dabacayuun

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) weel ama koob dhegle ah oo dheer xagga sarana af ballaadhan ku leh, xagga hoosana u yar. Dh: farasle, dabadhuub.

(Daacaqurun-ka)

Ur aan fiicnayn oo daacadu yeelato kolkii baruur iyo cunno kaloo aan is lahayn caloosha laga buuxsho.

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir¹.

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. la-mid: dacawashiir².

daacaqurun¹: m.l Daaco ur qurmoon oo ka timaadda calool cunto kala duwan qaadatay. la-mid: dacwashiir.

daacaqurun²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof, cunto uu cunay ku bukooday oo naqas qurmoon bixinaya noqosho. m.f.dh, daacaqurmid. la-mid: dacawashiir.

v., [compound] be flatulent, belch, have gas ~ an upset stomach

daacaqurun vl. n. belching, flatulence, upset stomach

-ka: (magac, lab, keli) jahawareer caloosha ku dhaca kolka cuntooyin kala noocnooc ah xilliyo isku dhawdhaw oo kala dambeeya la cuno oo kolkaa daaco silloon oo urxun la daaco. Dh: daacaqudhun.

(Dabakafuul-ka)

Wiil baabuurka xoojiya oo meel walba u raaca, aan wadinse; wiil shufeerka hawsha baabuurka ka xiga.

m.l (-llo, m.dh) Wiil caawiya darawalka oo qaabilsan ilaalinta, nadiifinta iyo wixi lamida ee baabuurka.

m.l (-llo, m.dh) Wiil caawiya darawalka oo qaabilsan ilaalinta, nadiifinta iyo wixi lamida ee baabuurka.

v. climb on the back (of camel, truck, etc.)

dabakafuul m. n., [compound] boy helper on a truck ~ bus

-ka: (n) a boy who assists or helps the driver of a truck or a bus

-ka: (magac, lab, keli) wiil baabuurta ka xoogsada oo meel walba u raaca aanse wadin. Dh: kirishbey.

-ga: (magac, lab, keli) dameer yar oo hooyadaadii markuu jaqayo labada lugood dhexdooda ka nuuga.

m.l Xanuun dhabarka ku dhaca.

m.l Xanuun dhabarka ku dhaca.

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo xanuuna; xanuun dhabarka ku dhaca.

name: name of a mosque in Mogadishu

cf: misaajid

de: name of a mosque in Mogadishu

lx: Arbacarukun

ps: name

key: Arbacarukun

(fal) caloosha iskugu gey cunnooyin is qudhmiya oo daaco qadhmuun yeelo.

daacaqudhun -ka: (magac, lab, keli) daacada urteeda oo qadhmuun noqota marka la isku daro laba cunto oo aan isla falgeli karin ama calooshu shiidi kari weydo sida, hilib iyo shuuro la iska dabageeyey oo hilibku horreeyo shuuraduna danbayso. Daacaqudhun baan la soo kacay saaka.

(Daba-unun) NFD Commiphora africana (A. Rich.) Engl. Burseraceae.

S, May Commiphora palmatifoliolata Chiov. Burseraceae.

m.dh la-mid: debecla'aan.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabeecad xumaan. Dabacla'aantu waa cudur dadka kaa dhexsaara. Dh: dabcixumo.

m.dh la-mid: debecsanaan.

-ta: (n) softness (sooft-nes); gentleness (jen-tel-nes); relaxation (rilaak-seey-shin) ~ jilicsanaan

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan suubban iyo naxariis lahaan.

dabacsanaan-ta: (magac, dhedig, keli) aan adkayn ama aan giijisnayn. Xadhiga dabacsanaanta ka bi'i oo giiji. Li: giijisnaan, adayg.

