dabayli — Macnaha & Turjumaada

(fal) laydha u dhig oo neecawi si uu kuugu engego.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) laydha u dhigid oo neecawin si uu u engego.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabay-sha)

2

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

Wind

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wind; weather

2

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

waa la naqliyay ✓

1

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

2

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

2

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

waa la naqliyay ✓

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax biyo dabaal kaga gudbin. la-mid: dabaalsii, dabbaali, dabbaalsii.

waa la naqliyay ✓

v. teach ~ cause someone to swim; make someone swim

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dabaalsii.

waa la naqliyay ✓

1

a: dabaalsii

2

de: teach ~ cause s.o. to swim; make s.o. swim

3

lx: dabaali

4

pd: (dabaaliyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: dabaali

waa la naqliyay ✓

1

(Ciira-da)

2

Midabka ciiryaamada; wixii kaloo midabkaas yeesha (habaas badan oo dabayli kiciso; qiiq; kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Gufaaca-da)

2

1. Roob dabayli soo harbinayso.

3

2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehan tahay oo badda kacsani soo daacdo.

4

3. Ur ama dabayl weyn oo xoog ku timaadda.

5

4. Butaaco.

waa la naqliyay ✓

1

ciiro¹: m.dh 1. Midabka ciiryaamada; wixii kaloo midabkaas yeesha (habaas badan oo dabayli kiciso, qiiq iyo wixi lamida). 2. Boor ay dabayl kicisay.

2

ciiro²: m.dh (c.cimi) Cuf saxarro yaryar oo boor ah, qiiq iyo wixi lamida kuwaas oo qariya gibilka ilaa iyo meel u dhaw dhulka dushiisa, taas oo keenta in uu yaraado araggu ilaa iyo 2 Km. meel ka hooseysa marka laga soo cabbiro dhulka dushiisa, laakiin 1 Km. ka hoos ciiradu kama jirto.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.af) Xaraf marka lagu dhawaaqayo aan afka dabayli ka soo baxayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Wax dabayli keentay amase ku xidhan. Tuulimaad d. waa waxyaabaha ay dabayli qaadday ama ay dhigtay meel dhulka dushiisa ah waxaana ka mid ah dabayl tuul, bacaadka iyo tuulimaadyada lamaddegaannada.

waa la naqliyay ✓

1

gufaaco¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob dabayl soo harbinayso. 2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehantahay oo badda kacsani soo daacdo.

2

gufaaco²: m.dh (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo, oo kala ah laba nooc. Nooc wuxuu gaar u yahay loolalka cimiladoodu ay tahay meel dhexaadka; nooca kalena waxaa loo yaqaanaa gufaacada kulaaleyda. Labada nooc waa isu egyihiin, sababtoo ah labaduba waxay uga dhac aan galoob-badhka woqooyi si lid saacad wareeg ah, galoob-badhka koonfureedna si saacad wareg ah.

waa la naqliyay ✓

1

ciiro¹: m.dh 1. Midabka ciiryaamada; wixii kaloo midabkaas yeesha (habaas badan oo dabayli kiciso, qiiq iyo wixi lamida). 2. Boor ay dabayl kicisay.

2

ciiro²: m.dh (c.cimi) Cuf saxarro yaryar oo boor ah, qiiq iyo wixi lamida kuwaas oo qariya gibilka ilaa iyo meel u dhaw dhulka dushiisa, taas oo keenta in uu yaraado araggu ilaa iyo 2 Km. meel ka hooseysa marka laga soo cabbiro dhulka dushiisa, laakiin 1 Km. ka hoos ciiradu kama jirto.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.af) Xaraf marka lagu dhawaaqayo aan afka dabayli ka soo baxayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Wax dabayli keentay amase ku xidhan. Tuulimaad d. waa waxyaabaha ay dabayli qaadday ama ay dhigtay meel dhulka dushiisa ah waxaana ka mid ah dabayl tuul, bacaadka iyo tuulimaadyada lamaddegaannada.

waa la naqliyay ✓

1

gufaaco¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob dabayl soo harbinayso. 2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehantahay oo badda kacsani soo daacdo.

