daal — Macnaha & Turjumaada

1

(Daal-ka)

2

1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.

3

2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

2

dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.

3

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fatigue, tiredness

2

daal v. be tired, tire, get fatigued

3

daal m. n., [collective] bean species

4

daal m. n. eyeglasses; magnifying glass

waa la naqliyay ✓

1

-ay / daashay: (v) become tire or fatigued; tire (taayar)-, fatigue (fatiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost) ~ noog

2

daal -ka: (n) tiredness (taayidh-nes) exhaustion (ig-zoos-shen); jade (jeeydh) ~ noog

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qabo hawl is dabajoog ah oo tacab iyo burbur dareen. Marti daashay baa duleedka fadhida. Dh: noog, dakaan.

2

daal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo nasassho la'aan darteed oo lala tabar beelo. Daal dabadii baa la dhergaa. Dh: noog.

3

daal -ka: (magac, lab, keli) dhalo iyo wixii la mid ah oo bikaaco ah, iftiinka soo gala ururisa ama faafisa dabadeedna gudbisa. Waxa loo kaalmaystaa xoojinta aragga. Daalku faa'iido badan ayuu leeyahay.

4

daal -ka: (magac, lab, keli) iniinyo jaadadka digirta ka mid ah oo qaab wareegsan leh. Waxaan arkay meel daal ka baxay.

waa la naqliyay ✓

تَعَبِ لُغُوب

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ama nafley noog ku ridid. 2. Qof wax uu u baahanyahay u raadin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ama nafley noog ku ridid. 2. Qof wax uu u baahanyahay u raadin. m.f.dh, daalin.

waa la naqliyay ✓

v. tire, make tired

waa la naqliyay ✓

(fal) wax tabar daran ka dhig. Dh: nooji.

waa la naqliyay ✓

1

de: tire, make tired

2

lx: daali

3

pd: (daaliyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: daali

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacal-ka) Gees, doc, cirif.

2

2. (Daca-sha) Laallaadka dhegta;

3

3. Summadda dhegta.

waa la naqliyay ✓

1

dacal¹: m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

2

dacal²: m.dh (-lo, m.l) Summad xoolaha loo yeelo oo dhegta dhinaceeda hoose la jeexo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Daraf, dhinac, cirif.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. edge, corner, side; hem, bottom part of garments

2

dacal [feminine] n. earlobe

3

dacal [feminine] n. mark on the ear (of livestock)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. corner (kornar) ~ gees. 2. edge (eej); hem (hem) side (saaydh) ~ dhinac, hareer, daraf, 3. dacal -dacasha: (n) earlobe (iyar-loop)-, especially the animal earlobe ~ dacasha dhegta

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meesha ugu baallaysa walax, dhisme ama dhul. Dacal baan ka istaagay laamiga si ay ii dhaafaan baabuurtu. Dh: gees, geftin, hareer, koone, baal, dhinac, barbar, garab, daraf, fay, faraq, doc, cidhif. Li: badhtan.

2

dacal-sha: (magac, dhedig, keli) qayb yar oo dhegta xaggeeda hoose ka laadlaadda. Hashii deelka lagu dhigay, loo jeexay dacaluhu, ma durduriso aradkee, duleedkay hanbaadhaa!

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) raad ama calaamado tusa meel in la degi jiray. Dh: degel, degal.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. countries, nations

waa la naqliyay ✓

name-m moans, groan. Syn: Talal

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [plural of dal] countries (kaanatris) ~ see [eeg] dal

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin badan oo reema.

waa la naqliyay ✓

1

de: countries, nations

2

lx: dalal

3

pd: (-ka)

4

ps: n4-m-pl

5

key: dalal

waa la naqliyay ✓

1

(Damal-ka)

2

Geed (qurac, kd.) tahanti koray oo weynaadey: kolkuu yar yahay waa cigan; kolkuu gaboobo waa dogob, kolkuu dhallin yar yahayna waa (dimcad).

