daaddegitaan

-ka: (magac, lab, keli) eeg adeegid. adeego: (fal) gacantaada wax ku qabso; naftaada u shaqayso. Adeego haddaad mid tahay, adkayso haddaad nin tahay. Dh: shaqayso, qabbaano.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baaxaaddegid.

-ka: (magac, lab, keli) kala maqnaansho daba dheeraaday. Baaditaan baan ku kala maqnqyn.

-ka: (magac, lab, keli) caagidda lafteeda.

m.f.dh eeg daaddeg³.

-da: (magac, dhedig, keli) jago sare ka degid; hoos u dhaadhicid. Dadkii kugta buurta fuushanaa daaddegid ayay isku diyaariyeen?

-ta: (magac, dhedig, keli) meel kore ka imaansho oo qulul u kicid; hoos u dhaadhac. Intuu fuulay geedkii ayuu daaddegis kari waayey.

-ta: (magac, dhedig, keli) hoos u dejin. Daaddejinta alaabta iigu dhakhso. Dh: daaddejis.

daaddejin -ta: (magac, dhedig, keli) dad wax ayna horay u aqoonin ka dhaadhicis oo fahansiin. Daad- dejinta cashirka carruurta barahanaa ku fiican.

daaddejin -ta: (magac, dhedig, keli) markab dagaal oo uu markab kale hub ku dhufto oo uu daadejiyo. Daaddejinta markabka gantaalka ku dhacay baa u sabab ahaa.

-ka: (magic, lab, keli) daafniin ku dhicis. Daafitaan baan uga cabsi carruurta la isku daray.

-ka: (magac, lab, keli) daaqadaha iyo albaabada maryo qurux ahaan ku sii deyn. Daahitaanka ka hor guriga kashkaash.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) dabaylaraacitaanka geela. Daahitaan buu libaaxu geela ku laayey.

daahitaan -ka: (magac, lab, keli) ka dabamarid goortii la rabay inuu yimaaddo ama uu wax dhaco. Dh: habsaamitaan, raagitaan.

daahitaan-ka: (magac, lab, keli) albaabada iyo daaqadaha maryo quruxi ahaan ku sii deyn.

-ka: (magac, lab, keli) tacbaannimo iyo tabaryari ay keento hawl la qabtay.

-ka: (magac, lab, keli) cunitaanka xoolaha ee cawska iyo dhirta.

daaqitaan -ka: (magac, lab, keli) dhir iyo tigaad cunid; geedo iyo doog daaqid. Awrku aad buu u bukaa oo daaqitaan ma leh.

-ka: (magac, lab, keli) daaridda dab, nal iyo wixii la mid ah ama hurintiisa. Daaritaanka dabka iyo dabayshii ayaa kulmay.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) cid kale, hadal ama ficil uu ka xanaaqo u gaysasho oo faragelin. Daaritaanka dadka iska ilaali. Dh: maagitaan, daandaansi.

daaritaan-ka: (magac, lab, keli) caano la lulayo, in yar ka dhiijin si loo hubiyo inay baxeen.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faadid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faagid.

-ka: (magac, lab, keli) duulitaanka hawada. Dh: haadid, lalitaan, duulitaan.

haaditaan -ka: (magac, lab, keli) «ka naf, noole, ka bixitaan.

-ka: (magac,lab, keli) eeg haagid.

-ka: (magac, lab, keli) laadidda lafteeda. laadlaad: (fal) si isdaba joog ah; wax u laad: laad ku celceli.

