Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Ka d.: wax si aad u jeclaysasho.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) waxyaabo, iska daba imaatin kolba ini timaaddo. Maaliintii oo dhan ayaa la iska soo dabadhacayay.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar oo wax la beegay lagu khordiyo; suubis.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) inyar oo wax la kala miisaantay lagu daro. Dabadhah na iigumay darin subagga wadhatadii ii soo miisaantay. Dh: biiro, suubbis, raxayn.

waa la naqliyay ✓

1

Eed — (Eed-da)

2

1. Xaal; arrin; xaajo; gar.

3

2. Gaboodfal; gef; denbi.

4

-eed

5

Waxay ka dabadhacdaa magaacyada qaarkood, ulajeeddo lahaaneedna u yeeshaa; (alaabo carruur-eed; askar Soomaaliy-eed).

waa la naqliyay ✓

1

1. Qof ama wax lab oo qofka hadla haya u dhow.

2

2. Goor ama had joogta ama qaarkeed tegey ama iman doono.

3

3. (Kan-ka) Xayrta kelyaha korkooda ka baxda.

4

-kan — Ereyga kan kolka uu tilmaanta yahay oo magac ka dabadhaco, kolka magac qodob lihi ka horreeyo, inta k la tuuro baa la isku gaabin karaa (sida: ninka kan = ninkaan; guriga kan = gurigaan; dayaxa kan = dayaxaan; furaha kan = furahaan).

waa la naqliyay ✓

1

Qof ama wax laysla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegeyn, oo lab.

2

-kii — a) Kii. b) Qodobka ka oo noqda -kii kolkuu ka dabadhaco magac qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

1

Ku: Erey leh ulajeeddooyin badan oo ay kamid yihiin. a) Adiga (sida: yaa ku diley? Cali miyaa marada ku siiyey? b) Isaga/iyaga (ku dheh), c) Wax wax lagu qabsado; (markabka ku dhoof; irbadda ku mud; qalinka wax ku qor; fandhaalka wax ku cun; ... iyo kuwo kale oo badan).

2

Ku: — Qof ama wax keliya oo lab; mid.

3

-Ah — Qodobka ka oo noqda ku kolkuu ka dabadhaco magac la tilmaama hayo ama wax laga sheega hayo (sida: aqalku waa weyn yahay; qalinku waa jaban yahay; wiilku waa bukaa; ninku waa geesi...).

waa la naqliyay ✓

Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac baa badanaa ka dabadhaca (sida: naa Kaaha; naa Ubax).

waa la naqliyay ✓

1

(Qalalab-ta)

2

Si sharqan iyo buuq leh oo wax isaga dabadhacaan; si qafalmardax ah oo aan nidaam lahayn; rabshad.

waa la naqliyay ✓

1

1. Qof ama wax dheddig oo qofka hadlaya u dhow oo farta la isugu fiiqayo (sida: tan i sii; gabadhii meeday? Waa tan; ...) kolka ay magac ku xiriirsan tahay oo tilmaan u tahay, waxay noqotaa tan.

2

2. (*) (Tan-ka) Kun kiilograam ama toban kiintaal culayskood.

3

-tan — Ereyga tan kolka uu tilmaanta yahay oo magac ka dabadhaco; kolka magac qodob lihi ka horreeyo, inta ta'-da la tuuro baa la isku gaabin karaa (sida: naagtatan = naagtaan; maradatan = maradaan; hashatan = hashaan).

waa la naqliyay ✓

1

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

2

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

1

(Waayid-da)

2

1. Wax la raadshey ama la doonay oo aan la helin.

3

2. (kolka uu fal kale ka dabadhaco) wax la qaban lahaa ama aan la qabteen oo aan karti iyo maaro loo helin (sida: arki waayey; seexan waayey; kari waayey; dili waayey; ...).

4

3. Gabid.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey dadka warramaya lagaga warguro; waa tahay; haye; kow.

2

2. Sidee la yahay? Maxaa la sheegay? iska warrama; ma nabad baa?.

3

3. Wuxuu la macne yahay waa (waxayse ku kala duwan yihiin, weeye ereyga ama hadalka ay weheliso waa ka dabadhacdaa, sida: Cali weeye - waa Cali; wiil wanaagsan weeye - waa wiil wanaagsan; ...).

waa la naqliyay ✓

u.j Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac ayaa badanaa ka dabadhaca. Tusaale: “Naa Kaaha!”, “Naa Ubax”. la-mid: naayaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r Si shanqar iyo buuq leh oo wax isaga dabadhacaan; rabshad.

waa la naqliyay ✓

m.l (muus.) Dhawaaq si darandoorri ah iskaga dabadhaca.