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Qurac weyn oo har badan. 2. Qori weyn qallalan oo la shito; dhamal. 3. Caws dumaa ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] acacia tree species

waa la naqliyay ✓

1

(Damal) S Acacia circummarginata Chiov. Mimosaceae.

2

May Acacia sieberiana DC. Mimosaceae.

3

S Acacia macalusoi Mattei Mimosaceae.

4

S Acacia elatior Brenan. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

name-m acacia tree sp., Lit: born under an acacia tree.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil geed damal ah ama hadh weyn ku hoos dhashay ama isagaba laga filayo inuu noqdo nin la hadhsado oo dhabar ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed hadh weyn. Damal ayaa loo hoos goglay martidii. Dh: hadhac, dhamal.

2

damal -ka: (magac, lab, keli) qudhaca kiisa waaweyn ee hadhka leh. Dhidi la hadhsay damalkii markuu dhacay balaadhnaayee.

waa la naqliyay ✓

1

de: acacia tree sp.

2

lx: damal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: damal

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): rust

waa la naqliyay ✓

1

-daxasha: (n) corrosion (ko-row-shin); rust (rasf) ~ maar, mirir

2

daxal -daxalaystay / daxalaysatay: (v) become corroded; corrode (korowdh); rust (raast)~ mirir, Ex: bir daxalaysatay; a rusted iron

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) furuuruc yaryar iyo dhibco cascas oo birtu yeelato marka roob ama biyo ku daatay ku dul raagaan ama dheel ku dhaco iyadoo in badan meel iska taallay.

waa la naqliyay ✓

1

de: rust

2

lx: daxal

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f-mass

5

key: daxal

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaal-ka)

2

1. Dheri yar oo dhoobo ah.

3

2. Dhuun buuriga lagu cabbo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Dheri yar oo dhoobo ah. 2. Dhuun buuriga lagu nuugo. 3. Dhul bannaan oo biyo fariisin ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) digsi aan mugiisu waynayn kana mida dharyaha reerku wax ku karsado. Dh: dhari.

2

dhaal-ka: (magac, lab, keli) weel yar oo dhoobo ah oo haddii wax loogu rido dad badan, aan deeqin. Sida kaal danley qaybsatiyo kur iyo dhaal yaabis.

3

dhaal -ka: (magac, lab, keli) dhuun buuriga ama sigaarka lagu cabbo. Dh: laf.

waa la naqliyay ✓

1

de: earthenware cooking vessel; small jar; smoking pipe

2

lx: dhaal

3

pd: (-ka Pl: dhaalal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: dhaal

waa la naqliyay ✓

1

(Caajis-ka)

2

Hawl nacayb; wahsi; daal; (ama cajis).

waa la naqliyay ✓

1

(Caajisid-da)

2

Hawl qaban waayid; ka wahsasho; daal iyo cagajiid wax ku qabasho bilaabid; soo tabar yarayn.

waa la naqliyay ✓

Firfircoonaan iyo himmo ka buuxdo; hor leh oo aan daal hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Caata-da)

2

1. Aan hilib iyo baruur lahayn; weyd; xayeesi.

3

2. Daal, noog.

waa la naqliyay ✓

1

(Caatoobid-da)

2

1. Caato noqosho.

3

2. Daalid, noogid.

waa la naqliyay ✓

1

(Caayib-ka)

2

Weligi daal hayo oo aan hawsha si wanaagsan u qaban.

waa la naqliyay ✓

1

(Caycay-ga)

2

(qof) Aan hawlaha iyo dhibaha u adkaysan karin; aan dhabar-adayg lahayn; durba daala.

waa la naqliyay ✓

1

(Curuq-a)

2

Daal laga garto muruqyada iyo seedaha kolka fadhi lagu raago.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalac-a)

2

Kor u soo bax; soo fuul; soo har.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalacasha-da)

2

1. Wax dadka kale ka qarsoon, daawasho.

3

2. Kitaab ama wax la mid ah, iyadoo la aammusan yahay, isha iyo uurka ka akhrisasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalalli-da)

2

Waaxda saddexaad oo degmooyinka xiddigaha oo xilliga dayrta.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalan-ka)

2

Daallan.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalicid-da)

2

Kor u soo bixid; soo fuulid; soo daalacay.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalid-da)

2

Daal iska garasho; daal hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalin-ta)

2

Si daal u qabto gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalis-ta)

2

Socodka ama hawsha kaddib daal iska garasho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (-) Daal hayo; daaley.