-ka: (magac, lab, keli) joogsad socod ama fal qabashadii laga joogsado oo laga waabto. Marka daad la dul yimaad geelbaa maagitaan lagu yaqaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax dhulka yaal kor u hinjitaan. Qaaditaanka culayska badan iska iaali. Dh: qaadniin. Li: dhigniin.

qaaditaan -ka: (magac, lab, keli) gabadh iyada oon reerkoodu ogayn la tegitaan. Qaaditaanka habluhu waa dhaqan qaldan. Dh: la tegitaan.

qaaditaan -ka: (magac, lab, keli) wax mug leh muggiisa wax le'eg deeqitaan. Dhiilku qorofka wuu ka qaaditaan yaryahay: Dh: deeqitaan.

qaaditaan-ka: (magac, lab, keli) bugtaan ama cudur yeelasho. Waa in la xakameeyo kala qaaditaanka cudurrada faafa.

qaaditaan -ka: (magac, lab, keli) duullaan meel ugu kicitaan oo dagaal u xamaanqaadasho. Ciidankii weerar qaaditaan ayuu u kabaalqabtay. Dh: weeraritaan.

qaaditaan -ka: (magac, lab, keli) ku heesitaan.

qaaditaan-ka: (magac, lab, keli) joogsashada da'itaanka roobka. Roobku waa mayay oo qaaditaan ma leh. Dh: joogsi, kacitaani. Li da'itaan, hooritaan.

qaaditaan -ka: (magac, lab, keli) xil aqbalitaan oo masuul noqosho; xil dusha u riditaan. Dh: xilqaadniin.

qaaditaan-ka: (magac, lab, keli) xoog ku dhacitaan oo boobitaan. Qaaditaanka geel dad kale waa dembi kuu yaal. Dh: dhicitaan, boobitaan.

qaaditaan-ka: (magac, lab, keli) deeq bixin oo cid kale siin. Dh: siin. Li: diiditaan.

-ka: (magac, lab, keli) muddo badan maqnaansho; maqnaansho dheeraada.

raagitaan -ka: (magac, lab, keli) jiritaan dheer; noolaansho raagta. Raas adduun iyo ramaas dayreed midna raagitaan ma leh.

-ka: (magac, lab, keli) sare u qaaditaanka, madaxa dhaafinta, muujin. Taagitaanka taabuloogu waa igu culays.

taagitaan-ka: (magac, lab, keli) taagitaankiisa dhisitaanka. Dh: taagis.

taagitaan -ka: (magac, lab, keli) qotominta shay qaabkuu yahay laga bedelo oo sare loo joojiyo. Taagitaanka dhirta dedeji. Dh: dhererin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg addimid.

vl. n. investigation, analysis, research

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon raadintii si runtiisa loo gaadho ama xog badan looga ogaado.

a: baaritaan {N}

de: investigation, analysis, research

lx: baadhitaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: baadhitaan

-ka: (magac, lab, keli) caleen qoyan iyo wax lamid ah, qaadhitaan. Khudradda dhadhitaan ayaan uga cabsanayaa. Dh: dhadhid.

-ka: (magac, lab, keli) wax sii socda ku sinmid; wax kaa korreeya gaadhid. Dh: gaaritaan, gaadhis, taababasho, qabasho, tegis.

-ka: (magac, lab, keli) afbadnaanta birta wax goynaysa sida middida iyo billaawaha.

-ka: (magac, lab, keli) wax dhadhay oo isku buusay ahaan. Qudradda qoo oo qaadhitaanka ka ilaali. Dh: dhadhitaan, qaadhniin.

-ka: (magac, lab, keli) xaadhidda lafteeda. Dh: haritaan, xaaqitaan, fiiqitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg addeecid.

-ka: (magac, lab, keli) burburitaanka walax iyo waxii la mid ah. Dh: jejebitaan.

-ka: (magac, lab, keli) ku beddelid wax kale meeshiisii. Baabuur beddelitaan badanaa waa nin bangiga lacag u taallo. Dh: geddiyitaan.

beddelitaan-ka: (magac, lab, keli) lacag, lacag kale ku sarrifitaan. Beddelitaan waan la soo waayey Diinnarkan. Dh: dooris.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caddibaad.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caddilid.

-ka: (magac, lab, keli) wax waara oo weligii jira ahaan. Dunidan daa'imitaan loogama fadhiyo. Dh: waaritaan.

-ka: (magac, lab, keli) dhar iyo wixii la mid ah, xaradh ku samayn.

daabacitaan-ka: (magac, lab, keli) buug iyo wixi la mid ah, madbacad ku qoritaan. Daabacitaanka qaamuusku bil iyo badh buu qaadan karaa qoristiisuna sannado.

