dabcixun

-da: (magac, dhedig, keli) dabeecad xumaan, baaxaalli xumaan. Dabcixumo dad kaa saartay. Dh: xanaaqi, jacjacoor. Li: camalsami.

m.dh la-mid: debcin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan giijisnayn ama aan adkayn. Dabcinta suunku ragga qaar waa u caado. Dh: jilcin. Li: giijin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dabcixumo.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof hab la dhaqan wanaagsan aan lahayn ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof hab la dhaqan wanaagsan aan lahayn ahaansho. m.f.dh, dabeecadxumaan.

der. [adjective] with bad character, having a bad attitude

(adj) ill-tempered; hot-tempered; temperamental (tem-para-men-tel)-, moody (muudi)-, sullen (so-len)-, irascible (iraasi-bal); crabby (krabi)-, short-tempered ~ camalxun, dabcixun

(tilmaame) camal xun oo aan dad la dhaqan lahayn. Dh: dabcixun.

de: with bad character, having a bad attitude

lx: dabeecadxun

pd: (dabeecadxumaa)

ps: adj-der

key: dabeecadxun

(Dabci-ga)

Dabeec, dabeecad, abuur, falfal; sansaati; dhalan.

dabci¹: m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay; baxaalli, abuur. la-mid: dabeec (1), dabeecad (1), dabeeco, dabiicad.

dabci²: f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: debci².

m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay; baxaalli, abuur. la-mid: dabeecad, dabeeco.

m. n. character, behavior, disposition

dabci v. weaken, relax, loosen, ease

-ga: (n) behaviour also behavior (b-iheey-viyar)-, character (kaaraktar)-, conduct (kon-dhakt)-, personality (peer-so-naalati)-, disposition (dis-pozi-shin) ~ dabeecad, akhlaaq

dabci -yey / say: (v) loose (luus); soften (soofan); relax (rilaks) ~ jilci

-ga: (magac, lab, keli) dhaqanka Eebbe ku abuuray ee u gaarka ah. Dabciga wanaagsani dadkuu kugu daraa. Dh: dabeeco, dabeecad, abuur, sansaan, falfal, dhalan.

(Dabin-ka)

Farsamooyin jaadad badan ah oo ugaarta iyo nafley kale oo badan lagu qabto.

m.l (-nno, m.dh) Bir, siriq, god iyo wixi lamida oo loo dhigo nafleyda si loo qabto.

m.l (-nno, m.dh) Bir, siriq, god iyo wixi lamida oo loo dhigo nafleyda si loo qabto.

m. n. trap

-ka: (n) trap (taraap); decoy (diikooy) ~ siriq

dabin dhige -ha: (n) trapper (taraapar); trap maker

dabin u qool -ay / qooshay: (v) entrap (entaraap); ensnare (en-isneer); lure (luur); bait the trap; trick (tiriik)

-ka: (magac, lab, keli) qalab noocyo badan ah oo ugaadha iyo naflayda kalaba lagu qabto. Dabin baan dhigay geedka hoostiisa laakiin weli wuu madhanyahay. Dh: qab, qabato.

de: trap

lx: dabin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dabin

m.f.dh eeg daaci².

-ta: (magac, dhedig, keli) wixii uu cunay in ka mid ah ka hunqaacin. Kolka la daacaqudmo ayay daacintu fiican tahay.

m.f.dh eeg dabbi. la-mid: dabbis.

fk. Sida caadiga ah.

fk. Sida caadiga ah.

(falkaabe) wax la hubo ah; sidaa ah; sida caadiga ah.

m.dh la-mid: debcid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg daabicid.

m.dh (-imo, m.l) Qoobka iyo kubka meesha ay iska galaan; dhaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) halka bawdada iyo kubka u dhaxaysa ee lugtu ka laabanto. Dh: jilib, low. Wa: dabrimo.

m.l.kh (-nno, m.dh) 1. D. ah: awr dadka qaniina. 2. D. ah: nafleyda inteeda hilibka dadka quudan karta.

m.l.kh (-nno, m.dh) 1. D. ah: awr dadka qaniina. 2. D. ah: nafleyda inteeda hilibka dadka quudan karta.

m. n., [compound] (adj.): cannibal; ogre; man-eating, bloodthirsty, ferocious

-ka: (n) cannibal (kaanibal) ~ dadqal

-ka: (magac, lab, keli) awrka dadka cuna.

cf: dadqaad, dadqal

de: cannibal; ogre; [atr.] man-eating, bloodthirsty, ferocious

lx: dadcun

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dadcun

m.f.dh eeg damci. la-mid: damcis.

(Debcin-ta)

Adaygga ka bi'in; wax jilicsan ka dhigid; xoogga ka yarayn.

m.f.dh eeg debci. la-mid: dabcin.

to loosen

vl. n. looseness, slackness

-ta: (magac, dhedig, keli) marka shay giijisan laga bi'inayo giijinta, adkaynta laga sii daynayo. Dh: dabcin. Li: giijin.

de: looseness, slackness

lx: debcin

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: debcin

f.mg4 (-umaa, -umayd) 1. Wax aan si habboon isugu dubaridnayn ahaansho. 2. Qof si aan wanaagsanayn wax u farsameeyey ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) 1. Wax aan si habboon isugu dubaridnayn ahaansho. 2. Qof si aan wanaagsanayn wax u farsameeyey ahaansho. m.f.dh, habxumaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): disorganized, badly organized, badly off, in disorder

-habxumaa: (adj) bad manners

de: disorganized, badly organized, badly off, in disorder

lx: habxun

pd: (habxumaa)

ps: adj-cmp

key: habxun

(Sabcin-ta)

Labada sacab isku garaacid; sacab tumid; (ama sacbin).

m.f.dh eeg sabci. la-mid: sabcis, sacbin, sacbis.