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

3

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

waa la naqliyay ✓

u.j Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac ayaa badanaa ka dabadhaca. Tusaale: Naa Kaaha! Naa Ubax. la-mid: naayaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (muus.) Dhawaaq si darandoorri ah iskaga dabadhaca.

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baac ku cabbir; gacmaha ku qiyaas. Dh: qiyaas.

2

baaci: (fal) dad ama xawayaan eryo; xoog u eryo oo ha ka hadhin; ku dabadhac. Libaaxii waa la baaciyey. Dh: gaaci, buubi.

3

baaci: (fal) kor ugu qaad gacmaha ilaa inta aad iska sarraysiin karto; sare u qaad; madaxaaga dusha ka mari oo dallac. Dh: bidh; bil.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xabbad ganid oo tuurid. Rididda rasaasta ha ku degdegin.

2

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dawlad ama masuul xilka ka qaadid oo xoog ku casilid. Dh: casilid.

3

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dugaag ama tuug wax uu qaatay ka reebid

4

ridid-da: (magac, dhedig, keli) dad ama duunyo sharci la'aan lagu haysto badbaadin.

5

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax meel sare yaal shalwid oo meesha uu yaal hoos uga dhaadhicin.

6

ridid-da: (magac, dhedig, keli) raaricin oo wax laalaada ka dhigid.

7

ridid-da: (magac, dhedig, keli) shidid oo dab ka dhalin. Rididda madagtu waxay u baahan tahay xirfad.

8

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax gacanta lagu hayo dhulka ku si dayn.

9

ridid-da: (magac, dhedig, keli) wax meel taagan oo qotoma riixid oo dhulka ku tuurid.

10

ridid-da: (magac, dhedig, keli) ilig jebin oo meeshiisa ka faaruqin.

11

ridid -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq si darandoorri ah iskaga dabadhaca.

waa la naqliyay ✓

1

dubbadhac¹: m.l la-mid: dubbadhicid.

2

dubbadhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Isku d.: is abaabulid; is habayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Isku d.: is abaabulid; is habayn. m.f.dh, dubbadhicid.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) arrimo isku hagaagid ama isla falgalid. Dh: tubbarid.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qorraxdhaca, makhribka hortii.

waa la naqliyay ✓

1

(Garbadhac-a)

2

Barbarkadhac; barbarro; kalaggurad.

waa la naqliyay ✓

1

garbadhac¹: m.l Kala rayn waayidda ay kala rayn waayaan laba qof oo legdemaaya.

2

garbadhac²: f.g1 (-cay, -cday) Laba qof oo legdemaaya, kala rayn waayid.

waa la naqliyay ✓

1

garbadhac¹: m.l Kala rayn waayidda ay kala rayn waayaan laba qof oo legdemaaya.

2

garbadhac²: f.g1 (-cay, -cday) Laba qof oo legdemaaya, kala rayn waayid. m.f.dh, garbadhicid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] tie-score, draw; parity

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) barbardhac; kala adkaansho la'aan. Dh: barbardhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: tie-score, draw; parity

2

lx: garbadhac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m-cmp

5

key: garbadhac

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo, aroorta hore ama dareerka hore, lun. Rimaydii geelu saakay afadhacday.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibdhac-a)

2

Dibudhac.

waa la naqliyay ✓

1

dibdhac¹: m.l Daahidda laga daaho ballan iyo wixi lamida. la-mid: dibdhicid.

2

dibdhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) 1. Waqtigii la rabay ka gadaal marid. 2. Heer wanaagsan oo lagu sugnaa hoos uga dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

dibdhac¹: m.l Daahidda laga daaho ballan iyo wixi lamida.

2

dibdhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) 1. waqtigii la rabay ka gadaal marid. 2. Heer wanaagsan oo lagu sugnaa hoos uga dhicid. m.f.dh, dhibdhacid.

waa la naqliyay ✓

Lag

waa la naqliyay ✓

1

v. regress, be late ~ postponed

2

dibdhac v. fall into a recession (e.g., the economy)

3

dibdhac vl. n., [compound] postponement, lateness; recession

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) milaygii la isla ogaa ka danbayn. Dh: dibudhac.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) marka noole ama shay dubka sare ka baxo. Dh: diirdhac.

waa la naqliyay ✓

n. phr. salvo, continuous gunfire

waa la naqliyay ✓

1

de: salvo, continuous gunfire

2

lx: dab dhan

3

ps: np

4

key: dab_dhan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shuban badan ha kugu dhaco.

2

dabadbax-a: (magac, lab, keli) xagga danbe oo saxaro badan laga keeno. Dh: shuban.