2

2. (Daallan-ka) Cunno macmacaan oo jaadad badan ah oo cunnada weyn dabadeeda la cuno; (ama daalan).

waa la naqliyay ✓

1

(Daallin-ka)

2

Dhagarqabe; gaboodfale; dulmilow.

waa la naqliyay ✓

1

(Daallinnima-da)

2

Daallin ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Daaltirad-ka)

2

Daaltirasho.

waa la naqliyay ✓

1

aal¹: m.dh.fk Aashay, -aa, -iis iyo wixi lamida: si aan degdeg iyo fudayd toona ku jirin; aayar, tartiib, qunyar. Tusaale: “Ciise aashiis buu hadlaa”.

2

aal²: f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. la-mid: ool², oollow.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka aa.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. m.f.dh., aallid. la-mid: ool, oollow.

waa la naqliyay ✓

f. n., [adverb] slowly, gently, carefully

waa la naqliyay ✓

(fal) waxtar yeelo oo faa'idee. Mar haddii ad shaqo heshay, dadkiinna wax ugu aal. Dh: ool.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: “Waxaa fiican inaad sigaarka dayso”.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: Waxaa fiican inaad sigaarka dayso. m.f.dh, deyn.

waa la naqliyay ✓

v. let be, leave alone

waa la naqliyay ✓

-yey/daysay: (v) 1. leave it alone ~ dhaaf, iska daa 2. —sii daa: (v) release (ri-liis); dismiss (dis-mis); set free

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad faraha ku hayso ama samaynayso jooji. Daa oo faraha ka qaad beerta.

2

daa: (fal) «ku soo ~» daah ama wax kor ku laalan hoos u soo daadeji. Ku soo daa daaha daaqadda.

3

daa: (fal) «ku soo ~» ilmo maqal ah hooyadii mareeg ama xero uga soo daa. Ku soo daa saca weysha.

4

daa: (fal) «ku soo ~» walax meel ku jirta ama saaran ha ka saarin ama haka qaadin. Dabaqa daboolka ku daa daqsigu yaanu geline.

waa la naqliyay ✓

1

(Dal-ka)

2

Dhul yar ama weyn oo seere la yaqaan leh oo la deggan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

dal¹: m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.

2

dal²: f.g1 (-alay, -ashay) Harag rogob ka gurid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.

waa la naqliyay ✓

m. n. country, land, territory, state

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) country (kaantari); land (laandh); territory (tera-tori), state (isteeyt) ~ waddan

waa la naqliyay ✓

1

Paese

2

Country

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel busho ku wada nooshahay oo uu maamul iyo dhaqan ama nidaam yaallo. Dh: waddan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baal-ka) a) Garbaha wixii duulaa ku duulaan midkood; baad, b) Xashi labo bog leh. c) Buunshe.

2

2. (Baa-sha) Doc; dhinac; gees.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: Baasha midigta ee albaabka istaag.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. wing, feather; leaf; page

2

baal [feminine] n., loc. side, edge

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. feather (feether) baal shimbireed 2. wing (wing) ~ garab 3. page (peeyj). Ex: baalka buugga; the page of the book

2

baal -baasha: (n) side (saaydh) ~ dhinac

waa la naqliyay ✓

1

Foglio

2

Sheet

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur xummad badan oo dadka ku dhaca.