(Dabakarruub-ka)

Cudur lo'da ku dhaca.

m.l Cudur halis ah dhaqso u faafa, lo'da ku dhaca oo leh shuban badan oo dhiig la socdo iyo ilmayn; shiifow; beergooye; beerfur.

m.l Cudur halis ah dhaqso u faafa, lo'da ku dhaca oo leh shuban badan oo dhiig la socdo iyo ilmayn; shiifow; beergooye; beerfur.

m. n., [compound] disease of cattle

-ka: (n) a cow disease; diarrhea also diarrhoea (daay-riya) that affects cows

-ka: (magac, lab, keli) xanuun xoolaha ku dhaca gaar ahaan lo'da. Dabakarruub ayaa xoolihii dhammeeyey.

cf: dabo + ka + ruub

de: disease of cattle

lx: dabakarruub

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dabakarruub

-ta: (magac, dhedig, keli) cid aad wax isku ogaydeen dabafurid oo iyaga oo aan ku ogayn heshiiskii ka baxid.

-ka: (magac, lab, keli) erey saynis ah oo uu macnihiisu yahay, xoogga isku dabridda ee u dhexeeya ayoonnada ku jira iskudhis, kaas oo ayoonnadu ku samaysmaan elektaroonnada hal curiye oo si dhammaystiran ugu wareegey mid kale ama xididshe.

m.l (-rro ..., m.dh) (kiimika) Xoogga isku dabridda ee u dhexeeya ayoonada ku jira iskudhis, kaas oo ayoonnadu ku samaysmaan elektaroonada hal curiye oo si dhammaystiran ugu wareegey mid kale ama xididshe.

m.l (-rro ..., m.dh) (kiim.) Xoogga isku dabridda ee u dhexeeya ayoonada ku jira iskudhis, kaas oo ayoonnadu ku samaysmaan elektaroonada hal curiye oo si dhammaystiran ugu wareegey mid kale ama xididshe.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof hab la dhaqan wanaagsan aan lahayn ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof hab la dhaqan wanaagsan aan lahayn ahaansho. m.f.dh, dabeecadxumaan.

der. [adjective] with bad character, having a bad attitude

(adj) ill-tempered; hot-tempered; temperamental (tem-para-men-tel)-, moody (muudi)-, sullen (so-len)-, irascible (iraasi-bal); crabby (krabi)-, short-tempered ~ camalxun, dabcixun

(tilmaame) camal xun oo aan dad la dhaqan lahayn. Dh: dabcixun.

de: with bad character, having a bad attitude

lx: dabeecadxun

pd: (dabeecadxumaa)

ps: adj-der

key: dabeecadxun

-ta: (magac, dhedig, keli) barbarriiqasho iyo cid kale u jarjarid; hadba dhinac u orodid iyo weecweecasho.

-ka: (n) backache (baak-eyk); back pain (baakpeeyri)

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

-ta: (n) the act of treating with medicine; medication (medi-keey-shin); remedy (ramidi) medical treatment ~ daaweyn

f. n. edition (of a book)

bw: Arabic

de: edition (of a book)

lx: dabacad

pd: (-da)

ps: n1-f

see: dabcad

key: dabacad

(Dabrayn-ta)

Weerar dabro ah dib u celin.

m.f.dh eeg dabree.

vl. n. state of being ambushed

-ta: (magac, dhedig, keli) weerar aan tudhaad lahay ku qaadis.

de: state of being ambushed

lx: dabrayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: dabrayn

f.mg4 (-ynaa, -ynayd) Neef, wax la dacayey ahaansho. la-mid: dacayeysan.

(tilmaame) mid dacayda ama gafuurka ka xidhan.

Aan sidii la rabey wax u ilaaliya oo dhawra lahayn; aan dan loo gelin ee laysku laday; la dayacay.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

der. [adjective] neglected, abandoned, unprotected

(tilmaame) wax ku sugan xaalad daran oo dayacan. Reer dayacan dacawana way boobtaa. Dh: daayacan, daranyaysan, baylahsan. Li: dayactiran, daryeelan.

de: neglected, abandoned, unprotected

lx: dayacan

pd: (dayacnaa)

ps: adj-der

key: dayacan

(Maacuun-ka)

