daba'aallid

-ka: (magac, lab, keli) ka dambayn oo wax daba yaal ahaan. Ninna inuu daba'aal ahaado ma jecla. Dh: dambeeye. Li: horyaal.

(Abaqaalid-da)

(geed, dad) meel ka rujin oo meel kale ku abuurid; meel ka wadid oo meel kale ku korin; tallaalid.

m.f.dh eeg abaqaal². la-mid: abqaal¹.

-da: (magac, dhedig, keli) geed meel ka baxay, meel kale ku joojin.

(Dabbaalid-da)

(xoolo, ugaar) dib u soo waabin; soo rogid; horjoogsasho.

m.f.dh eeg dabbaal³. la-mid: dabbaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) in yar joojin oo aguugga ka hakin. Lo'du dabbaalidda ayay ku mirataa. Dh: waabin, hakin, dabaalis.

m.f.dh eeg dabaqaad². la-mid: dabaqaad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qof wax ka dhacay ka dabaqaadid oo ka daba xadid.

m.f.dh eeg dabakakiil².

-da: (magac, dhedig, keli) weel iyo daboolkii, si laba'aabudh ah oo farsamaysan, u buuxin.

(Mala'awaalid-da)

Mala'awaal wax ku dhisid, ku fiirin; mala'abbaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax soo socda sida uu noqon doono malayn oo sii saadaalin. Mala'awaaliddu waa cilmi la barto. Dh: malayn, saadaalin, odorosid, mala'abbaarid.

-da: (magac, dhedig, keli) ka warramidda wax aan weli dhicin iyada oo la kaashanayo astaamaha lagu tilmaansan karo.

-da: (magac, lab, keli) geed biqlay meel kale u rarid oo ku beerid. Dh: abaqaalid, tallaalid.

(Baxaalli-ga)

Sida ama qaabka ama habka qof, kd. loo abuuray; falaadka, sansaanka iyo abuurta; baxaal; baxnan; dhalan.

m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay.

m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay.

m. n., (mass n.): behavior, character

-ga: (n) character (kar ak ter); one's habitual inclination; disposition (dis-po- zishin) dhaqan, dabeecan

-ga: (magac, lab, keli) qaabdhismeedka Eebbe uu shay u abuuray. Ninba baxaalli gooni ah ayuu leeyahay. Dh: abuur, baxaal, baxni, dhalan, baaxaalli.

Qadan. Sida wax walba oo samaysani u astaysan yihiin.

de: behavior, character

lx: baxaalli

pd: (-ga)

ps: n2a-m-col

key: baxaalli

(Daalalli-da)

Waaxda saddexaad oo degmooyinka xiddigaha oo xilliga dayrta.

m.dh 1. Waaxda saddexaad ee degmooyinka xiddigaha, xilliga dayrta. 2. Roobka xilliga dayrta da'a. 3. Raar meydka looga sameeyo geedaha korkooda.

-da: (magac, dhedig, keli) degmooyinka xiddigaha mid ka mid ah ee waqtiyada dayrta. Daalalli weli ma soo baxday?

f.g1 (-a-yiil, -a-tiil) Wax wax kale gadaashiisa aallid.

(Dabaalad-ka)

Dabaalasho.

m.l la-mid: dabaalasho.

-ka: (magac, lab, keli) dabaal samayn oo biyaha dul sabbayn. Dabaalad ayaan dixda kaga soo tallaabay. Dh: dabbaalad, dabbaalasho.

(Dabaalin-ta)

Qof ama wax kale oo aan dabaal aqoon biyo dhexmarin.

m.f.dh eeg dabaali. la-mid: dabaalsiin, dabbaalin, dabbaalsiin, dabbaalsiis.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dabaalsiin.

m.dh la-mid: dabaakhid.

m.dh la-mid: daabaxid.

-da: (magac, dhedig, keli) gawricid; qoorta ka jarid. Dh: qalid.

dabaqaad¹: m.l 1. D. ah: hal marka rintay. 2. la-mid: dabaqaadid.

dabaqaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wax dhawaan rimay noqosho (hal).

v. raise the tail continuously (of she-camel) as a sign of pregnancy; be pregnant (of a camel)

-ka: (magac, lab, keli) qof wax ka dhacay ka dabaqaadid oo ka daba xadid.

dabaqaad -ka: (magac, lab, keli) kala sarrayn. dhaqaale ama maamul oo bulsho dhexdeed ka jira.

de: raise the tail continuously (of she-camel) as a sign of pregnancy; be pregnant (of a camel)

lx: dabaqaad

pd: (dabaqaaday)

ps: v1=intr

syn: gooji

key: dabaqaad

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dabaali.

(fal) biyo dabbaal ku dhexmari.

(Dadaalid-da)

Dadaal la imaansho.

m.f.dh eeg dadaal². la-mid: dedaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax qabad dheeraad ah oo muruq iyo maskax ah samayn si yool loo gaadho. Dh: dadaalis.

(Dagaalid-da)

(qof wax dhimay) dagaal ula tegid; eedayn; ku carabbaabbi'id; haaraamid.

m.f.dh eeg dagaal². la-mid: dagaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, la diririd, u hanjabid. Dh: hanjabid, diririd.

(Xabaalid-da)

Dhulka god uga qodid oo ku qarin; ciid ku rogid; aasid; duugid; asaruurid.

m.f.dh eeg xabaal³. la-mid: xabaal¹, xawaal¹.

