dabaddookhaan

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nabadayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dalandoolid.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka ilmaha yar socodka la baroyo, tallaabada sida loo qaado la tusayo.

daaddahayn -ta: (magac, dhedig, keli) hawl koox lagu wado, hoggaaminteed. Daaddahaynta shirka waxa wada shirguddoomiyaha.

(Daboollaan-ta)

(daboolnaan) dabool saarnaan.

f. n., [abstract] state of being covered

a: daboolnaan

de: state of being covered

lx: daboollaan

pd: (-ta)

ps: n2-f-abs

key: daboollaan

m.f.dh eeg daboolan². la-mid: daboolnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) habboonaan wanaagsanaan. Maadoonaantu waa waxaan ku doortay. Dh: suubbanaan, fiicanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) nabad iyo ammaan ku sugnaan.

f. n., [abstract] obscurity, hiddenness

de: obscurity, hiddenness

lx: daahsoonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: daahsoonaan

m.dh Dhabbaha dhaanku maro.

-ka: (magac, lab, keli) meel sare ka soo degitaan oo hoos uu dhaadhicitaan. Daaddegitaan ka hor buu inanku geedka ka soo dhacay. daaddehee: (fal) ilma yar socodka bar oo gacanta qaabo. Inantu yaanay kufine daadehee. Dh: daadihi.

m.f.dh eeg dabadheer. la-mid: dabadheeraansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax intii inay ku dhammaato ay ahayd in ka badan sii jirid oo sii socosho. Dh: dabadheeraansho.

m.f.dh eeg dabargo'an. la-mid: dabargo'naansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) aan waxba ka jirin oo wada halaagsanaan. Dh: cidhibtirnaan.

Valley wind

m.dh eeg garbadduuban. la-mid: garbadduubnaansho, gardadduubnaan, gardadduubnaansi.

m.f.dh eeg dhalandoorsan. la-mid: dhalandoorsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) si kale ahaan; dhalangeddisnaan, dhalanrognaan.

m.l Qof ugaarsada dugaagga iyo ugaarta intooda halista ah. la-mid: adame.

-ka: (magac, lab, keli) qofka ugaadhsada dugaagga iyo nafleyda halista ah. Maandhow urtaan mari sidii, adamadoonkiiye.

name-unisex God's servant- or slave

magac loo baxsho lab ama dhedig loo baryayo in uu noqdo mid Waaq (magac Ilaahay loo yaqaannay) addoon wanaagsan u noqda oo Alle ka baqa ama si wanaagsan ugu hoggaansan.

m.dh la-mid: beddelnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax baddalan oo wixii hore ka duwan ahaan.

(Bardooddan-ka)

Cayaar.

bardooddan¹: m.l 1. bardootan 1. Ciyaar farakacayaar, legdiniyo is ceyrsi leh oo waqtiga la isaga lumiyo. 2. la-mid: bardooddamid.

bardooddan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciyaar farakacayaar legdin iyo is ceyrsi leh ku maararroobid. la-mid: bardootan².

m. n. game, sport; athletics

bardooddan: v. play, dance

-ka: (n) playing (playing); running around for fun or amusement.

(fal) samee bardoodan, boodbood oo bootindhiso. Maxay la bardoomayaan iyagoo rag waaweyn ah. Dh: ciyaar, bootindhiso.

bardooddan -ka: (magac, lab, keli) ciyaarta dhallinyarannimo ee legdinta iyo fara ciyaarka kale.

(Cuddoonaan-ta)

Wax cuddoon ahaan.

m.f.dh eeg cuddoon. la-mid: cuddoonaansho.

f. n., [abstract] parallelness, evenness, equality

-ta: (magac, dhedig, keli) habboonaan; wax cuddoon ahaan; toolmoonaan.

de: parallelness, evenness, equality

lx: cuddoonaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: cuddoonaan

m.dh 1. la-mid: daabaqaad. Calaamad, summad, lagu dhigo neef iib u jooga. 2. Tartamidda cayaar turub laba dhinac oo iska soo horjeedaa ay u tartamaan foorooyin ay kala qabaan, in ay qolo keliya wareegto.

-ka: (magac, lab, keli) kolka carruurta la barayo socodka ama tallaabo qaadista. Daaddahayska bar ilmaha tallaabada ha bartee.

(Daadsanaan-ta)

Qubnaan; wax daadsan ahaan.

m.f.dh eeg daadsan. la-mid: daadsanaansho.

f. n. spillage, state of being spilled, being scattered

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanshaha wax firirsan. Dh: bahsanaan, filiqsaan.

de: spillage, state of being spilled, being scattered

lx: daadsanaan

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: daadsanaan

f.mg4 (-'naa, -'nayd) Wax dabargo'ay ahaansho.

der. [adjective] eradicated, eliminated, destroyed

(tilmaame) wax halaagsamay oo aan waxba ka jirin. Kol hadduu ninkii dhintay reerkaasi wuu dabargo'an yahay. Dh: cidhibtiran.

de: eradicated, eliminated, destroyed

lx: dabargo'an

pd: (dabargo'naa)

ps: adj-der

key: dabargo'an

-ta: (n) eradication (iraadi-keey-shin) ~ ciribtir

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) cid kale, waxay samayso la samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) laf ka mid ah lafaha yaryar ee ugu dambeeya lafaha dhabarka. Dh: dabagibinta, dabadhilif.

