogo oo balaastiig ka sameysan. 2. Diif; rafaad; dhibaato.

2

dacas²: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid kabo dacas ah la dhicid. 2. (f.mg) Baabuur quwadjabid.

waa la naqliyay ✓

1

dacas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Kabo jilicsan, badanaa guriga lagu joogo oo balaastiig ka sameysan. 2. Diif; rafaad; dhibaato.

2

dacas²: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid kabo dacas ah la dhicid. 2. (f.mg) Baabuur quwadjabid.

waa la naqliyay ✓

m. n. rubber sandals, thongs, flip-flops

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) slipper (slipar)-, indoor shoe; mule (miyuul)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baabuur, quwadjab.

2

dacas-ka: (magac, lab, keli) dhib iyo rafaad ay danyari keento. Laga durug durraad galab kuwuu dacasku saaraaye. Dh: rafaad, dhibaato, bisaarad, balanbal, bayhoof.

3

dacas-ka: (magac, lab, keli) jaad kabaha ka mid ah oo kor ka furan oo caag ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

1

de: rubber sandals, thongs, flip-flops

2

lx: dacas

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: dacas

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dacawada keeda lab ee ninka ah. Dh: dawac. Li: dacawo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacay-da) (xoolo) bushinta hoose; faruurta hoose.

2

2. (Dacay-ga) Xarig hoggaanka ka yar oo xoolaha, inta afka qalkiisa hoose lagaga xiro, lagu wado.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

3

dacay³: f.g1 (-yay, -yday; -yi) Neef, si loo xukumo, qalka hoose xarig kaga xirid. la-mid: dacayee.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. camel lead rope

2

dacay [feminine] n. lower lip of an animal

waa la naqliyay ✓

-da: (n) lower lip, usually used for animal lip ~ bushin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig faruurta ama fuqa hoose kaga xidh.

2

dacay: (fal) biyo fadhiya oo deggan qas oo dac ka dhig. Ha dacaynin biyaha.

3

dacay-da: (magac, dhedig, keli) faruurta hoose ama fuqa hoose ee noolaha.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) itaaldarro; taagyari. Xanuunkii ayuu dacfi ka qaaday

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah noocyada jaadka oo ka baxa meel magacaa leh. Dadar baan soo iibsaday duhurkii.

waa la naqliyay ✓

1

(Dafac-a)

2

Cudur fardaha ku dhaca, (ama darfac).

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur halis ah, sangoror leh oo fardaha ku dhaca. la-mid: darfac, dirfac.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] horse-dysentery

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) cudur gammaanka ku dhaca oo si degdeg ah u laaya. Dafac baa dilay faraskii. Dh: darfac, tirfac.

waa la naqliyay ✓

1

de: horse-dysentery

2

lx: dafac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m-col

5

key: dafac

waa la naqliyay ✓

1

(Dafir-ka)

2

Inkir; Asaraar.

waa la naqliyay ✓

1

dafir¹: m.l Diididda run la ogyahay. la-mid: dafirid.

2

dafir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Run la ogyahay diidid.

waa la naqliyay ✓

1

dafir¹: m.l Diididda run la ogyahay. m.f.dh, dafirid.

2

dafir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Run la ogyahay diidid. m.f.dh, dafirid.

waa la naqliyay ✓

v. repudiate, deny (evidence), disclaim; negate; ignore

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (n) deny (dinaay); reject (ri-jakt); negate (negeeyt); disaffirm (dis-a-feerm), disclaim (dis-kaleeym); declare untrue; deny flatly ~ inkir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) diid waxaad hayso ama arrin aad ogtay ka muran. Dh: muran.

2

dafir-ka: (magac, lab, keli) si cad isaga indhamarin. Dh: inkir.

waa la naqliyay ✓

1

bw: inkir {N}

2

de: repudiate, deny (evidence), disclaim; negate; ignore

3

lx: dafir

4

nt: dafir (ka) [vn-m]

5

pd: (dafiray)

6

ps: v1=

7

key: dafir

waa la naqliyay ✓

1

(Dahar-ta)

2

1. Daar, sar.

3

2. Geed weyn oo aan qorraxood ahayne harac ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (dahar, m.dh) 1. Geed weyn oo harac ah. 2. Dhismo hoos leh, qabriyada laga ag dhiso oo Quraanka lagu akhriyo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. house, building

2

dahar [feminine] n., [collective] tree species

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed weyn oo hadh fiican leh. Dahar baan hadhgalay. Dh: damal.

2

dahar-ka: (magac, lab, keli) dhisme lagu sameeyo xabaalaha.

3

dahar-ta: (magac, dhedig, keli) daar ama sar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Xubinta taranka ee ragga; gus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Xubinta taranka ee ragga; gus.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc fiican oo fooxa ka mid ah.

2

dakar-ka: (magac, lab, keli) buuryada ragga.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax qurxi oo dheeh u yeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Daqar-ka)

2

Nabar madaxa ku dhaca oo lafta caddeeya, ama jebsha.

waa la naqliyay ✓

1

daqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac madaxa gaara oo aan lafta jebin. la-mid: dakhar¹.

2

daqar²: f.g1 (-qray, -qartay; -qri) Qof, dhaawac aan lafta jebin madaxa ka gaarsiin. la-mid: dakhar².

waa la naqliyay ✓

1

daqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac madaxa gaara oo aan lafta jebin.

2

daqar²: f.g1 (-qray, -qartay; -qri) Qof, dhaawac aan lafta jebin madaxa ka gaarsiin. m.f.dh, daqrid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. wound on the scalp; concussion

2

daqar v. wound someone on the head

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bump (bamp), head injury; concussion (kon-kashan)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, madaxa wax kaga dhufo oo dhaawac gaadhsii. Dh: dakhar.

2

daqar-ka: (magac, lab, keli) dhaawaca qof madaxa laga gaadhsiiyo. Dh: dakhar.

waa la naqliyay ✓

1

(Darar-ta)

2

(xoolo) kolka xooluhu jiilaalka ka baxaan oo roob degaan oo dhergaan, caano badan yeeladkooda.

waa la naqliyay ✓

1

darar¹: m.l 1. Caano badan oo candho xoolaad ku yaal. 2. la-mid: dararid.

2

darar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Neef xoolo ah candhadiisa caano badan ka muuqasho.

waa la naqliyay ✓

1

darar¹: m.l Caano badan oo candho xoolaad ku yaal.

2

darar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Neef xoolo ah candhadiisa caano badan ka muuqasho. m.f.dh, dararid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. renewed milk-production after drought

2

darar v. have ~ produce more milk

waa la naqliyay ✓

name-m prosperer (born during the good pasture season)

waa la naqliyay ✓