dabaylbadni

m.f.dh eeg dabaylbadan. la-mid: dabaylbadnaansho, dabaylbadni.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dabayl badan ahaan.

(adj) windy (windi); stormy (istoormi)

m.f.dh eeg dabaylee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga dabaysha u kaxayn. Xoolaha dabaylaynta ka daa.

m.dh la-mid: hadalbadi.

-da: (magac, dhedig, keli) hadaltiryo; hadaljecli.

-da: (n) excessive desire for wealth; cupidity (ki-yuubi-dity); avarice (a-vares) ~ hunguri-weyni

Dust devil

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Duufaan bataax xoogaa qaro leh sidata oo dabayl xoog lihi waddo. Qurubyada bataxa ahi mar mar dhif ah ayay kor u kacaan in ka badan 15 ilaa 30 mitir dhulka korkiisa, in badanna kama durkaan meesha ay yaalliin ama isha (source).

m.f.dh eeg dabaylraac.

-da: (magac, dhedig, keli) wax baylahsan. Daayacni kumay lumine wax kale ayaa helay lacagtii.

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah qalab millateri oo ciidamadu ku dagaallamaan. Dabaabad ayaa halkan socota. Dh: kaare.

(Dabaalad-ka)

Dabaalasho.

m.l la-mid: dabaalasho.

-ka: (magac, lab, keli) dabaal samayn oo biyaha dul sabbayn. Dabaalad ayaan dixda kaga soo tallaabay. Dh: dabbaalad, dabbaalasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) laydha u dhigid oo neecawin si uu u engego.

(tilmaame) wax kooraamaysan ama wax dab leh ama.

-da: (magac, dhedig, keli) dulqaad badnaan. Dh: dulqaad.

m.l la-mid: dabaqabasho.

-ka: (magac, lab, keli) ruqo ama neef wayd la kici waayey oo dabada la qabto si loo caawiyo inuu kaco.

m.l (juqraafi) Wax dabayli keentay amase ku xidhan. Tuulimaad d. waa waxyaabaha ay dabayli qaadday ama ay dhigtay meel dhulka dushiisa ah waxaana ka mid ah dabayl tuul, bacaadka iyo tuulimaadyada lamaddegaannada.

m.l (juqraafi) Wax dabayli keentay amase ku xidhan. Tuulimaad d. waa waxyaabaha ay dabayli qaadday ama ay dhigtay meel dhulka dushiisa ah waxaana ka mid ah dabayl tuul, bacaadka iyo tuulimaadyada lamaddegaannada.

Aeollan

(fal) dabayli ha kugu dhacdo. Willku wax dabaylooday ayuu iila muuqdaa.

dabaylood-ka: (magac, lab, keli) xilliga dabayshu dhabanayso. Dabayloodka ka ilaali carruurta.

dabaylood -ka: (magac, lab, keli) wax dhammaad ah. Hawshii waa dabaylood baan filayaa hadda. Dh: gabaabsi.

m.l Dhanka dabayshu ka timaaddo.

-a: (magac, lab, keli) rogrogmashada iyo gedgeddoonka dabaysha ee wax burburisa.

m.f.l eeg dabaysho. la-mid: dabayshi.

-ka: (magac, lab, keli) xoolo xagga dabaysha u kacid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax aad u tiro badan ahaan.

m.dh Dabeecad qof leeyahay oo ah in uu had iyo jeer sheego hadal tiro badan oo aan loo baahnayn. la-mid: hadalbadni.

m.dh Dabeecad qof leeyahay oo ah in uu had iyo jeer sheego hadal tiro badan oo aan loo baahnayn. la-mid: hadalbadni.

f. n., [abstract] talkativeness, flood of words, talking too much

-da: (magac, dhedig, keli) hadal aan loo baahnayn ku hadlid; dabeecad dadka qaar leeyihiin oo uu qofka lihi wax walba ka hadlo. Dh: hadal-badnaan, dhuran. Li: hadalyari.

de: talkativeness, flood of words, talking too much

lx: hadalbadi

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: hadalbadi

-da: (magac, dhedig, keli) hoodobadni; nasiibbadni.