(Dahsoonaan-ta)

Wax dahsoon ahaansho; muuqasho la'aan; qarsoonaan.

m.f.dh eeg dahsoon². la-mid: dahsoonaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dahsoon oo aan indhaha dadka u muugan ahaan. Dh: qarsoonaan.

darooryaan¹: m.l la-mid: daroori¹.

darooryaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) la-mid: daroori².

v. talk nonsense

-ka: (magac, lab, keli) hadal aan la dhegaysanayn oo la iska hadaaqo. Dh: duryan.

de: talk nonsense

lx: darooryaan

pd: (darooryaamay)

ps: v1=intr

key: darooryaan

(Dhaandhaan-ka)

Qof wax u dhiman yihiin oo ku nool siyaalo sillan iyo hadanaa rasnaan, korkiisa iyo dharkiisaba ka muuqata oo la moodo inuu isula kasa hayo oo isyeelyeela hayo; qof sacsacan; dhab-qalallo; sawir

dhaandhaan¹: m.l Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin.

dhaandhaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin noqosho.

m.l Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin.

m. n. idiot, seriously mentally-retarded person

-ka: (n) idiot (idh-yat); foolish or stupid person ~ nacas, sawir

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoontiisu gaaban tahay ama doqonniino ku jirto. Dh: nacas, dabbaal. Li: fariid.

cf: dhabqalallo, sawir

de: idiot, seriously mentally-retarded person

lx: dhaandhaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dhaandhaan

(Habboonaan-ta)

Si toosan ahaan; habbanaan; wanaagsanaan.

m.f.dh eeg habboon. la-mid: habbanaan, habbanaansho, habboonaansho.

f. n., [abstract] suitability, appropriateness

-ta: (magac, dhedig, keli) fiicnaanta iyo si wanaagsan ahaan; si habboon ahaan. Hablaha Soomaaliyeed habboonaanta waa lagu yaqaan. Dh: wacnaan, saxsanaan, fiicnaan. Li: qaaldanaan, qalloocsanaan.

de: suitability, appropriateness

lx: habboonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: habboonaan

-ta: (magac, dhedig, keli) noocuu ahaa ka beddalid, oo dhalanrogid.

-ka: (magac, lab, keli) laabfuran; laabxaaran.

m.f.dh eeg qaaddan. la-mid: qaaddanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid wax u dhiman yihiin oo la qaatay ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanti badnaan, ka saami roonaan, dadka wax dheer.

-ka: (magac, lab, keli) dhabbaha dhaanku maro.

m.dh Timir yaryar, guduudan, aad u macaan oo ka baxda degmada Doocan ee Yaman. la-mid: abuuddocan.

m.dh Nooc ka mid ah maryaha xariirta ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) maro rag iyo dumarku ba huwadaan. Bilcooshaan xariir ahiyo bafto iyo, khayli baro weyn leh.

-ka: (magac, lab, keli) cabaad soo saarid; qaylin.

m.f.dh eeg caradhow. la-mid: caradhowaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dulqaad la'aan; degdeg u xanaaqid. Dh: cadhadhowaan.

(tilmaame) dad, mood iyo noolkii ba ka madhay oo halkii ay degenaayeen abaar ama colaad darteed ka soo barakacay.

m.dh la-mid: debecla'aan.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabeecad xumaan. Dabacla'aantu waa cudur dadka kaa dhexsaara. Dh: dabcixumo.

m.dh la-mid: debecsanaan.

-ta: (n) softness (sooft-nes); gentleness (jen-tel-nes); relaxation (rilaak-seey-shin) ~ jilicsanaan

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan suubban iyo naxariis lahaan.

dabacsanaan-ta: (magac, dhedig, keli) aan adkayn ama aan giijisnayn. Xadhiga dabacsanaanta ka bi'i oo giiji. Li: giijisnaan, adayg.

m.f.dh eeg dabaxiran. la-mid: dabaxirnaansho.

m.f.dh eeg dalooshan². la-mid: dalooshnaansho, duleeshnaan, duleeshnaansho.

m.f.dh eeg dhaaddan. la-mid: dhaaddanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) ogsoonaan oo aad ula socosho; aad wax uga warhayn.

m.dh la-mid: gantoobnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax gabdooban.

(Lamaddegaan-ka)

Dhul ballaaran oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo ama qafro ah ama bacad ku rogan yahay, oo aan dad iyo duunyo midna joogin kuna dhaqmi karin.