daa
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daa
f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: “Waxaa fiican inaad sigaarka dayso”.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daa
f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: Waxaa fiican inaad sigaarka dayso. m.f.dh, deyn.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daa
v. let be, leave alone
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daa
-yey/daysay: (v) 1. leave it alone ~ dhaaf, iska daa 2. —sii daa: (v) release (ri-liis); dismiss (dis-mis); set free
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daa
(fal) wax aad faraha ku hayso ama samaynayso jooji. Daa oo faraha ka qaad beerta.
daa: (fal) «ku soo ~» daah ama wax kor ku laalan hoos u soo daadeji. Ku soo daa daaha daaqadda.
daa: (fal) «ku soo ~» ilmo maqal ah hooyadii mareeg ama xero uga soo daa. Ku soo daa saca weysha.
daa: (fal) «ku soo ~» walax meel ku jirta ama saaran ha ka saarin ama haka qaadin. Dabaqa daboolka ku daa daqsigu yaanu geline.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
A
a: (a')
Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.
-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabi
(Aabi-ga)
Arrin aan jid ahayn oo cid lagula kaco; gardarro; maag; daandaansi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aalkol
* (Aalkol-ka)
Biyabbiyood aan midab lahayn, oo ur sillan, oo daarmi og, oo baabbi'i og, oo siyaalo badan loo soo saaro, waxna loogu qabsado, (ama aalkolo).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aammin
1. (qof) Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi.
2. (meel, kd.) nabad ah; aan cabsi lahayn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aamminnimo
(Aamminnima-da)
Aammin ahaansho; daacadnimo; lillaahinnimo.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Abaadid
(Abaadid-da)
(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Abab
(Abab-ka)
1. Daaqbarad (xoolo).
2. Dhallaanka yaryar waxbarashadooda hore sida cunno cunidda; sansaanka, habka, ku-dayashada, (ama abaab).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aftin
(Aftin-ta)
1. Kobta banka iyo dhirtu dhinaca isaga hayaan oo labadaba laga gaari karo; iran.
2. Meel dihin oo aan la daaqin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Afuufo
(Afuufa-da)
Neef afka, ama wax kale, laga sii daayo.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Anaakici
(Anaakici-da)
(anaa kici) col yar oo si gaar ah u laylyan oo cadowga lala dagaallama hayo dhulkiisa lagu sii dhex daayo; wuxuu ka kooban yahay, dad aan la khasbine, iyagu raalli ku ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Arar
(Arar-ta)
1. Gogoldhigga doodda, hadalka qoran (buugag)
2. Daaqa la soo daajiyo xoolaha intaan ceelka la geyn oo biyaha la siin.
3. Hareer; agagaar
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Awradhaye
(Awradhaya-ha)
Nagaar xooluhu daaqaan oo dhirta dawada ka mid ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baad
1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.
2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baadid
(Baadid-da)
Wax badan maqnaan; raagid; daahid.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Babbis
(Babbis-ka)
Qalab inta badan, caw midabyo badan laga tidco oo daab leh, oo dabka lagu belbeliyo ama kolkii la kululaado laysku babbiyo; wixii dabaysha kiciya oo xiisad u yeela oo dhan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Bal
1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.
2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Balqasho
(Balqasha-da)
Walcasho; daadasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Bandhig
(Bandhig-ga) 1. Alaab ganacsi ama masawirro ama wax kale oo si habaysan, meel fagaare ah, la isugu keeno si dadweynuhu u daawado, waxna uga iibsado.
2. Carwo yar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baqti-gowrac
(Baqti-gowrac-a)
Colaadda aad u xumaata oo inta xeerka wanaagsan oo dagaalka la gudbo, aan bal dadka nool daaye, kuwa dhinta la foolxumeeyo (gowrac, addimo ka goyn. kd.); baqti-wareen; (ama bakhti-gowrac).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Barqin
1. (Barqin-ka) Barqo.
