dabdhul

de: pox (disease characterized by small pustules ~ pimples)

hm: 1

lx: dabdhul

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dabdhul_1

de: volcano

hm: 2

lx: dabdhul

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dabdhul_2

(Dabdhid-ka)

Cudur dadka ku dhaca oo oogada nabarro la moodo in dab lagu gubey, ka soo yaacaan.

m.l Xilli roob shuux ahi ka da'o xeebaha gobollada koonfureed, taasoo ku beegan dhammaadka dabshidka.

m.l Xilli roob shuux ahi ka da'o xeebaha gobollada koonfureed, taasoo ku beegan dhammaadka dabshidka.

-ga: (magac, lab, keli) roob shuux ah oo ka da'a xeebaha gobollada koonfureed, wuxuuna ku beegan yahay dhammaadka dabshidka.

m.dh (-llo, m.dh) Weel bir ka samaysan oo marka ceelasha la qodayo dhoobada lagu qaado.

-sha: (magac, dhedig, keli) weel bir ka samaysan oo marka ceelasha la qodayo dhoobada lagu qaado.

danduul-sha: (magac, dhedig, keli) halka malabka shinnidu ku samayso ee geedka ka soo laadlaadda. Dh: handuul.

-ka: (magac, lab, keli) qof aan dhaqanka iyo diinta midna qaddarin. Dh: kabacad.

-ta: (magac, dhedig, keli) dab samayn oo curin. Dhabdhalin bay samaysay madagtii.

n. phr. salvo, continuous gunfire

de: salvo, continuous gunfire

lx: dab dhan

ps: np

key: dab_dhan

f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Ka d.: wax si aad u jeclaysasho.

-a: (magac, lab, keli) waxyaabo, iska daba imaatin kolba ini timaaddo. Maaliintii oo dhan ayaa la iska soo dabadhacayay.

m.dh In yar oo wax la beegay lagu khordiyo; suubis.

-da: (magac, dhedig, keli) inyar oo wax la kala miisaantay lagu daro. Dabadhah na iigumay darin subagga wadhatadii ii soo miisaantay. Dh: biiro, suubbis, raxayn.

f.g1 (-ayiri, -atiri/-dhahay, - dhahday; -dhihi) Ka d.: wax qof yiri ku celin.

(fal) inyar oo biira ah ku dar wax aad miisaantay ama miistay. Waad ii miistaye biirayar bal dabadheh. Dh: raxee, biiri.

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah doogga oo dhaadheer, aqal soomaaligana lagu sameeyo xooluhuna cunaan.

(Dabdheer-ta)

Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa; colka dabkaas sita.

m.dh 1. Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay in uu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa. 2. Colka dabkaas sita. 3. Bundug dheer.

f. n., [collective] firearms

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidanka kooxaha ku dagaallama hubka tiirada fog wax kadila. Dabdheer ayaan ka mid ahaa labaatan sano.

dabdheer -ta: (magac, dhedig, keli) dabka lagu dabo dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, dabka tiirada fog.

de: firearms

lx: dabdheer

pd: (-ta)

ps: n2-f-col

key: dabdheer

m.l D. ah: neef geel ah oo xilli dayr ah dhalay.

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha neefka dayrta jiilaalka ka horraysa dhala. Li: diraacdhal.

-ka: (magac, lab, keli) iskuxidhka wax aan aad isku haysan oo la isku sasabayo. Dh: kabkab.

v. give birth (together ~ many times)

de: give birth (together ~ many times)

lx: dhaldhal

pd: (dhaldhalay)

ps: v1=pl

key: dhaldhal

m.dh (-bo, m.l) 1. Meel la maro oo ciriiri ah. 2. Waddo buuro isu dhow dhex marta oo dhib lagu mari karo.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel cidhiidhi ah oo labada dhanba uu gidaar ka xigo. Dhubdhubta soo mar oo kaalay. Dh: dhudhub.

(Dabadhilif-ka)

1. Qof qof u midiidin ah oo weligi dabasocda; kabsid.

2. Dhilif.

dabadhilif¹: m.l (-fyo, m.dh) Cid, cid kale si midiidinnimo ah danaheeda ugu fulisa.

dabadhilif²: m.dh Barida idaha lafta yar ee dhuuban ee ay ku dhammaato.

dabadhilif¹: m.l (-fyo, m.dh) Cid, cid kale si midiidinnimo ah danaheeda ugu fulisa.

dabadhilif²: m.dh Barida idaha lafta yar ee dhuuban ee ay ku dhammaato.

m. n., [compound] stooge, puppet, lackey

-ka: (n) puppet (papit); stooge (istuuj); yes man; sycophant (sake-fent) ~ la jiitaa

-ka: (magac, lab, keli) qof la shaqeeya cadowga ka horjeeda horumarka bulshadiisa. Dabadhilif guul ma gaadho. Dh: shaadirle.

dabadhilif -ta: (magac, dhedig, keli) lafta yar ee ugu danbaysa lafdhabarta noolaha ee xagga ugu dambaysa xigta. Dabadhilifta ayaa igu xanuuntay fadhigii badnaa. Dh: dabagibin, xaarquud.

cf: kabaqaad, kabsid, midiidin

de: stooge, puppet, lackey

lx: dabadhilif

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: dabadhilif

-ha: (magac, lab, keli) qalab batrool ku shaqeeya oo korontada dhaliya. Dabdhaliye fiican ayaan soo iibsaday. Dh: mishiin, guruub.

m.l Neef ugaar ah oo aan gelin dabinka loo dhigo.

