dabrayn

(Dacarayn-ta)

Dacar ka dhigid; xaraarin.

m.f.dh eeg dacaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qadhaadh ka dhigid. Dh: qadhaadhayn, khadhaadhayn, xadhaadhayn. Li: macaanayn, sonkarayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qurxin oodheehid ama jalayn. Dh: dalays.

(Dhabbayn-ta)

1. Dhabbe marid; qoodayn; socod.

2. Dhabbe ka dhigid.

3. Habka xaskusha loo tumo qaarkiisa danbe: waa tumidda labaad oo ku xigta god ka soo bixinta, oo laga dhigo wax xallefsan, oo kolka qorraxda lagu waro durba engega.

m.f.dh eeg dhabbee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel aan jid ahayn daw la maro ka bannayn. Dh: waddayn, jidayn.

-ka: (magac, lab, keli) markab dagaal oo badda quusa. Dh: gujis, samarayn.

m.f.dh eeg yabaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) wadaaddo qaba wax u qabasho; ka cuudin. Yabarayntu waa dhagane Diin ma aha. Dh: yabarays.

1. (ugaar) la dabay oo la qabtay; dabin loo dhigay ku dhacay oo ku jira.

2. La jiida hayo oo mid ka horreeya ku xiran; xiriirsan.

3. (timo) lafta lagu nabay.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1 . Wax la dabay ahaansho. 2. Wax tidcan ahaansho (timo).

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1. Wax la dabay ahaansho. 2. Wax tidcan ahaansho (timo). m.f.dh, dabnaan.

der. [adjective] trapped, snared; towed; braided

(tilmaame) wax dabin ku jira. Sagaara daban oo bakhtiya ayaa geedkan gadawga leh hoostaalla.

daban: (tilmaame) awr, awr kale ku xidhiidhsan. Awr daban baa duleedkeenna la mariyey.

daban: (tilmaame) wax la dabay sida gaari iyo wixii la mid ah, la jiidayo.

daban: (tilmaame) timo tidcan. Timo daban lahayd caroosaddo.

daban: (tilmaame) il aan kala furrayn oo inta badan xiran. Il daban aadmigaa og ur dabanna allaa og.

de: trapped, snared; towed; braided

lx: daban

pd: (dabnaa)

ps: adj-der

key: daban

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

1. Weyn; saamays culus leh; (wax daran) wax xun; (nin daran - nin waxtar weyn leh; nin rag ah).

2. (Daran-ta) Geed yar oo jaadad badan ah oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan oo geelu jecel yahay oo ku darmado, dadkuna qaarkeed, buruqda ka cuno (darankutaal).

daran¹: m.dh Geed yar, jaadad badan oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan, geelu ku jeelbaxo leh.

daran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Ku d.: wax, wax kale ku qasan noqosho. la-mid: darsan².

daran³: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax karti badan ahaansho (qof). 2. Wax dhibaato badan ahaansho. 3. Ku d.: wax, wax kale ku qasan ahaansho. 4. Ku d.: qof balwad aad u isticmaala ahaansho. 5. U d.: wax cid dhibaateeya ahaansho. la-mid: darsan³.

daran¹: m.dh Geed yar, jaadad badan oo dhooddida iyo dibirka ka baxa oo dhanaan, geelu ku jeelbaxo leh.

daran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Ku d.: wax, wax kale ku qasan noqosho. m.f.dh, darmid. la-mid: darsan.

daran³: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax karti badan ahaansho (qof). 2. Wax dhibaato badan ahaansho. 3. Ku d.: wax, wax kale ku qasan ahaansho. 4. Ku d.: qof balwad aad u isticmaala ahaansho. 5. U d.: wax cid dhibaateeya ahaansho. m.f.dh, darnaan. la-mid: darsan.

der. [adjective] bad, serious, tough, formidable; worse, worst

daran [feminine] n. small plant species growing on hard ground; it has a salty flavor and is eaten by camels

(Daran) N Limonium somalorum (Vierh) Hutch & Bruce. Plumbaginaceae.

C Limonium cylindrifolium (Forsk) Cuf. Plumbaginaceae.

N Selaginella yemensis (SW.)Spring. Selaginellaceae.

C,S Moringa longituba Engl. Moringaceae.

N Salsola pycnophylla Brenan. Chenopodiaceae.

N Sphaerocoma hookeri T. Anders. Caryophyllaceae.

N Zygophyllum album L. Zygophyllaceae.

N Trianthema crystallina (Forsk) Vahl. Aizoaceae.

N Trianthema salsoloides Oliv. Aizoaceae.

N Zygophyllum prismaticum Chiov. Zygphyllaceae.

C Zygophyllum simplex L Zygophyllaceae.

C,N Zygophyllum somalense Hadidi Zygophyllaceae.

N Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

N Suaeda fruticosa (L) Forsk. Chenopodiaceae.

N Portulaca foliosa Ker.-Gawl. Portulacaceae.

NN, Bari, C Lagenantha nogalensis Chiov. Chenopodiaceae.