2. (Barqin-ta) Xoolaha barqo daajinta.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
adaa
mu.eb Magacuyaalka qofka labaad oo ka kooban 'adi' iyo 'aa 1'.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
adaa
pron., red, sg. It is you who ...
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
adaa
(pronoun) to you.... Ex: Buuggaan adaa leh; this book belongs to you
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
adaa
(magac'uyaal) tilmaamaya qofla labaad ee lalahadlaha ah; 'adi' iyo 'ayaa' oo la isku daray.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daab
1. (Daab-ka) Alaabta ama qalabka qaarkiis, docdiisa loogu talaggalay in la qabto ama lagu qaado, kd.
2. (Daab-ta) Xanuun kubadhagaxow daran wata oo ku dhaca ubadka yaryar iyo weylaha iyo maqasha oo caanaha cusub iyo danbarku keenaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daab
daab¹: m.l (-bab, m.l) Qori ama bir la qabsado oo ku rakiban qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado.
daab²: m.dh 1. Cudur leh shuban oo ku dhaca dhasha xoolaha markay dambar badan nuugaan. 2. la-mid: doog².
daab³: f.g1 (-bay, -btay) Qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado, qori ama bir la qabsado ku rakibid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daab
daab¹: m.l (-bab, m.l) Qori ama bir la qabsado oo ku rakiban qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado.
daab²: m.dh Cudur leh shuban oo ku dhaca dhasha xoolaha markay dambar badan nuugaan; doog².
daab³: f.g1 (-bay, -btay) Qalab goynta, jebinta, qodidda iyo wixi lamida loo adeegsado, qori ama bir la qabsado ku rakibid. m.f.dh, daabid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daab
m. n. handle
daab v. make a handle, put a handle on
daab [feminine] n., [collective] diarrhea, disease in calves
daab [feminine] n. injury, wound
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daab
-ka: (n) handle (handhal); shaft (shaaft); ax handle
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daab
(fal) mindi, gudin, kabatole iyo wixii la mid ah, daab gali. Kababtole aan daab lahayn kabo laguma tolo.
daab-ka: (magac, lab, keli) gudin, waran, mindi iyo wixii la mid ah, inta aan birta ahayn ee laga qoro laamaha geedka. Daab iyo dhillisi isu baahanaa, Allow yaa isku beega.
daab -ta: (magac, dhedig, keli) shuban maqashu ay ka qaaddo danbarka marka ay si tandhaaf ah u jaqaan. Nirigtan daab baa dili haddaan danbarka loo mitamin.
daab -ta: (magac, dhedig, keli) nafaqodarro iyo gaajo xanuun isu roga oo ku dhacda maqasha marka ay soo dhalato ee aan la anqarin.
Ereybixinta Qalabka Farsamada Gacanta - Maxamuud Iimaan Aadan [1975]
Daab
Gacanqabsiga dubbaha, soofaha, dismiska, mudaca ee ka samaysnaan kara loox, caag (blaastiig) iwm.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daac
daac¹: m.dh Qabatoon; macaluul; diihaal.
daac²: f.g/mg1 (-cay, -cday) 1. (f.g) Neef caloosha ka timaadda oo dhawaaq leh, afka ka sii deyn. 2. (f.mg) Nafley caatoobid. la-mid: daaco².
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daac
daac¹: m.dh Qabatoon; macaluul; diihaal.
daac²: f.g/mg1 (-cay, -cday) 1. (f.g) Neef caloosha ka timaadda oo dhawaaq leh, afka ka sii deyn. 2. (f.mg) Nafley caatoobid. m.f.dh, daacid. la-mid: daaco.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daac
v. belch, burp
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daac
-ay / day: (v) belch (beelji); burp (beerp); expel gas from the mouth
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daac
(fal) qallooco oo hoos u diis, hoos u dhuuc, hoos u godo. Waxa aan la kufay xagashaai daacday miiskaankaan qaadday awgii.