Alaabada iyo weelasha guriga siiba kuwa jikada.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m. n., [collective] household utensils ~ equipment

-ka / ta: (n) housewares (haws-weersi); utensils (yuutensa-lis); kitchen tools; domestic utensils

Utensili

Utensils

-ta: (magac, dhedig, keli) alaabada jikada iyo kuwa wax lagu cuno. Dumar maacuun isku diiday dadnimo kama dhaxayso.

maacuun-ka: (magac, lab, keli) nirgaha hooyadood laga gudhin kari waayo. Waxa la i siiyay nirig maacuun ah oo hootanuug ka laadlaadin.

de: household utensils ~ equipment

lx: maacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: maacuun

(Tabcayn-ta)

Tabco ku qabasho; qonfid.

m.f.dh eeg tabcee.

-ta: (magac, dhedig, keli) tabco ku qabasho, sudhid, legdinta wiilasha oo uu lugta lugta kale kaga maro. Wiilku wax tabcayn ogaa.

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u horreeya; wakhti aad u fog oo la soo jiray; inta la xusuusan yahay. Sheekadani waa mid soo jirtay tan iyo aamanuun. Dh: aaman, aamanuu, weligeed, abidkeed. Li: amminkan.

(fal) xoolo lumay Quraan ama duco u akhri oo Eebbe u bari.

arbacuun -ka: (magac, lab, keli) Quraan ama duco loo akhriyo xoolo lumay, si Eebe dugaagga ama tuugada uga badbaadiyo. Odaygu arbacuun buu samaysanayaa aarankii lumay. Dh: Allabari.

(tilmaame) wax la baceeyay ah; wax bac ku jira ah. Alaabtu way bacaysan tahay.

bacaysan: (tilmaame) cid sas ama cabsi qabta ah; noqday qof haad ka carar ah.

(Barafuun-ka)

Udug; cadar.

m.l (-nno, m.dh) Hoore alkolo ku jirto; carfoon, ubax iyo wixi lamida ka samaysan oo la isku udgiyo.

m.l (-nno, m.dh) Hoore alkolo ku jirto; carfoon, ubax iyo wixi lamida ka samaysan oo la isku udgiyo.

m. n. perfume, cologne

-ka: (n) [barafuuno-da] perfume (peer fiyuum); fragrance (fereey garansi)

-ka: (magac, lab, keli) dareere udgoon badan leh oo la isku buufiyo. Barafuun isku buufi salaadda Jimce intaanad tegin. Dh: cadar.

de: perfume, cologne

lx: barafuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: cadar, udug {Eng}

key: barafuun

La daabacay; daabac lagu qoray.

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) 1. Maro, wax dabac lagu qurxiyay ahaansho. 2. Qoraal, wax la madbacadeeyay ahaansho.

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) 1. Maro, wax dabac lagu qurxiyay ahaansho. 2. Qoraal, wax la madbacadeeyay ahaansho. m.f.dh, daabacnaan.

der. [adjective] embroidered

daabacan [derived] [adjective] printed

-daabacnaa / daabacnayd: (adj) printed (piriinted); published (pab-lishidh)

(fal) buug, wargeys iyo wax la mid ah, mid daabacan noqo.

daabacan: (tilmaame) dhar iyo wixii la mid ah, oo lagu qurxiyey dun, xardhan oo daabac loo yeelay. Maradu way daabacan tahay.

daabacan: (tilmaame) wax madbacad lagu qoray ahaan. Dh: madbacadaysan.

daadduun¹: m.l Qof cayrnimo awgeed la bayhoofay. la-mid: daanduun¹.

daadduun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Cayrnimo darteed la bayhoofid. la-mid: daanduun².

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Cayrnimo darteed la bayhoofid. m.f.dh, daadduumid. la-mid: daanduun.

-ka: (magac, lab, keli) dad rafaad iyo baahin, dad caydhooba oo mood iyo nool midna u hadhin. Daadduunka Aw Maxamed qabo waan ka dhiidhiyaye. Dh: dullinimo.

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².