dabayuub

-ka: (magac, lab, keli) qof aan dhaqanka iyo diinta midna qaddarin. Dh: kabacad.

(Dabuub-ta)

Hadal, dood, baane, baanise.

m.dh (-bo, m.l) 1. la-mid: dabeeb. 2. Meel hoobad ah.

f. n. discussion, argument, 'words'

-ta: (n) standpoint (istaandh-pooynt); point of view; one's opinion or conviction. Ex: dabuubtayda maqal!; listen to my point of view!

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalka uu qofku ku tiraabo. Dabuubtiisa gabay wataan ka tegay dihashadiisiiye.

dabuub-ta: (magac, dhedig, keli) ujeeddada ama nuxurka hadalka. Dabuubta gabaygan cid ku daasha mooyaane cid kale ma fahmi karto. Dh: dulucda, biyadhac.

de: discussion, argument, 'words'

lx: dabuub

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: dabuub

-ka: (magac, lab, keli) magaca loogu yeedho ugaadha inta geesaha leh.

labaduub -ka: (magac, lab, keli) mardimo geesaha xoolaha iyo ugaadhu yeeshaan oo da'dooda lagu xisaabiyo. Dh: labaduub.

-ka: (magac, lab, keli) cid ay ku dhacday nafaqo darro. Dabacayuun dababbuur ab ayey walaalo ahaayeen.

m.l.kh D. ah: neef lo' ah oo aan sanka ka neefsan karin.

-ga: (magac, lab, keli) neef lo'da ka mid ah oo carrabdheer soo bixiya markuu harraado. Dhiinyar waa dabaylnuug.

dabaylnuug -ga: (magac, lab, keli) qof ama neef had iyo goor afka kala haya oo laydha cabba.

-ka: (magac, lab, keli) cudur lo'da ku dhaca. Intaan ruuxba ruux dilin, lo'da dabokaruub gelin, waa inoo digtoonaan.

(Canyayuub-ka)

Duudduub si aan qurux badnayn laysugu laallaabay; isku jajabsan; aan la kala bixin.

canyayuub¹: m.l Si qaab daran oo wax loo duudduubo.

canyayuub²: f.g1 (-bay, -btay) Si qaab daran wax u duudduubid.

canyayuub¹: m.l Si qaab daran oo wax loo duudduubo.

canyayuub²: f.g1 (-bay, -btay) Si qaab daran wax u duudduubid. m.f.dh, canyayuubid.

m. n. rumpled item, creased material

canyayuub v. rumple, crease

-ka: (n) an irregular or untidy crease; wrinkle (rin-kal); crinkle (kirin-kal) rumple (ram-pel), crease (kiriis) ~ duuduub, laalaab

(fal) si aan habboonayn oo cidhiidhi ah u duudduub. Dh: camanjuuji, canbus.

canyayuub -ka: (magac, lab, keli) duudduub si aan qurux badnayn la isugu laablaabay; wax aan kala baxsanayn. Dh: jactad, canbus.

-ta: (magac, dhedig, keli) waadaan ceelka la soo daray oo aan buuxin.

m.l Hal marka ay rinto si dhaqso ah aan u goojin.

(fal) labadiisa gacmood dhabarkiisa dib ugu laab oo ku xidh si loo ciqaabo.

garbaduub -ka: (magac, lab, keli) qofka labadiisa gacmood oo dhabarka inta dib loogu laabo lagu xidho.

m.l Magaca loogu yeero ugaarta inta geesaha leh, (labaduub, saddex-duub...) iyadoo laga soo qaaday wareegga geesaha, halkii wareegba (duub) hal gu'.

m.l Magaca loogu yeero ugaarta inta geesaha leh, (labaduub, saddex-duub...) iyadoo laga soo qaaday wareegga geesaha, halkii wareegba (duub) hal gu'.

m.l Mardimo geesaha xoolaha iyo ugaartu yeeshaan oo da'dooda lagu xisaabiyo. la-mid: laba-duub.

m.l Mardimo geesaha xoolaha iyo ugaartu yeeshaan oo da'dooda lagu xisaabiyo. la-mid: laba-duub.

(Dabakarruub-ka)

Cudur lo'da ku dhaca.

m.l Cudur halis ah dhaqso u faafa, lo'da ku dhaca oo leh shuban badan oo dhiig la socdo iyo ilmayn; shiifow; beergooye; beerfur.

m.l Cudur halis ah dhaqso u faafa, lo'da ku dhaca oo leh shuban badan oo dhiig la socdo iyo ilmayn; shiifow; beergooye; beerfur.

m. n., [compound] disease of cattle

-ka: (n) a cow disease; diarrhea also diarrhoea (daay-riya) that affects cows

-ka: (magac, lab, keli) xanuun xoolaha ku dhaca gaar ahaan lo'da. Dabakarruub ayaa xoolihii dhammeeyey.

cf: dabo + ka + ruub

de: disease of cattle

lx: dabakarruub

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dabakarruub

Loess

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl diiran oo qallalan oo ka dhacda dhinaca buurta ee duggaalka ah, waxaana aad loogu yagaan waadiga buurta Albasta woqooyi, halkaas oo uu magacu ka soo askunmay.

name: Job

name-m persecuted, penitent (Job); Prophet in the Holy Qur'an

de: Job

lx: Ayuub

ps: name-m

key: Ayuub

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

m.l (-bab, m.l) Bayd faal, oo madaxa iyo tan manjaha ka sarreysa min hal ka ah, manjaha iyo tan madaxa ka hooseysana min labo.