-ka: (magac, lab, keli) ugaadh aan gelin dabinka loo dhigo.

m.l Duullaan rogaalcelis ah oo cid dhowaan la dhacay lagu sameeyo.

-ka: (magac, lab, keli) duullaan rogaalcelis ah oo cid dhowaan la dhacay lagu sameeyo.

Headland

(Dhul-ka)

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

m.l (-lal, m.l) 1. Meeraha dadku dushiisa ku nool yahay. 2. Barri. 3. Dal.

Earth

pr. n., loc. Earth (our world ~ the third planet)

m. n. country, land; homeland, fatherland; earth, dirt, soil, ground

-ka: (n) 1. land (laandh); territory (tere-tori); country ~ wadan. 2. earth (eerath) ground (grawndh); soil (sooyl) ~ ciid

Terra

Land

-ka: (magac, lab, keli) dunida ballaadhan ee aan ku dhaqannahay, xiddigga keliya ee biyo iyo hawo leh ee noole dul degi karo ama lagu dul noolaan karo. Dh: arlo.

de: disease of camels

lx: dhul

pd: (-ga)

ps: n-m-col

key: dhul

أرض

v. request, order (as merchandise)

m.l la-mid: cambuul¹.

m. n. small hut, shelter

abbuul m. n., [collective] bundle of plant stalks put in the sun to dry

-ka: (magac, lab, keli) xidhmo geed sisin ah.

abbuul -ka: (magac, lab, keli) hoy yar oo beeraha laga dhex dhiso oo ka samaysan caws iyo qoryo.

Solanum Jubae 60

f.g1 (-ulay, -ushay) Xoolo koox-koox u socda si degdeg ah u rarid.

(fal) daadguree oo raashin uudka ka qaad oo meel la dhigo gee. Jallaha daabul oo bohosha ku gur. Dh: daadguree.

daabul-ka: (magac, lab, keli) ka guridda hadhuudh uudka laga qaado oo boholaha iyo meelaha lagu kaydinayo la geeyo. Dh: daadgurayn.

(Daaduf-ka)

Aan waxba haysan oo iska wareega haya; cayr.

daaduf¹: m.l (-fyo, m.dh) Qof shaqsiyaddiisu liidato oo cayr ah. la-mid: daadduf¹.

daaduf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Qof cayrnimo darteed la carcaraafid. la-mid: daadduf².

m.l (-fyo, m.dh) Qof shaqsiyaddiisu liidato oo cayr ah. la-mid: daadduf.

m. n. vagabond; useless ~ worthless person

de: vagabond; useless ~ worthless person

lx: daaduf

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: daaduf

(Dabaa-sha)

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

f. n. swimming

-dabaasha: (n) swimming (iswi-ming); swim (iswim). Ex: dabaal ma taqaan? do you know how to swim?

-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha oo la dul sabbeeyo iyaga oo aan dhulkana la gaadhayn.

a: dabbaal

de: swimming

lx: dabaal

pd: (/sha)

ps: n1-f, n2-f

key: dabaal

سياحة

(Dabay-sha)

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

Wind

f. n. wind; weather

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

m.dh (-lo, m.l) (daawo) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹ (5).

m.dh (-lo, m.l) (daaw.) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹: (5).

Wind

(Dabool-ka)

Wixii wax qarsha: weel yar oo weel weyn afka laga saaro; huwis.

dabool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Qalab afka laga saaro weelasha si aysan wax ugu dhicin. 2. la-mid: daboolid.

dabool²: m.dh Gudin weyn.

dabool³: f.g1 (-oolay, -ooshay) 1. Weel iyo wixi lamida si ayan wax ugu dhicin afka wax ka saarid. 2. Wax muuqaalkooda qarin. Tusaale: “Daruur baa cirka dabooshay”.

dabool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Qalab afka laga saaro weelasha si aysan wax ugu dhicin. 2. la-mid: daboolid.

dabool²: f.g1 (-oolay, -ooshay) 1. Weel iyo wixi lamida si ayan wax ugu dhicin afka wax ka saarid. 2. Wax muuqaalkooda qarin. Tusaale: Daruur baa cirka dabooshay.

m. n. lid, cover

dabool v. cover, close; disguise

-ka: (n) cover (havar); lid (lidh); cap (kaap); cozy (kowsi) ~ fur hado, dahaar aabbur

dabool -ay / dabooshay: (v) put a cover or covering on

Copertura

Cover

(fal) wax muuqda qari ama weel afkiisu furan yahay wax saar. Caanaha dabool daqsigu yaanu geline. Dh: aabbudh.

dabool -ka: (magac, lab, keli) weel yar oo weel weyn afka laga saaro si waxa ku jira aanu cayayaanku u gelin ama saxar ugu dhicin ama aanu u qaboobin. Daboolka saar xeedhada. Dh: afsaar, aabbu.

(Dabuub-ta)

Hadal, dood, baane, baanise.

m.dh (-bo, m.l) 1. la-mid: dabeeb. 2. Meel hoobad ah.

f. n. discussion, argument, 'words'