2

gufaaco²: m.dh (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo, oo kala ah laba nooc. Nooc wuxuu gaar u yahay loolalka cimiladoodu ay tahay meel dhexaadka; nooca kalena waxaa loo yaqaanaa gufaacada kulaaleyda. Labada nooc waa isu egyihiin, sababtoo ah labaduba waxay uga dhac aan galoob-badhka woqooyi si lid saacad wareeg ah, galoob-badhka koonfureedna si saacad wareg ah.

waa la naqliyay ✓

/drift/ (n) 1. dhaqaaq ama xoog tamar kale ay wado, sida wax dabayli waddo (n) 2. dulucda (macnaha guud ee hadalka) (v) 3. soo-bitin ama soo-tuurid, sida wax dabayl ama mawjadi wado. e.g. Snow drifted across the road. (v) 4. iska-meeraysi (iska-war-wareegid).

waa la naqliyay ✓

/ripal/ (n) mawjad yar (mawjadda yar ee biyaha, kolkii wax lugu dhex tuuro ama dabayli marto).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabayli ha kugu dhacdo. Willku wax dabaylooday ayuu iila muuqdaa.

2

dabaylood-ka: (magac, lab, keli) xilliga dabayshu dhabanayso. Dabayloodka ka ilaali carruurta.

3

dabaylood -ka: (magac, lab, keli) wax dhammaad ah. Hawshii waa dabaylood baan filayaa hadda. Dh: gabaabsi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ololkii joojin oo bakhtiyid. Dab dabayli shidayso damid ha ka sugin. Dh: damis, bakhtiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is taag; sare u joogso. Dh: istaag. Li: fadhiiso.

2

kac: (fal) hurdo ka toos. Hurdada ka kac oo danahaaga qabso.

3

kac: (fal) xoolihii aad haysatay ka farabbax; lacagtu ha kaa dhammaato. Dh: caydhow.

4

kac: (fal) «dhul iyo wixii la mid ah», sare u soo food oo soo buuro.

5

kac: (fal) «meel ama dhinac» aad. Dhankaa iyo Beledweyn ayuu ciidankii u kacay.

6

kac: (fal) «roob iyo wixii la mid ah», joogso oo qaad. Waa goor aan dhardannay, kolkuu roobku naga kacay.

7

kac: (fal) «da' ama fac isku waqti ah», kor oo weynaw. Dhallinyar fiican baa dalkeenna u kacday.

8

kac: (fal) «matoor iyo wax la mid ah», istaadhan oo wareego. In badan buu yaalloo, way adag tahay sidii gaadhigu u kaco.

9

kac: (fal) «bad, dabayli ha ku gasho oo lulan. Xilliga xagaaga baddu way kacdaa.

10

kac: (fal) «siigo iyo boodh», samada isku shareer. Gaadhigii inna dhaafay baa siigada innagu kiciyay.

11

kac: (fal) fardo iyo wixii la mid ah», aad u orod. Faras kacsan baad na jidhsiisay.

12

kac: (fal) xanuunka sonkorta iyo wixii la mid ah, intii xadkaagu ahaa, ka sarray oo ka biir. Sonkortaa igu kacsan maanta.

13

kac: (fal) qiimaha badeecad lagu gado», qaali nogo oo sicirkaagu hakordho. Shidaalku ayaamahan wuu kacay.

14

kac: (fal) haad iyo wax la mid ah», duul oo hawada jibaax. Shinbiro badan baa guriga dushiisa ka kacay

15

kac: (fal) qof ama dad, (ka ~), cadhoo oo dhirif Waxaan ka kacay: sida xun oo uu iila hadlay.

16

kac: (fal) «muran, dagaal iyo wax la mid ah, (ka ~), bilaaban. Wuxuu khilaafku ka kacay weyl yar oo waraabe cunay.

17

kac: (fal) «shir, heshiis iyo wixii la mid ah, ka ka teg oo ka bax. Ergadii, shirka way ka baxday.