-ka: (magac, lab, keli) minanka faalka min ka mid ah.

(Bayuur-ta)

Ceebaal weyn; ceeb; jiciir; jac; maqdiir.

m.dh Ceeb aad u weyn; jiciir.

f. n. disgrace, big scandal, something shameful

-ta: (magac, dhedig, keli) ceeb weyn; wax ceebaal ah oo aad loola yaabo. Dh: foolxumo, jac, jiciir, sharafdarro, fadeexad, maqdiir. Wa: bayuuro.

cf: ceeb ~ ceebaal, jac, jiciir

de: disgrace, big scandal, s.t. shameful

lx: bayuur

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: bayuur

name: David

de: David

lx: Daauud

ps: name-m

key: Daauud

m. n. peacock

bw: Arabic

de: peacock

lx: daauus

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: daauus

(Dabay-sha)

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

Wind

f. n. wind; weather

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

m.l D. ah: xarig dun laga sameeyo oo fardaha lagu jareeyo.

-a: (magac, lab, keli) xarig dun laga sameeyo oo fardaha lagu jareeyo.

m.l (-syo, m.dh) Qof aan damiir iyo akhlaaq lahayn oo aan ka xishoon in uu walaashiis ama xaaskiisa uu rag kale u geeyo.

m.l (-syo, m.dh) Qof aan damiir iyo akhlaaq lahayn oo aan ka xishoon in uu walaashiis ama xaaskiisa uu rag kale u geeyo.

m. n. rascal, person without moral values

-ka: (n) ; immoralist (i-moora-liist); bad person; bad guy; unprincipled male; one without morals; rascal (raas-kal); villain (vi-lan)

-ka: (magac, lab, keli) nin aan xumaanta ka reebin dadka uu masuulka yahay gaar ahaan xaaskiisa iyo carruurta uu dhalay.

bw: Arabic

de: rascal, person without moral values

lx: dayuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: dayuus

-ka: (magac, lab, keli) caag madaw oo jilicsan oo ka hooseya taayirka babuurka naqaskana celiya.

tayuub -ka: (magac, lab, keli) cinjir shaagga ka hooseeya oo neefta lagu rido, neefta laga buuxsho.

Grain

-ka: (magac, lab, keli) magac guud oo firida la quuto oo dhan ka dhexeeya. Dh: midho.

(fal) ka wada qaad; xasil oo wuxuu maamul hayay ka wareeji. Dharka ka xayuub.

xayuub -ka: (magac, lab, kel) dahaadh jilicsan oo meel ku rogmada ama laba shay kala dhex gala. Dh: dahaadh.

name-m beloved; David; Prophet in the holy Qur'an

nickname; name-f peacock

-ka: (n) peacock (pii-kak)

-ka: (magac, lab, keli) shinbir aad u qurux badan oo leh baalal badan oo sida jeegaanta u kala baxa, midabyadeedana leh. Daa'uus la moodyeey qurux, dumar baad u sidataa.

-ka: (magac, lab, keli) barxadda ay leeyihiin goobaha dad badani wax ku bartaan, sida dugsiyada iyo wixii la mid ah oo dadka goobta oo dhan la isugu keeno intii safsaf loo joojiyo. Ardadu waxay taagan yihiin daabuurka.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

(Daaxuur-ka)

Daayeer weyn oo lab.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m. n. adult male monkey

-ka: (magac, lab, keli) daayeerka lab ee wayn. Daaxuur ayaan dilay. Dh: coomir, coofaadh.

cf: daayeer

de: adult male monkey

lx: daaxuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daaxuur

(Dabafur-ka)

Banatiikhdii hore jaad kamid ah.

dabafur¹: m.l 1. (-rro, m.dh) la-mid: dabakafur. 2. Khiyaamo; dhagar. 3. la-mid: dabafurid.

dabafur²: f.g1 (-ray, -rtay) Xog qof u qarsoon kashifid.

m.l 1. (-rro, m.dh) la-mid: dabakafur. 2. Khiyaamo; dhagar.

m. n., [compound] musket, old-fashioned rifle

dabafur v., [compound] open something at the back; reveal, give (a secret)

(fal) cid ballan aad isku ogaydeen kaga bax. Dh: badhifur, wacadfur.

dabafur -ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah hubkii hore ee lagu dagaallami jiray oo gadaal ku lahaa meel laga furo oo laga cabbeeyo. Awoowo wuxuu lahaan jiray dabafur. Dh: dabakafur.

(fal) laydha u dhig oo neecawi si uu kuugu engego.

(tilmaame) wax aan fiicnayn oo ku caajisgeliya.

m.l Xilli roob shuux ahi ka da'o xeebaha gobollada koonfureed, taasoo ku beegan dhammaadka dabshidka.

m.l Xilli roob shuux ahi ka da'o xeebaha gobollada koonfureed, taasoo ku beegan dhammaadka dabshidka.