(fal) xoolo, dhanka dabaysha u kac.

f.mg1 (-cay, -cday) Ari dhanka dabayshu u socoto u goosmid.

-a: (magac, lab, keli) kolka ay xooluhu xaga dabaysha u kacaan oo aan laga celin karin. Daf miyuu i soo yidhi sidii waxar dabaylraacday.

m.dh Badnaanta wax tiradoodu badantahay. la-mid: farabbadnaan.

m.dh Badnaanta wax tiradoodu badantahay. la-mid: farabbadnaan.

Sandstorm

Deflation

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Duufaan bataax xoogaa qaro leh sidata oo dabayl xoog lihi waddo. Qurubyada bataxa ahi mar mar dhif ah ayay kor u kacaan in ka badan 15 ilaa 30 mitir dhulka korkiisa, in badanna kama durkaan meesha ay yaalliin ama isha (source).

-ga: (magac, lab, keli) dal dad kali leeyihiin xoog ku qaadasho oo kaagii ku darsasho. Dh: dalballaarsi.

Etesian wind

-ka: (magac, lab, keli) qof tababart ugu jira sidii uu dabbaasha u baran lahaa.

m.l la-mid: dhulballaarsi.

vl. n., [compound] territorial expansion

-ga: (magac, lab, keli) dalkaagii ku dad kali leeyihiin xoog ugu darsasho. Dh: dalballaadhsi.

de: territorial expansion

lx: dalballaarsi

pd: (-ga)

ps: vn-m-cmp

key: dalballaarsi

-da: (magac, dhedig, keli) adkaysi badnaan oo dulmi ama xadgudub kale iska saamixid.

Trade winds

vl. n. air conditioning

de: air conditioning

lx: dabaylhagaajin

pd: (-ta)

ps: vn1-f

key: dabaylhagaajin

(tilmaame) wax habaysan oo wanaagsan ahaan. Eebbe taladeenna mid aabaysan ha ka yeelo.

-ka: (magac, lab, keli) abaaldhac iyo wanaagga oo la gudi waayo.

-da: (magac, dhedig, keli) af wax gooya lahaansho, Birtan afaysanideeda waan ka yaabnay.

-ga: (magac, lab, keli) biirbiirsasho wixii xaq loo lahaa wax lagu darsado. Dh: korodhsi.

(tilmaame) wax aad u cad ah. Tani waa xeedho balaaddi ah.

(fal) kala fidi oo wax balaadhan ka dhig. Gogosha balaadhi. Dh: ballaadhi, fidi.

(fal) wax sumoobay dawee. Dh: xadhaadhi, balalotir. Li: balalee, sumee.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid si naxariis iyo xushmad leh u kaalmeyn. 2. Iska b.: cid, wax ay dhibsaneyso is ka ilaalin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid si naxariis iyo xushmad leh u kaalmeyn. 2. Iska b.: cid, wax ay dhibsaneyso is ka ilaalin. m.f.dh, bambaanin.

v. help ~ aid; treat someone well

yey say: (v) help someone to recover ~ baxnaani

(fal) garab joogso oo hoo iyo hadalba ku taageer. Ninku maantuu garab u baahan yahaye bambaani. Dh: taageer.

de: help ~ aid; treat s.o. well

lx: bambaani

pd: (bambaaniyey)

ps: v2a=tr

key: bambaani

(fa) si digtooni ku jirto u dhawr, si taxaddar leh u wad. Banbaani maalkaad waddiyo ba baarqabkan qooqu kala gooyey. Dh: ilaali.

banbaani: (fa) hiil iyo hoo ba sii; waxtar ku biiri oo garab joogso. Dh: taageer, garabgal.

m.l la-mid: baybaysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dacwad aan wada run ahayn. Baybaysiga ha rumaysanin ee hubi waxan ku sheegay. Dh: bihinbihis.

baybaysi -ga: (magac, lab, keli) ku jeestayn ama ku tiiqtiiqsi. Baybaysiga iga daa. Dh: tiiqtiiqsi.

baybaysi -ga: (magac, lab, keli) oohin ama wax jeclaan aan run ahayn baruurteeda aadka ah.