-darnaa / darnayd: (adj) 1. severe (se-viyar) bad (baadh), serious (siiri-yas); tough (taf) harsh (haarsh)~ si daran. 2. daran -ta: (n) small salty plant eaten by camels ]

(tilmaame) wax sidii hore ka liita. Shalay sidii uu ahaa maanta wuu ka daran yahay. Li: wacan.

daran -ta: (magac, dhedig, keli) geed cawseed dhulka ciidda dhanaan ka baxa oo xooluhu ku jeelbeelaan. Geelu darantii kuma dararine waaba ka daray. Dh: hayn, xudhuun.

(Daray-ga)

Geed, jaadka berdaha ah, oo miro wanaagsan oo la cuno bixiya.

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

m.l (daray, m.dh) Geed weyn, ka baxa biyamareennada iyo qararka webiyada oo miro waaweyn, macaan oo la cuno leh; mukay.

m. n. tree species, with edible fruit

(Darai) N Ficus quibeba Ficalho. Moraceae.

N Ficus sycomorus L. Moraceae.

-ah: (adj) 1. fresh (fareesh); juicy (jww-iz) ~ cusub 2. daray -ga: (n) tree with edible fruit

-ga: (magac, lab, keli) noloshaada oo hoos u dhacda.

daray -ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah jirdawaynta ahna midhood wayn oo ka baxa dhulka biyaha leh. Midho daray haddaan beri, duuduub ku ligi jirey, doorkan waxa aan hubsanayaa, dirxi inuu ku hoos jiro.

daray-ga: (magac, lab, keli) calaf la cuno oo cusub, gaar ahaan waxa dhulka ka soo baxa sida khudradda. Li: baryood, baarixi.

de: tree sp., with edible fruit

lx: daray

pd: (-ga)

ps: n5-m

key: daray

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saddex ah mid ku darid oo afar ka dhigid. Saddexdoodu way isku filan yihiin oo afrayn uma baahna. Dh: afrays.

m.f.dh eeg caree.

-ta: (n) an act of daring; a challenge

-ta: (magac, dhedig, keli) qof kale 'car!' ku dhihid oo u digid. Dh: carays.

Dating

La ifiyey; ifa haya; shidan.

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarmid.

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarnaan.

der. [adjective] lit, ignited

daaran [inchoative] v. catch fire, be ignited

(tilmaame) wax shidan ama holcaya. Dabku wuu daaranyahaye wax innoogu kariya.

m.dh la-mid: damaan.

f. n. bail; guaranty

-ka: (magac, lab, keli) xoolo iibgeyn loogu talagalay. Dibi dabaan ah ayaa lo'da la socda.

a: damaan, damaanad

de: bail; guaranty

lx: dabaan

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: dabaan

(Dabay-sha)

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

Wind

f. n. wind; weather

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

fk. Sida caadiga ah.

fk. Sida caadiga ah.

(falkaabe) wax la hubo ah; sidaa ah; sida caadiga ah.

(Dabra) N, C Cardiospermum corindum L. Sapindaceae.

m.dh (-imo, m.l) Qoobka iyo kubka meesha ay iska galaan; dhaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) halka bawdada iyo kubka u dhaxaysa ee lugtu ka laabanto. Dh: jilib, low. Wa: dabrimo.

(Dacayn-ta)

Biyo dac ah ku bi'in; biyo miir ah oo deggan qasid oo dac ka dhigid.

m.f.dh eeg dacee.

vl. n. state of overflowing, making water dirty

-ta: (magac, dhedig, keli) ceelka iyo darka inta u dhaxaysa biyo ku daadaadin. dacaynaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax dacayda ka xidhan ahaan. Awrka dacaynaanta ha ku deyne ka fur.

cf: dac, dacee

de: state of overflowing, making water dirty

lx: dacayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: dacayn

(Dakayn-ta)

Sariir iyo wax la mid ah korkeed isku kala bixin; (ku dakayn) nasasho; dangiigid.

m.f.dh eeg dakee.

-ta: (magac, dhedig, keli) sariir iyo wax la mid ah korkeeda isku kala bixin oo ku dangiigid.

(Dalayn-ta)

1. Dal ka dhigid.

2. Qurxin; dheehid; jalayn.

3. Aqal, kd., meelo ka banbannayn, si neecawda iyo iftiinku u soo galaan; neecaabin; khalfado u furid.

m.f.dh eeg dalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aqal iyo wixii la mid ah, in meel laga banneeyo si iftiin iyo neecawba uga soo galaan.

dalayn-ta: (magac, dhedig, keli) qurux u yeelid oo midabayn. Jawaabaha duxdoodii, adigaa daleeyoo, dahaadhkii ka qaadaye.

dalayn -ta: (magac, dhedig, keli) hadhayn ama dadid. Dalaynta waababku dhib kuma laha Suge oo waa nin dheer. Dh: hadhayn. Li: qaawin.

(Danayn-ta)

Dan u gelid; dan u yeelasho.

m.f.dh eeg danee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax u soo jeedid iyo fiiro u yeelasho.

Madaxa dhaawac lafta waxyeela kaga dhacay; daqar ku dhacay.

daqran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax madaxa dhaawac ka gaarey noqosho (qof).

daqran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax madaxa daqar ka gaarey ahaansho (qof).

daqran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax madaxa dhaawac ka gaarey noqosho (qof). m.f.dh, daqramid.

daqran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax madaxa daqar ka gaarey ahaansho (qof). m.f.dh, daqranaan.

der. [adjective] wounded on the head (with the bones of the cranium fractured ~ laid bare)