18

kac: (fal) ula, wax ula kas iyo ula jeeddo u samee. Aqallada gutaankoogu ula kac buu ahaa.

19

kac: (fal) la col dagaal ku jiray, ka adka. Ciidankii cadawga waa lala kacay.

20

kac: (fal) duco ama habaar», ha lagu arko oo aqbal noqo. Awoowo, ducadiisu way kacdaa.

21

kac: (fal) dab iyo wax la mid ah», meel qabsooo huri. Dabka xaafadda gubay, wuxuu ka kacay kibriid.

22

kac (fal) «miino iyo wax aasnaa», cid ku qarax. Gaadhigii naga horreeyay ayay miino la qaraxday.

23

kac-da: (magac, dhedig, keli) subaxa hore. Kacda hore anoo kood u baxay ma i katiineeyey. Dh: subax, muuni, hiir, salaad.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilli munaasabadeed oo wax u gaar ah. Waa moosinkii bad furanka doonyaha. Dh: mawsim, xilli.

2

moosin-ka: (magac, lab, keli) dabayl xilliyeed ka dhacda badweynta Hindiya iyo Koonfurta Aasiya. Waxa dhacaya waa dabaylihii moosinka.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel wax dhintay lagu aaso.

2

xawaal-sha: (magac, dhedig, keli) deggenaanshaha badda kolka aanay dabayli jirin. Maanta baddu waa xawaal oo waa lagu dabbalan karayaa. Dh: deggenaan.

3

xawaal -ka: (magac, lab, keli) dabayl dhacda marka ay badu kacsan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) xeer ku wareejisan oo dabaysha laga adkeeyey ah. Aqal xeeran dabayli ma riddo. Dh: adkaysan.

2

xeeran: (tilmaame) xayndaab ku soo meegaaran ah. Booto silig ku xeeran ayaan iibsaday. Dh: xayndaaban, dayran.

3

xeeran: (tilmaame) sharciyaysan oo xeer ahaan u yaal. In wixii is afgaranwaa ah wada hadal lagu xalliyo ayaa innoo xeeran.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaalin-ta)

2

Qof ama wax kale oo aan dabaal aqoon biyo dhexmarin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dabaali. la-mid: dabaalsiin, dabbaalin, dabbaalsiin, dabbaalsiis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dabaalsiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: wind; weather

2

hm: 1

3

lx: dabayl

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f

6

xe: It will be a bit windy tomorrow.

7

xv: dabeyl

8

key: dabayl_1

waa la naqliyay ✓

1

a: dabeyl

2

de: paralysis, palsy

3

hm: 2

4

lx: dabayl

5

pd: (/sha)

6

ps: n0-f

7

key: dabayl_2

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax qoyan si uu u qallalo dabayl u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax qoyan si uu u qallalo dabayl u dhigid. m.f.dh, dabaylayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) xagga dabaysha u kexee. Maroodiga dabaylee.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dabayshad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dabaali.

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo dabbaal ku dhexmari.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin. m.f.dh, baylin.

waa la naqliyay ✓

v. boil

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) boil something, especially water ~ karkari

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo kulayli ilaa intay la karayaan kulyal dartii 100° derejo. Baastada intaanad ku ridin dheriga bayli biyaha. Dh: faxi.

waa la naqliyay ✓

1

de: boil

2

lx: bayli

3

nt: baylin (ta) [vn-f], baylis (ka) [vn-m]

4

pd: (bayliyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: bayli

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ama nafley noog ku ridid. 2. Qof wax uu u baahanyahay u raadin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ama nafley noog ku ridid. 2. Qof wax uu u baahanyahay u raadin. m.f.dh, daalin.

waa la naqliyay ✓

v. tire, make tired

waa la naqliyay ✓

(fal) wax tabar daran ka dhig. Dh: nooji.

waa la naqliyay ✓

1

de: tire, make tired

2

lx: daali

3

pd: (daaliyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: daali

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) A. ah: haan duug ah oo biyaha sii daysa; boos.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax meeshii qummanayd ka leexsan. Arrintani waa aballi. Dh: weecsan, leexsan. Li: toosan, qumman.