3

dabadbax-a: (magac, lab, keli) dadka oo guryaha iyo xafiisyada ka soo baxa si ay u muujiyaan rabitaan ama diidmada wax ay ka midaysan yihiin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ayiri, -atiri/-dhahay, - dhahday; -dhihi) Ka d.: wax qof yiri ku celin.

waa la naqliyay ✓

(fal) inyar oo biira ah ku dar wax aad miisaantay ama miistay. Waad ii miistaye biirayar bal dabadheh. Dh: raxee, biiri.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] follow, go after someone

waa la naqliyay ✓

1

de: follow, go after s.o.

2

lx: dabaraac

3

pd: (dabaraacay)

4

ps: v1=cmp

5

key: dabaraac

waa la naqliyay ✓

1

dhaadhac¹: m.l 1. Lacag aan la xoogsan oo qofka siyaaba dadban ku soo gasha. 2. la-mid: dhaadhicid. 3. la-mid: dhacdhac¹.

2

dhaadhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Meel hoose u degid.

waa la naqliyay ✓

1

dhaadhac¹: m.l Lacag aan la xoogsan oo qofka siyaaba dadban ku soo gasha.

2

dhaadhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Meel hoose u degid. m.f.dh, dhaadhicid.

waa la naqliyay ✓

v. go ~ come down

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. slope (isloop) dagaandeg. 2. income (inkam); extra income. Ex: shaqada dhaadhac makaa soo galaa? do you get extra income from the job? 3. soo dhaadhac (v) come down. Ex: magaalada u soo dhaadhac; come down into the city.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel sare ka daadeg oo hoos u soco. Buurta ka soo dhaadhac. Dh: daadeg. Li: kor, fuul.

2

dhaadhac-a: (magac, lab, keli) dhanka hoose ee loo qululo. Adhigii dhaadhaca buurta ayuu daaqayaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: go ~ come down

2

lx: dhaadhac

3

pd: (dhaadhacay)

4

ps: v1=

5

xe: Lets go down!

6

xv: dhaadhici

7

key: dhaadhac

waa la naqliyay ✓

1

(Dibudhac-a)

2

Waqtigii la rabey oo gadaal looga dhaco; (ama dibdhac).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dibdhicid.

waa la naqliyay ✓

1

v., [compound] be late, in arrears; be postponed, delayed

2

dibudhac vl. n., [compound] postponement, lateness

waa la naqliyay ✓

-a: (n), 1. regress (rig-rees); the act of going back or moving backward ~ dib u dhac, dibdhac 2. backwardness. 3. —dibudhac -ay / day: (v) delay (di-leey); be late

waa la naqliyay ✓

1

Ritardo

2

Delay

waa la naqliyay ✓

m.l.u la-mid: dibdhac1.

waa la naqliyay ✓

v. follow someone; keep going after someone

waa la naqliyay ✓

1

de: follow s.o.; keep going after s.o.

2

lx: ka dabadhac

3

pd: (dabadhacay)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_dabadhac

waa la naqliyay ✓

1

barbardhac¹: m.l 1. la-mid: barbartan 1. B. ah: labo qof, koox ka badan oo tartan ku kala badin waayey. 2. la-mid: barbardhicid.

2

barbardhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Labo qof, koox ama ka badan tartan ku kala badin waayid. la-mid: barbarradhac².

waa la naqliyay ✓

1

barbardhac¹: m.l 1. la-mid: barbartan 1. B. ah: labo qof, koox ka badan oo tartan ku kala badin waayey. 2. la-mid: barbardhicid.

2

barbardhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Labo qof, koox ama ka badan tartan ku kala badin waayid. m.dh, barbardhicid. la-mid: barbarradhac.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) labo qof iyo ka badan oo tartan ku kala bixi waayey, dhibco is le'eg keenay, garba siman noqday, kala adkaan waaya, kala gurad. Labadan wiil legdintii barbardhac bay noqdeen. Dh: kalamaadkaan, barbarro, garbadhac.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) culays ku saaran la ciirciir; la dheeldheelli hawl kaa taagroon.