daac: (fal) dhereg awgii la daac, wax naqas leh oo aad cabtay hawo goosgoos ah afka keen, afka neef xoog badan ka keen. Dibbiro darteed buu doqonku la daacayaa.
daac: (fal) webi, tog, laag iyo wixii la mid ah, meel kale ku dar ama ku faaf meel doox ah ama dhul siman oo hoose. Docda bari dareeriga baddiyo, Seylac darifkeeda, dusha koonfureed iyo ilaa, webiga daaciisa.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
daac
de: belch, burp
lx: daac
pd: (daacay)
ps: v1=intr
key: daac
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daad
(Daad-ka)
Biyaha roobka (xareedda) ama webiyaasha oo dhulka dulundulceeya ama xoog ugu soo dillaaca.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daad
daad¹: m.l (-dad, m.l) 1. Biyo xoog leh oo faafa oo ka yimaadda roob da'ay ama webi fatahay. 2. Qaybta roobka ka mid ah oo ugu dambaysti gaarta duruuraha.
daad²: m.l (-dad, m.l) (juqraafi) Biyo si kedis ah oo dar-dar ah u shubma ee uu gaar ahaan keeno roobka weyn ee ka da'a waadiyada meelaha lamadegaan-u-ekeyaasha ah.
daad³: f.mg1 (-day, -dday) Biyo badan oo ka yimid roob da'ay ama webi fatahay faafid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daad
daad¹: m.l (-dad, m.l) 1. Biyo xoog leh oo faafa oo ka yimaadda roob da'ay ama webi fatahay. 2. Qaybta roobka ka mid ah oo ugu dambaysti gaarta duruuraha.
daad²: m.l (-dad, m.l) (juqraafi) Biyo si kedis ah oo dar-dar ah u shubma ee uu gaar ahaan keeno roobka weyn ee ka da'a waadiyada meelaha lamadegaan-u-ekeyaasha ah.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Daad
Run-off, Flash-flood
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daad
m. n. flood, floodwater
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Daad
nickname; name-m flood. Lit: born quickly or unexpectedly. Cf: Butaaco
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daad
-ka : (n) flood (flaadhy, deluge (daal-yuuj)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Daad
magac loo baxsho wiil si fudud u soo dhashay.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daad
-ka: (magac, lab, keli) biyo laxaad leh oo socda doox, laag, tog, webi, marka roob da'o kaddib. Nin daad qaaday xumbo cuskay.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
daad
de: flood, floodwater
lx: daad
pd: (-ka Pl: daadad (ka))
ps: n4-m, n2a-m
key: daad
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daaf
1. (Daaf-ka) Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.
2. (Daaf-ta) Doc, dhinac; barbar; gees; hoobad.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daaf
daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.
dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.
dąaf²: m.l (daawo) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.
dąaf³: f.mg1 (-fay, -ftay) Daaf ku dhicid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daaf
daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.
dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.
dąaf²: m.l (daaw.) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daaf
m. n., [collective] purulent conjunctivitis (eye disease)
daaf v. have conjunctivitis
daaf [feminine] n., loc. side, corner; bottom of hill
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daaf
-ka: (n) eye disease; conjunctivitis (kon-jen-ten-veey-tis); pinkeye (pin-kaay)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daaf
(fal) indhaha xanuunka daafku hakaaga dhaco. Indhihiisa markaan arkay baan ku daafay Dh: bakoorow.
daaf -ka: (magac, lab, keli) xanuun ku dhaca indhaha oo la is qabadsiiyo, baqbaq iyo xafajo badanna u keena oo wax aad qori mooddaa indhaha dhex ordo. Dh: bakooro, qoridaaf.
daaf -ta: (magac, dhedig, keli) meesha aad joogto meel dhinac ka ah. Daaf uga joogso gaadhiga yaanu ku jiidhine. Dh: doc, gees, barbar, hoobad.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daag
-a: (magac, lab, keli) qiyaas dhuleed beeraha lagu cabbiro oo xagga ballaca noqda labo iyo labaatan tallaabo. Daag hadhuudh ah baa ii baxay.