waa la naqliyay ✓

v. wean

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (n) wean (wiin); accustom [the young camel] to take nourishment other than by suckling ~ naas ka goyn

waa la naqliyay ✓

1

de: wean

2

lx: abaydi

3

pd: (abaydiyey)

4

ps: v2a=

5

key: abaydi

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m weaned (child abandoned by his mother; baby that has been weaned)

waa la naqliyay ✓

m.dh Oori; haweeney.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaa-sha)

2

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

waa la naqliyay ✓

f. n. swimming

waa la naqliyay ✓

-dabaasha: (n) swimming (iswi-ming); swim (iswim). Ex: dabaal ma taqaan? do you know how to swim?

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha oo la dul sabbeeyo iyaga oo aan dhulkana la gaadhayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: dabbaal

2

de: swimming

3

lx: dabaal

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f, n2-f

6

key: dabaal

waa la naqliyay ✓

سياحة

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) (daawo) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹ (5).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) (daaw.) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹: (5).

waa la naqliyay ✓

Wind

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo markaas dhashay dilid.

waa la naqliyay ✓

v. kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

waa la naqliyay ✓

1

de: kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

2

lx: dhayli

3

nt: dhaylid (da) [vn-f]

4

pd: (dhayliyey)

5

ps: v2a=

6

key: dhayli

waa la naqliyay ✓

-ga: (n)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) tribalist (tareey-ba-liizt)

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaadi-ga)

2

(xoolo) weligood aad u danbeeya kolka la soconayo; dib u hara; aan caarad ahayn; haraa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xilli, intiisa ugu dambeysa. Tusaale: “Gu'ga dabaadigiisa baa geelu dhalay”. 2. D. ah: neef had iyo jeer xoolaha gadaashooda socda; haraa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xilli, intiisa ugu dambeysa. Tusaale: Gu'ga dabaadigiisa baa geelu dhalay. 2. D. ah: neef had iyo jeer xoolaha gadaashooda socda; haraa.

waa la naqliyay ✓

m. n. end; finale; epilogue

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) socdaalka loo galo soo gurashada yicibta iyada oo dhul jarar ah laga dhaadhacayo. Nimankii reerku dabaadi ayay ku magan yihiin. Dh: arah.

2

dabaadi-ga: (magac, lab, keli) xoolaha marka loo wado aroorka ama geeddiga la wado inta gaabiska ah ee had iyo jeer usha lala dhaco. Adhigii dabaadi buu wada noqday. Dh: caarad, doon, mashaaful, hadhaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: end; finale; epilogue

2

lx: dabaadi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: dabaadi

waa la naqliyay ✓

m. n. deposit (in a bank)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) deposit (dipaa-zit); down payment, security (si-kuriti) ~ dibaaji, curaar

waa la naqliyay ✓

1

de: deposit (in a bank)

2

lx: dabaaji

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: dabaaji

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-aashay, -aalatay) Dabaal samayn. la-mid: dabbaalo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-aashay, -aalatay) Dabaal samayn. m.f.dh, dabaalasho.

waa la naqliyay ✓

v. swim

waa la naqliyay ✓

-dabaashay / dabaalatay: (v) swim (iswim). Ex: ma dabaalan taqaan? can you swim?

waa la naqliyay ✓

(fal) biyaha dul sabbee adoon dhulka taabanayn waxna fuushanayn. Kaalay badda dabaalo. Dh: dabbaalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: swim

2

lx: dabaalo

3

pd: (dabaashay)

4

ps: v3b=

5

key: dabaalo

waa la naqliyay ✓

1

(Danaysi-ga)

2

Danaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Qabsashada qof uu qabsado dan uu leeyahay. la-mid: danaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Qabsashada qof uu qabsado dan uu leeyahay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) the state of being opportunistic (opar-junistik)

waa la naqliyay ✓

1

Perseguimento

2

Pursuit

waa la naqliyay ✓