2

baal -ka: (magac, lab, keli) laan ka mid ah laamaha dhogorta leh ee baadka wixii duula. Baal gorayo ayuu Cali madaxa gashaday. Wa: baalal.

3

baal -ka: (magac, lab, keli) suqusha iyo saxarka ka soo hadha hadhuudhka marka la tumo ama la shuqlo. Baalka ka reeba hadhuudhka. Dh: buunshi, buushi, buunsha, weega.

4

baal -ka: (magac, lab, keli) waraaqaha kitaabku ka kooban yahay midkood. Baalka kitaabka ha qoynin Dh: xaashi. Wa: baalal.

5

baal -ka: (magac, lab, keli) tin ka mid ah kuwa ka baxa isha hareerteeda. Baal baa isha igaga dhacay.

6

baal -sha: (magac, lab, keli) goob dhinac kaa xigta. Waar ha i jiidhine, baal iga mar. Dh: dhinac, gees, fay, doc, barbar. Wa: baallo.

waa la naqliyay ✓

Baallaha qaydaha moolasha lagu cabbiro.

waa la naqliyay ✓

جَنَاحٍ

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caal-ka) Cudur xoolaha ku dhaca oo oogadu bararto, oo cunnaxumada ka yimaada; cashi.

2

2. (Caa-sha) Harag dheer oo balaqsan oo lo'da dhuunteeda hoos uga laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

caal¹: m.l Cudur lo'da, idaha ka barariya caloosha oo uu keeno gooryaan caloosha kaga dhashay.

2

caal²: m.dh (-lyo, m.l) Harag dheer, balaqsan oo lo'da luqunteeda dhinaca hoose ka laallaada.

3

caal³: f.mg1 (-aalay, -aashay) Lo' ama ido cudur caloosha ka barariya ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

caal¹: m.l Cudur lo'da, idaha ka barariya caloosha oo uu keeno gooryaan caloosha kaga dhashay.

2

caal²: m.dh (-lyo, m.l) Harag dheer, balaqsan oo lo'da luqunteeda dhinaca hoose ka laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] disease of cattle

2

caal [feminine] n. dewlap of cow

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur xoolaha ku dhaca oo barariya cunaha oo cunna'xumi ka yimaad. Caal baa adhigii ku dhacay. Dh: cashi

2

caal -ka: (magac, lab, keli) tamar iyo awood wax lagu baajiyo ama lagu maareeyo. Arrintan uma caal helayno.

3

caal -sha: (magac, dhedig, keli) saanta balaqsan ee luqunta lo'da ka laallaada.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daab-ka) Alaabta ama qalabka qaarkiis, docdiisa loogu talaggalay in la qabto ama lagu qaado, kd.

2

2. (Daab-ta) Xanuun kubadhagaxow daran wata oo ku dhaca ubadka yaryar iyo weylaha iyo maqasha oo caanaha cusub iyo danbarku keenaan.

waa la naqliyay ✓

1

daab¹: m.l (-bab, m.l) Qori ama bir la qabsado oo ku rakiban qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado.

2

daab²: m.dh 1. Cudur leh shuban oo ku dhaca dhasha xoolaha markay dambar badan nuugaan. 2. la-mid: doog².

3

daab³: f.g1 (-bay, -btay) Qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado, qori ama bir la qabsado ku rakibid.

waa la naqliyay ✓

1

daab¹: m.l (-bab, m.l) Qori ama bir la qabsado oo ku rakiban qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado.

2

daab²: m.dh Cudur leh shuban oo ku dhaca dhasha xoolaha markay dambar badan nuugaan; doog².

3

daab³: f.g1 (-bay, -btay) Qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado, qori ama bir la qabsado ku rakibid. m.f.dh, daabid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. handle

2

daab v. make a handle, put a handle on

3

daab [feminine] n., [collective] diarrhea, disease in calves

4

daab [feminine] n. injury, wound

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) handle (handhal); shaft (shaaft); ax handle

waa la naqliyay ✓