(fal) marka lagu farayo inaad dhulka dushiisa si filiqsan wax ugu tuurtuurtid ama aad si tashiil la'aan ah u isticmaashid. Meel qudha ha ku wada shubine daadaadi biyaha.

(Daalalli-da)

Waaxda saddexaad oo degmooyinka xiddigaha oo xilliga dayrta.

m.dh 1. Waaxda saddexaad ee degmooyinka xiddigaha, xilliga dayrta. 2. Roobka xilliga dayrta da'a. 3. Raar meydka looga sameeyo geedaha korkooda.

-da: (magac, dhedig, keli) degmooyinka xiddigaha mid ka mid ah ee waqtiyada dayrta. Daalalli weli ma soo baxday?

(tilmaame) wax aan helin ilaalintii uu mudnaa. Alaabtu waa ay daayacan tahay. Dh: baylahsan, laayacan, dayacan. Li: daryeel.

(Dabaalin-ta)

Qof ama wax kale oo aan dabaal aqoon biyo dhexmarin.

m.f.dh eeg dabaali. la-mid: dabaalsiin, dabbaalin, dabbaalsiin, dabbaalsiis.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dabaalsiin.

m.dh la-mid: dabaakhad.

-da: (magac, dhedig, keli) meesha xoolaha lagu gawraco. Dh: kawaan.

(Dababbax-a)

Caloolxanuun, gadaal saxaro badan oo jilicsan, laga dhigo; shuban

dababbax¹: m.l Shuban badan, jilicsan, oo caloosha dadka iyo xoolaha ka yimaada.

dababbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Caloosha dadka iyo xoolaha hayn (shuban).

dababbax¹: m.l Shuban badan, jilicsan, oo caloosha dadka iyo xoolaha ka yimaada.

dababbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Caloosha dadka iyo xoolaha hayn (shuban). m.f.dh, dababbixid.

m. n., [collective] diarrhea

-a: (magac, lab, keli) qofka oo calooshu jilicdo ama socoto sida marka uu is dacarbixiyo oo kale ama caloolxanuun dartii. Dh: shuban.

bw: ban, caloolbax, shuban; rw: dabo + bax

de: diarrhea

lx: dababbax

nt: dababbax [v1=]

pd: (-a)

ps: n2a-m-col

key: dababbax

dabacsan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: debecsan¹.

dabacsan²: f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: debecsan².

der. [adjective] loose, slack; soft, weak ~ weakened; calm, relaxed

(adj) not tense; relaxed (rilaksidh); soft (sooft); delicate (dhelikeeyt); tender (ten dhar); slack (islaak) ~ jilicsan

(tilmaame) qof dabeecad fiican oo dad ladhaqan leh. Subeer waa nin dabacsan.

dabacsan: (tilmaame) wax aan giijisnayn oo furan kara. Xadhiggu wuu dabacsan yahaye adkee.

dabacsan: (tilmaame) wax taabashadiisu aanay adkayn oo gacantu ku raaxaysato.

de: loose, slack; soft, weak ~ weakened; calm, relaxed

lx: dabacsan

nt: dabacsan [v1=inch]

pd: (dabacsanaa)

ps: adj-der

key: dabacsan

(fal) shuban badan ha kugu dhaco.

dabadbax-a: (magac, lab, keli) xagga danbe oo saxaro badan laga keeno. Dh: shuban.

dabadbax-a: (magac, lab, keli) dadka oo guryaha iyo xafiisyada ka soo baxa si ay u muujiyaan rabitaan ama diidmada wax ay ka midaysan yihiin.

-ka: (magac, lab, keli) qori ka mid ah hubka fudud ee gacanta lagu qaato oo dabo bir ah oo laabanta leh. Dh: sinkalaab, geeskalaab.

dabaqaad¹: m.l 1. D. ah: hal marka rintay. 2. la-mid: dabaqaadid.

dabaqaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wax dhawaan rimay noqosho (hal).