daag -a: (magac, lab, keli) jeex yar oo dhulka gacanta lagu qodo, si dix, webi ama laag beer biyo loogaga soo leexiyo. Cali daag buu beertooda u soo leexinayaa. Dh: kali.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daah
(Daah-a)
1. Ilixir laga sameeyey dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha, kd., ama qolalka lagu kala gooyo; ilixir.
2. Dib u dhac; raagis.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daah
daah¹: m.l 1. Dibdhac; raagis; dubudhac. 2. la-mid: daahid.
daah²: m.l (-hyo, m.dh) (riw.) D. masraxiyeed: ilxir loo adeegsado goobta masraxiyadda.
dąah¹: m.l (-hyo, m.dh) Ilixir laga sameeyay dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha iyo wixi lamida ama qolalka lagu kala gooyo.
dąah²: f.g1 (-hay, -hday) Ilixir u yeelid.
daah³: f.mg1 (-hay, -hday) 1. Raagid; dib u dhicid. 2. Ka soo d.: madaxqaad; cudur ka kicid; diif cudur ka muuqato.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daah
daah¹: m.l 1. Dibdhac; raagis; dubudhac.
daah²: f.mg1 (-hay, -hday) 1. Raagid; dib u dhicid. 2. Ka soo d.: madaxqaad; cudur ka kicid; diif cudur ka muuqato. m.f.dh, daahid.
dąah¹: m.l (-hyo, m.dh) Ilixir laga sameeyay dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha iyo wixi lamida ama qolalka lagu kala gooyo.
dąah²: m.l (-hyo, m.dh) (riw.) D. masraxiyeed: ilxir loo adeegsado goobta masraxiyadda.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daah
v. be late
daah vl. n. lateness, tardiness
daah m. n. screen, drapes, curtain, cover
daah v. hide, put behind a screen ~ curtain
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daah
-ay / day: (v) be late; become late; take one's time; lag (laag) ~ Ex: wuu daahay; he was late
daahsan -aa / ayd: (adj) . late (leeyt); delayed (di-leeyidh)-, unpunctual; overdue (pver-dhuu); behind schedule —daahid -da: (n) lateness (leeyt-nes); delay (dhi-leey)
daah -a: (n) 1. curtain (keer-ten) drape (dareeypy drapery (dhareey-pari)-, window shade (sheeydhy, blind (balaayndh)-, screen (iskiriin) 2. veil (veeZ); partition (paar-ti-shin) ~ xijaab
daaha ka qaad: (expression) disclose (dis-kalowsy uncover (an-kaver) ~ kashif
daah : (v) leave alone ~ iska daah
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daah
(fal) geel, dabaysha raac oo xeradii laga soo guuray dib ugu noqo. Geelidii rimayda ahaa oo dhan wuu daahay.
daah: (fal) ila xidh u samee. Aqalka dabaysha ka daaha.
daah: (fal) arrin ama wax kale, maqalka iyo aragga ka xannib. Dh: qari, khabbee. Li: caddee, muuji.
daah: (fal) waqtigii aad tegi lahayd ka dibdhac, goortii aad gaadh lahayd meel ka dibdhac. Dh: raag, habsaan.
daah: (fal) (ka ~) soo xanuun ku hayay, ka soo roonaansho. Wuxu raafada xanuunkii maanta wuu ka soo daahay.
daah -a: (magac, lab, keli) geel marka uu u soo lumo xeryihii iyo waddankii uu yaqaaney ee laga raray. Rimayda daaha ka ilaaliya. Dh: guryonoqod.
daah-a: (magac, lab, keli) xanuun ka soo raysasho ah laakiin weli diifi ka sii muuqato. Daah baan Ilaahay kaaga baryeynaa.
daah -a: (magac, lab, keli) maryo ama wax kale oo oo daliigan oo albaabbada iyo daaqadaha laga laallaadiyo si iftiinka iyo indhaha ka soo gali lahaa la iskaga qariyo.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
daah
سجافة
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daal
(Daal-ka)
1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.