-ta: (magac, dhedig, keli) labada sacab isku garaacid; sacab tumid. Sacbin ku soo dhoweeya saajinka.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

a: dabac

de: character, behavior, disposition

hm: 1

lx: dabci

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: dabci_1

de: weaken, relax, loosen, ease

hm: 2

lx: dabci

pd: (dabciyey)

ps: v2a=

key: dabci_2

(Dabniin-ka)

1. Ugaar, kd. xarig ama wax kale oo lagu qabto u dhigidda.

2. Dabid.

m.dh la-mid: dabid.

vl. n. act of making a hunting trap (with rope ~ another material)

dabo [feminine] n., loc. after, behind

dabo [feminine] n. tail; buttocks, anus, rectum

dabo v. catch; try to snare; hunt by trapping

-ka: (magac, lab, keli) dabin u dhigniinka ugaadha iyo wixii la mid ah. Dabniinka ugaadhuu da'daa ku soo gaadhay.

dabniin -ka: (magac, lab, keli) isku qabashada isha. Dabniin awgii ishu maba muuqan.

dabniin -ka: (magac, lab, keli) xidhiidhinta awr, baabuur ama wax kale.

dabniin -ka: (magac, lab, keli) timaha isku tidcid ama soohid. Dabniinkii timaha waan ka daayey.

de: act of making a hunting trap (with rope ~ other material)

lx: dabniin

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: dabniin

m.f.dh eeg dabsii.

vl. n. output

cf: soosaarid; rw: bax ~ bixi

de: output

lx: kabixin

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: kabixin

(Sabin) S Harrisonia abyssinica Oliv. Simaroubaceae.

-caqlixumaa / caqlixumayd: (adj) stupid (istuu-pidh); dumb (dam); unwise (an-waays); obtuse (ob-tuus); dull (dhal) ~ caqligaab, doqon

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax daawo loo helay ahaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dab meel ka kicin oo ololin dab weyn. Dabkicinta kooraankaa u sabab ahaa sida la sheegay.

dabkicin -ta: (magac, dhedig, keli) dad nabad ku wada nool dhexdooda fidno ka kicin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dab ama xiisad kicin.

f.mg4 (-maa, -mayd) 1. Cid tiiraanyo hayso ahaansho. 2. Cid aan niyad wanaagsan lahayn ahaansho.

f.mg4 (-maa, -mayd) 1. Cid tiiraanyo hayso ahaansho. 2. Cid aan niyad wanaagsan lahayn ahaansho. m.f.dh, qalbixumaan.

-ka: (magac, lab, keli) cid ay ku dhacday nafaqo darro. Dabacayuun dababbuur ab ayey walaalo ahaayeen.

m.l Hal marka ay rinto si dhaqso ah aan u goojin.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Ku d.: wax, wax kale ku xiriirsan ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Ku d.: wax, wax kale ku xiriirsan ahaansho. m.f.dh, dabaxirnaan.

(fal) (ku ~) cid kale waxay samayso la samee.

-ka: (magac, lab, keli) inta dabka ugu xigta ee u dhaw. Aloolku waa haylaan dabxigeen ah.

-ka: (magac, lab, keli) si xoog leh oo wax loo jeclaado in wax la hanto.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dabeecad, fir, muuqaal iyo wixi lamida oo aan la jeclaysan leh ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax dabeecad, fir, muuqaal iyo wixi lamida oo aan la jeclaysan leh ahaansho. m.f.dh, dhalanxumaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): having a bad character, bad-natured; having a defective background

de: having a bad character, bad-natured; having a defective background

lx: dhalanxun

pd: (dhalanxumaa)

ps: adj-cmp

key: dhalanxun

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof, hab aan wanaagsanayn u dhaqma ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof, hab aan wanaagsanayn u dhaqma ahaansho. m.dh, dhaqanxumaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): coarse, rude, impolite

-dhaqanxumaa / dhaqanxumayd: (adj) impolite (im- po-laayt); ill-mannered (iil-maanaridh); unmannerly (an-maanarli); discourteous (dis-keer-tiyas); rude (ruudh)

de: coarse, rude, impolite

lx: dhaqanxun

ps: adj-cmp

key: dhaqanxun

m.f.dh eeg cuddabixi. la-mid: cuddabbixis.

-ka: (magac, lab, keli) dhar iyo wixii la mid ah, xaradh ku samayn.

daabacitaan-ka: (magac, lab, keli) buug iyo wixi la mid ah, madbacad ku qoritaan. Daabacitaanka qaamuusku bil iyo badh buu qaadan karaa qoristiisuna sannado.

(Daba-unun) NFD Commiphora africana (A. Rich.) Engl. Burseraceae.

S, May Commiphora palmatifoliolata Chiov. Burseraceae.