2

daalaadhac -a: (magac, lab, keli) howl aad ku daashay oo aad la legdantay. Daaladhac buu kula jiraa howsha guriga. Dh: dalanbaabi, kacaakuf.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun ku dhaca waylaha dubkoodana u yeela bul bul tiro badan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dabadhac.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax hore, ka daba imasho. Iska dabadhicidda ha la joojiyo. Dh: daba imasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbaldhac-a)

2

Qorraxdhac; maqrib.

waa la naqliyay ✓

m.l Waqti qorraxdu sii dhacayso iftiinkeeduna gabaabsi yahay. la-mid: gabbaldhicid.

waa la naqliyay ✓

m.l Waqti qorraxdu sii dhacayso iftiinkeeduna gabaabsi yahay.

waa la naqliyay ✓

vl. n., [compound] sunset

waa la naqliyay ✓

-a: (n) late afternoon [before the sunset] casarliiq, gabbalgaab

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) maqribka hortii yar; milayga ay cadceeddu sii dhacayso. Gabaldhac ayay noo yimaadeen.

waa la naqliyay ✓

1

de: sunset

2

lx: gabbaldhac

3

pd: (-a)

4

ps: vn2a-m-cmp

5

xe: at nightfall; Opp: qorraxbax

6

xv: gabbaldhicii

7

key: gabbaldhac

waa la naqliyay ✓

m.dh Jariirico oogada ku fidda oo ay dhaliso naxdin, dhaxan ama jirro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jariirico oogada ku fidda oo ay dhaliso naxdin, dhaxan ama jirro.

waa la naqliyay ✓

f. n. physical ~ mental illness which causes shivering and spasm; goosepumps

waa la naqliyay ✓

-qabandhacada: (n) goose bumps (gnus bampis); goose pimples (guus pimpalis); gooseflesh (guusfaleesh) ~jiriirico

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jidhiidhico qabawga ama murugadu sababto oo jidhku la madoobaado. Warkii loo sheegay ayay qabandhaco ku habstay.

waa la naqliyay ✓

1

de: physical ~ mental illness which causes shivering and spasm; goosepumps

2

lx: qabandhaco

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: qabandhaco

waa la naqliyay ✓

1

(Abaaldhac-a)

2

Abaal laysu falay been iyo asaraar ku gudid.

waa la naqliyay ✓

1

abaaldhac¹: m.l Samo la isu galay oo wixii uu mudnaa aan lagu gudin. la-mid: abaaldhicid.

2

abaaldhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Ka a.: samo la isu galay wixii uu mudnaa ku gudid la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.l Samo la isu galay oo wixii uu mudnaa aan lagu gudin. la-mid: abaaldhicid.

waa la naqliyay ✓

1

v., [compound] not repay a favor, fail to reciprocate

2

abaaldhac vl. n., [compound] ingratitude, ungratefulness, failure to reciprocate a favor

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) wanaag la isu taray oo aan la gudin. Abaaldhac uquubo ayuu dhalaa. abaaldhigad -ka: (magac, lab, keli) cid wax u tarid iyada oo abaal danbe mustaqbalka laga sugayo. Soomaalidii hore abaaldhigad bay lahayd. Dh: abaaldhigasho. Li: abaaldar.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkadhac-a)

2

Muruqyada surka oo xanuuna waxbarkasho-xumo darteed.

waa la naqliyay ✓

1

barkadhac¹: m.l Muruq dadka luqunta ka gala marka barkinta si xun u barkadaan. la-mid: barkindhac¹.

2

barkadhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Barkin si xun ugu seexasho. la-mid: barkindhac².

waa la naqliyay ✓

1

barkadhac¹: m.l Muruq dadka luqunta ka gala marka barkinta si xun u barkadaan. la-mid: barkindhac.

2

barkadhac²: f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Barkin si xun ugu seexasho. m.f.dh, barkadhicid. la-mid: barkindhac.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [compound] stiff neck

2

barkadhac: v., [compound] have a stiff neck (especially after sleeping without a pillow)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) juucjuuc muruqyada surka ku dhaca, lala soo tooso subaxii, ka yimaadda barkimada oo laga dhaco ama si xun loo barkado. Dh: barkimadhac.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. la-mid: dabaakh¹. 2. Calaamad lagu dhigo neef iib u jooga. la-mid: dabaaqad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) summad ama astaan lagu dhigo neef iib u jooga. Dh: dabaaqad.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Muddo dheer wax socday ahaansho (xaajo, roob, abaar,dagaal iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] having a long tail; prolonged; lasting a long time

waa la naqliyay ✓

(adj) 1. prolonged (poroloongidh); dragged out ~ daba dheeraaday. Ex: abaartii dabadheer, the prolonged drought. 2. (n) long tail

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xiddigta loo yaqaan Mariikh.

waa la naqliyay ✓

1

de: having a long tail; prolonged; lasting a long time

2

lx: dabadheer

3

pd: (dabadheeraa)

4

ps: adj-der

5

key: dabadheer

waa la naqliyay ✓

1

(Dabadhiig-ga)

2

Xanuunnada caloosha mid kamid ah oo leh dababbax (shuban) dhiig wehesho; dacardhiig.

waa la naqliyay ✓