-ka: (magac, lab, keli) nijaasta iyo wasakhda ka maydhid, uskagga ka maydhid Daahiritaan baan ku ogaa masallaha.

-ka: (magac, lab, keli) soo daahiritaanka wax uu soo muuqasho. Soo daalicitaanka dayaxa ayuu safarku sugayaa. Dh: bixitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax, ilaalinta uu mudnaa siin la'aan. Daayacitaanka alaabtu waa ay ku baaba'daa. Dh: baylihin, daayicitaan, laayacitaan, dayicitaan. Li: daryeelitaan.

-ka: (magac, lab, keli) gaajo iyo diihaal dartood la qixitaan. Dagaagitaan bay ku noolyihiin iyo qoxootinnimo.

-ka: (magac, lab, keli) hadal badan oo aan ujeeddo lahayn wadid. Dh: dhurmid.

daldalitaan -ka: (magac, lab, keli) si nasashala'aan ah cunto u cunitaan.

daldalitaan-ka: (magac, lab, keli) wax daadsan gurgurid. Dh: diqdiqayn.

-ka: (magac, lab, keli) afuufanka iyo tirrigga neef ama qof bakhtiyay. Dh: tirrigidtaan.

-ka: (magac, lab keli) hanjabitaan; cagajuglayn. Dh: handiditaan, cabsiin.

(Lamaddegaan-ka)

Dhul ballaaran oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo ama qafro ah ama bacad ku rogan yahay, oo aan dad iyo duunyo midna joogin kuna dhaqmi karin.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

m. n., [compound] uninhabited place, desert, wasteland

de: uninhabited place, desert, wasteland

lx: lamaddegaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

see: degaan

key: lamaddegaan

-ka: (magac, lab, keli) wax la maleegay ahaansho, maleegidda lafteeda. Maleegitaanka jooji oo dadka la tasho.

maleegitaan -ka: (magac, lab, keli) ciidan heegan ka dhigitaan. Maleegitaanka ciidanku waa shaqada madaxda. Dh: abaabulitaan.

maleegitaan-ka: (magac, lab, keli) dun maritaan oo isku duubitaan. Hablaha maleegitaanka u daaya oo maydhaxda u calasha.

-ka: (magac, lab, keli) wareegid lafteeda.

-ka: (magac, lab, keli) neef ido ah labada lugood qabasho oo sare u qaadid, labada jeeni oo hore ku socodsiin oo hore u riixid.

dadduucitaan -ka: (magac, lab, keli) qof inuu meel tago diiddan si dhib leh ku kaxayn.

-ka: (magac,lab, keli) eeg haaneedid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg maageerid.

-ka: (magac, lab, keli) ku bilmayn; saameelka laftiisa.

saameelitaan -ka: (magac, lab, keli) dhiil caana ah dhiiqitaan. Saameelitaanka gaawaha geelayaga waa looga bartay.

-ka: (magac, lab, keli) baaraandegidda lafteeda iyo hoos u eegitaanka badan ee hawl la qabanayo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg dalandoolid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg adaddaahid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ardaagelid.

-ka: (magac, lab, keli) hurdo ka toositaan, ka kicitaan. Baraarugitaan ka hor lama kicin karo waa nin hurda weyn.

baraarugitaan -ka: (magac, lab, keli) baraarugid oo wax kasta ogaal u yeelasho. Dh: digtoonaad, feejignaad.

-ka: (magac, lab, keli) roobka oo aad intuu u da'o dhulka biyo fadhiisiya. Biyadhigitaanku kolba intay le'egyahay buu dooggu soo baxaa.

-ka: (magac, lab, keli) wax sidii uu ahaa ka doorin; badhxitaan; ladhitaan.