-da: (n) burying (beer-ing); interring (in-teer-ing); the act of burying ~ meyd aasid

-da: (magac, dhedig, keli) qabri ku aasid; meel god ah ku duugid. Xabaalidda dadku waa fardulkifaaya. Dh: aasid, duugid, asaruurid.

m.f.dh eeg yabaal². la-mid: yabaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) curub cusub oo jilicsan bixin. Geed waliba yabaalid buu qurux ku leeyahay. Dh: fiilid, magoolid.

yabaalid -da: (magac, dhedig, keli) caajisid. Xaraarada ayaa yabaalidda ligu wacan.

(Abaabulid-da)

Arrin isku duwid; hagaajin; qabanqaabin; dumid (col).

m.f.dh eeg abaabul². la-mid: abaabul¹.

-da: (magac, dhedig, keli) qabanqaabada hawl ujeeddo leh oo soo socota. Dh: qabanqaabo. abaabulis -ta: (magac, dhedig, keli) qabanqaabada iyo ururinta dad iyo duunyo lagu fulinayo qorshe ujeeddooyin leh. Dh: abaabulid.

-ta: (magac, dhedig, keli) geed meel ka baxay, rujin oo meel kale ku joojin. Dh: abaqaalid.

-ga: (magac, lab, keli) habdhaqanka iyo dabciga qofka Ilaahay ku abuuray; dabeecad aan xin iyo xajiin toona lahayn.

m.f.dh eeg dabaakh². la-mid: dabaaqid, dibaakhid.

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: dabaali.

v.caus: teach someone to swim; make someone swim

(fal) cid kale biya dul sabbaysii. Wiilka dabaalsii dabbaasha ha bartee. Dh: dabbaalsii.

a: dabaali

de: teach s.o. to swim; make s.o. swim

lx: dabaalsii

pd: (dabaalsiiyey)

ps: v2a=caus

key: dabaalsii

m.f.dh eeg dabakar².

m.f.dh eeg dabaxad.

-da: (magac, dhedig, keli) qof wax la isku ogaa dabamarid oo wax aanu raalli ka ahyn ku samayn. Dh: dabamarid.

m.l la-mid: dabaalasho.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo nacas ah. Dh: doqon, nacas.

dabbaalad-ka: (magac, lab, keli) biyo, dhex sabbayn oo jibaaxid.

m.dh la-mid: dabaalin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof aan dabbaal aqoon biyo dhexmarsiin, dabaalsiin biyaha dhexdooda.

-ka: (magac, lab, keli) dabbaal biyo dhexdood ku marin.

dabbaalis-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo socda joojin ama leexin. Dh: hakin.

(Dabbaanid-da)

Webi ama durdur lug ku gudbid; dabbaanka biyaha socda lug ku marid.

m.f.dh eeg dabbaan³. la-mid: dabbaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) webi ama durdur lug kaga gudbid. Dabbaanid kaga gudub togga.

-da: (magac, dhedig, keli) dadka gaar ahaan dhallinyarta xoogga leh, hub qaadid.

dabqaadid -da: (magac, dhedig, keli) (u ~) kala labo qolo oo is haysa oo heshiisiin. Dabqaadidda labada beelood ayaa wada?

m.f.dh eeg dabraac³. la-mid: dabraac¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) «soo~ ehel iyo qaraabo raadsasho.

dabraacid-da: (magac, dhedig, keli) (soo ~) meel cunto leh raadsasho.

dąllaalid: m.f.dh eeg dąllaal². la-mid: dillaalid, dullaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) labo wax kala iibsanaya u kala dhaxayn oo u kala iibis. Dh: dillaalid.

(Dhalaalid-da)

1. Muuqaal ifa haya yeelasho; bidhaamid; birbirid.

2. (bir, subag, kd.) sida biyaha u dareerid, kulayl dab ama qorraxeed aawadi; shiilmid; shubmid.

m.f.dh eeg dhalaal². la-mid: dhalalid.

-da: (magac, dhedig, keli) shiilmid oo dareere u beddelmid.

dhalaalid -da: (magac, dhedig, keli) iftiimid oo wax meel dheer laga arkayo ahaan. Dhalaalidda xiddigaha samada dharaar lama arko.

-da: (magac, dhedig, keli) wax sii sheegid, wax soo fool leh ka sii warramid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kaa cag horreeya orod ka sii daba caymadid. Daba'ordidda horqabatayn baa kuu dhaanta. Dh: dabaroorid.

-ha: (magac, lab, keli) xayawaanka ka mid ah naaslayda oo jiirka la bah ah dabadiisuna taa lo'da u eeg tahay.

m.dh la-mid: debecsamid.

-da: (magac, dhedig, keli) debeecad wanaagsanaan. Dabacsamidu dadkay kugu dartaa. Dh: dabeecadwanaag.

-da: (magac, dhedig, keli) xagga danbe oo saxaro badan laga keeno. Dh: shuban.

dabadbaxid-da: (magac, dhedig, keli) dadka oo guryaha iyo xafiisyada ka soo baxa si ay u muujiyaan rabitaan ama diidmada wax ay ka midaysan yihiin.

(Dabaggelid-da)

Ka harid la'aan; dabasocosho; dabajoogid.

m.f.dh eeg dabaggal². la-mid: dabaggal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) kolba meesha la maro ka dabategid. Dembiyada waxa lagu helaa dabaggelid. Dh: dabagalid, baadhid.

(Dabammarid-da)

Weydaarasho; dib u noqosho; dhabarjebin.

m.f.dh eeg dabammar². la-mid: dabammar¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) halkii la rabay, waydaarasho. Dh: iswaydaar.

dabammarid -da: (magac, dhedig, keli) ballan iyo wax la mid ah, ka bixid ama burin.

-da: (magac, dhedig, keli) cidhib tirid oo wada halaagid. Dh: dabargoyn, cidhibtirid.

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: dabaali.

(fal) qof aan dabbaal aqoon biyaha dhex socodsii ama dabbaashii.