2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daal
daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.
dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.
dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.
dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daal
dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.
dąal²: m.l (daaw.) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah. m.f.dh, daalid.
dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid. m.f.dh, dąalid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daal
m. n., [collective] fatigue, tiredness
daal v. be tired, tire, get fatigued
daal m. n., [collective] bean species
daal m. n. eyeglasses; magnifying glass
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daal
-ay / daashay: (v) become tire or fatigued; tire (taayar)-, fatigue (fatiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost) ~ noog
daal -ka: (n) tiredness (taayidh-nes) exhaustion (ig-zoos-shen); jade (jeeydh) ~ noog
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daal
(fal) qabo hawl is dabajoog ah oo tacab iyo burbur dareen. Marti daashay baa duleedka fadhida. Dh: noog, dakaan.
daal -ka: (magac, lab, keli) hawl iyo nasassho la'aan darteed oo lala tabar beelo. Daal dabadii baa la dhergaa. Dh: noog.
daal -ka: (magac, lab, keli) dhalo iyo wixii la mid ah oo bikaaco ah, iftiinka soo gala ururisa ama faafisa dabadeedna gudbisa. Waxa loo kaalmaystaa xoojinta aragga. Daalku faa'iido badan ayuu leeyahay.
daal -ka: (magac, lab, keli) iniinyo jaadadka digirta ka mid ah oo qaab wareegsan leh. Waxaan arkay meel daal ka baxay.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
daal
تَعَبِ لُغُوب
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daan
1. (Daan-ka) Afka labadiisa lafood oo ad'adag oo ilkuhu ku yaalliin, middood.
2. (Daan-ta) Gow; qar; af.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daan
daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.
daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.
daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daan
daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.
daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.
daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Daan
Bank
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daan
m. n. lower jaw; cheek
daan [feminine] n. cliff; edge; block (area)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daan
-ka: (n) cheek (jiik); lower jaw ~ dhaban
daan -ta: (n) corner; edge. Ex: daanta galbeed; western corner
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daan
-ka: (magac, lab, keli) lafaha ilkuhu ay ku rakiban yihiin iyo hilibka isa saaran ee wejiga labadiisa dhan. Dogonta daanka jebi. Wa: daaman.
daan-ta: (magac, dhedig, keli) labada dhinac ee webi, buur iyo waxii la mid ah leedahay midkood. Daanta galbeed ee webiga shabeelle ayey biyuhu ku fataheen. Dh: bog, dhinac, doc, qar, baal, deg, dhaban, barbar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daaq
(Daaq-a)
Cawska iyo geedaha xooluhu cunaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daaq
daaq¹: m.l 1. Caws, caleen iyo wixi lamida oo ay xooluhu cunaan; baad. 2. la-mid: daaqid.
daaq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) Caws, caleen iyo wixi lamida cunid (xoolo).
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daaq
daaq¹: m.l Caws, caleen iyo wixi lamida oo ay xooluhu cunaan; baad.
daaq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) Caws, caleen iyo wixi lamida cunid (xoolo). m.f.dh, daaqid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daaq
m. n. pasture, grazing land, vegetation
daaq v. graze, eat grass
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daaq
-a: (n) pasture (paas-jer)-, grassland (garaas-laandh)-, pasturage (paas-tareeyj)
daaq -ay / day: (v) graze (gareeys)-, browse (baraaws)
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Daaq
Pascolo
Pasture; grazing
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daaq
(fal) xoolo, tigaadda, doogga iyo dhirta cun. Geeloow daaq oo daaq markaad gamboor daagdaa laguu yaabaa!