(Dabaddookhaan-ka)

Jaad bariiska kamid ah oo yaryar oo dhuudhuuban oo aad u wanaagsan.

m.l Jaad bariiska ka mid ah oo yaryar oo dhuudhuuban oo aad u wanaagsan.

m. n., (mass n.): rice species

-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah bariiska oo yaryar, dhuudhdhuuban oo dhadhan macaan leh. Dabaddookhaan baan shalay iyo darraad ba cunay.

cf: bariis

de: rice sp.

lx: dabaddookhaan

pd: (-ka)

ps: n-m-mass

key: dabaddookhaan

-ka: (magac, lab, keli) doodoonitaan wax lumay la raadiyo.

-ka: (magac, lab, keli) barbardhig ku samayn labo shay.

-ka: (magac, lab, keli) hantaaticitaan.

(Aaddanaan-ta)

Ku abbaarnaan; toosnaan; ekaan; beegnaan.

m.f.dh eeg aaddan³. la-mid: aaddanaansho.

Correspondence

f. n., [abstract] alignment, parallelism; opposite; the fact of falling on a certain day, being due at a certain

-ta: (magac, dhedig, keli) «ka sii~> qof ama wax kale oo meel u sii jeeda ahaan.

aaddanaan-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) (isku ~) ku beegnaanta iyo ku abbaarnaanta qof ama meel. Liiska isku aadanaanta kooxuhu wuu soo baxay. Dh: beegnaan, abbaarnaan.

de: alignment, parallelism; opposite; the fact of falling on a certain day, being due at a certain time

lx: aaddanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: aaddanaan

-ka: (magac, lab, keli) wax aasan noqosho; wax ay ciidi ku rogmatay ahaansho. Aasmitaanka magaalada waxa dhaliyay dhulgariirkii dhacay.

-ka: (magac, lab, keli) adkaynta iyo xoojinta xog ama talo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ayidaad. ayidsan: (tilmaame) taageersan.

-ka: (magac, lab, keli) fal ku akhriyid; sixir ku samayn. Baabitaanku waa xaaraan. Dh: sixritaan.

-ka: (magac, lab, keli) kor u qaaditaan labada gacmood wax lagu qaado oo madaxa kor loo dhaafiyo.

-ka: (magac, lab, keli) faaafitaanka war ama wax kale. Dh: fiditaan.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, la garramid.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, u yeedhid ama codsi u jeedin.

(Baaritaan-ka)

Baaris.

m.l 1. Raadinta wax qarsoon. 2. Suuq waayidda badeeco ganac loo soo bandhigay. la-mid: baarid².

m.l 1. Raadinta wax qarsoon. 2. Suuq waayidda badeeco ganac loo soo bandhigay. la-mid: baarid.

vl. n. investigation, analysis, research, inspection

ka: (n) 1. investigation (investageyshan); analysis (anaalisis) 2. checkup (jeek ap) Ex: baaritaan caafimaad; medical checkup [a general physical examination] baarid, baaris

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon raadin ku suubbin. Dh: baadhitaan.

a: baadhitaan; baaraan, baarid, baaris

de: investigation, analysis, research, inspection

lx: baaritaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: baaritaan

-ka: (magac, lab, keli) wax horreeyay, dhaafid.

baasitaan -ka: (magac, lab, keli) ku guulaysashada itixaan aad martay.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badcid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhid.

-ka: (magac, lab, keli) beegista wax la beego. Beegitaan xumaa dukaankani bal inta waa kiiloo yadhi fiiriya!

beegitaan-ka: (magac, lab, keli) ku toosid oo ku aadid. Ku beegitaanka caroosku waa 12ka bisha afraad. Dh: Abbaaritaan.

-ka: (magac, lab, keli) roob aan laga jirsan ku rafaaditaan.

-ka: (magac, lab, keli) hadal xun ku dhihitaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax kor jira hoosta soo dhigid. Daaddejiska alaabtu hal cishay qaadan doontaa.

daaddejis-ka: (magac, lab, keli) dad waxayna horay u aqoonin ka raaridis. Daaddejiska casharkan ardada ku kari waayey.

daaddejis-ka: (magac, lab, keli) markab markab kale badda quusintii. Daaddejiska markabkan waxaa masuul ka ah gujiskan badda hoos jiifa.