daaq-a: (magac, lab, keli) geedaha iyo cawska xooluhu cunaan ee ay calaf ahaan u daaqaan. Jiiddani daaq malaha ee daanta kale geeya xoolaha. Dh: calaf, tigaad, saac, baad.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
daaq
مَرْعَى
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daar
(Daar-ta)
Aqal dhagax laga dhisay; sar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daar
daar¹: m.l 1. Xabad. 2. (-rar, m.l) Daloolka yar ee haruubka dhiisha ama haanta. 3. (-rar, m.l) Cuf yar oo la geliyo daloolka haruubka dhiisha ama haanta. 4. Hilib jiir ah oo sararta inteeda dambe ee araxda xigta saaran.
daar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd.
dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daar
dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.
daar: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd. m.f.dh, daarid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daar
f. n. stone house ~ building
daar v. light, kindle, ignite
daar v. touch, strike; annoy ~ disturb someone
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Daar
nickname; name-m igniter; ignite, instigate
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daar
-ay/tay: (v) turn on (teen on)-, switch on. Ex: nalka daar; turn on the light bulb ~ shid. 2. kindle (kin-dhal)-, ignite (ignaayt)
daar -ta: (n) stone house ~ sar
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Daar
magac loo baxsho wiil u dhashay reer gabdho badan oo hooyadii u aragtay in uu yahay dabdaare ama iftiinshide.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daar
(fal) dab, nal iyo wixii la mid ah oo densan, shid ama noolee. Dabka innoo daar dhaxan baa jirtee. Dh: huri.
daar: (fal) cid kale, farogelin kula kac. Kuma daaree ha i daarin. Dh: gardarrayso.
daar: (fal) koox wax u billow sida ciyaar, legdin ama orod. Xantaysiga noo daar Daahiraw.
daar-ka: (magac, lab, keli) dalool yar oo loo yeelo daboolka dhiilaha caanaha lagu lulo oo qori ama maydhax iyo wixii la mid ah lagu juqaalo. Marka la rabo in la ogaado ciirtu inay cagaartay ama baxday, intii laga qaado juqaalka ayaa caanaha lagu soo dhiijiyaa ama lagu soo daariyaa gacanta si looga fiiriyo inay subag dhashay iyo in kale ciirtu. Daarka juf caauhu yaanay daadanine.
daar -ka: (magac, lab, keli) cad yar oo wareegsan oo weelasha qaarkood sida dhiilaha, dabool looga dhigo oo afkooga la le'egaysiiyo.
daar -ka: (magac, lab, keli) meel halbawle ah oo jidhka ka tirsan. Dh: halbowle.
daar-ka: (magac, lab, keli) maddiil aad u afbadan oo wax lagu jaro. Dh: muus, sakiin, mandiil.
daar -ka: (magac, lab, keli) sal dhinaca dhulka xiga u ballaadhan oo gorfaha dabaqyada iyo wixii la mid ah, xagga danbe lagaga tolo si ay ugu joogsadaan. Marakabka daarka waxa loogu tolay meel ha joogsado e. Dh: sariirta.
daar-ka: (magac, lab, keli) hilib jiidh ah oo sararta inteeda dambe ee adhaxda xigta saaran.
daar-ta: (magac, dhedig, keli) dhisme ka samaysan dhagax. Nin daar ku jiraa daruur ma arkee, illeyn xalay roobkii baa da'ay.
daar-ta: (magac, dhedig, keli) caano ama dareere kale, wax yar oo laga shubo.
daar-ta: (magac, dhedig, keli) sallaanka meesha malabku ku jiro lagu fuulo ama lagu gaaro.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daas
(Daas-ka)
Aqal, guri, qol, dukaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daas
m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) 1. Guri. 2. Dukaan.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daas
m.l (-sas, m.l/-syo, m.dh) 1. Guri. 2. Dukaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daas
m. n. store, shop; store-house, store-room