da'yaraan

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar hore doogtii Waxba yaan la duur'xulin, af deexdoow isha ha dabin, daaraantu waa taa.

-ta: (magac, dhedig, keli) qurjad xumaan. Dh: sinyaraan, lafyaraan, jidhyaraan, saryaraan.

baryaraan -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo yaraan. Dh: saboolnimo. Li: hodannimo.

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon badan u leh dabaynta ama korontada. Dabyaqaan nalka ha sameeyee innoogu yeedha.

(Dalyaqaan-ka)

Qof dal bartay oo aad u yaqaan.

m.l.kh (-nno, m.dh) D. ah: qof dal dabeecaddiisa, degaankiisa iyo wixi lamida aqoon u leh.

m. n., [compound] scout, one who knows the country

-ka: (magac, lab, keli) qof dalka iyo duruufihiisa aad u kala yaqaanna. Dh: dalaqoon, dhulyaqaan, dalmar.

de: scout, one who knows the country

lx: dalyaqaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: dalyaqaan

-ka: (magac, lab, keli) eeg dantiigarad.

m.f.dh eeg dulyar. la-mid: dulyari, dulyaraansho, dulyaro.

-ta: (magac, dhedig, keli) dulqaad yaraan aan gefka la qaadan karin.

-ta: (magac, dhedig, keli) da' yaraan; mid cad-olostost aan weyneyn ahaan. facyaraansho -ha: (magac, lab, keli) qof da' yar ahaansho. Dh: da' yaraan, facyari.

m.f.dh eeg qanyar. la-mid: qanyaraansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhuubnaan oo wax jimidh yar ahaan. Gabadhu yaryaraanta way u dhalatay.

yaryaraan-ta: (magac, dhedig, keli) wax da'doodu yar tahay ahaan. Carruurtiisa yaryarnaan ayaan ku ogaa

m.l/dh la-mid: da'yaraan.

-ha: (magac, lab, keli) eeg da'yaraan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan sidii habboonayd loo ilaalin ahaan. Dh: baylahsanaan, laayacnaan, dayacnaan.

m.f.dh eeg dahaaran. la-mid: dahaarnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dahaar leh ahaan. Dahaarnaantu alaabta dhawraarin bay u noqotaa. Dh: dahaadhnaan.

m.f.dh eeg dardaran². la-mid: barbarnaan, barbarnaansho, berbernaan

-ta: (magac, dhedig, keli) mid maanka iyo garashadu ka laaqan tahay oo aan fayoobayn ahaan. Dh: marnaan.

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon qotodheer u leh daawada. Dh: dawoyaqaan.

m.f.dh eeg dawdaran. la-mid: dawdarnaansho, dawdarni, dawdarno.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal badnaan.

m.f.dh eeg farayar. la-mid: farayaraansho, farayari, farayaro.

m.f.dh eeg hawlyar. la-mid: hawlyaraansho, hawlyari.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhibyar oo aan hawl badan lahayn. Dh: dhibyraan.

m.dh eeg maanyar. la-mid: maanyaraansho, maanyari, maanyaro.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maangaabnaan

da'yar¹: m.dh.u Dhallinyaro. la-mid: da'yaro.

da'yar²: f.mg4 (-raa, -rayd) Wax muddo yar jiray ahaansho (nafley).

m.dh.u Dhallinyaro. la-mid: da'yaro.

-ta: (n) young (yaang); youth (yuuth) ~ dhallinyaro —da'yar -ah: (adj) young (yaang). Ex: gabadh da 'yar; a young girl

-ta: (magac, dhedig, keli) dhallinta soo koraysa ee ay bulsho leedahay. Li: da'roon.

La ifiyey; ifa haya; shidan.

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida).

daaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Wax la shiday noqosho (dab); wax la ifay noqosho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday noqosho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarmid.

daaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax la shiday ahaansho (dab); wax la ifay ahaansho (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Wax hadlay ama muuqday ahaansho (raadiyo, telefishan iyo wixi lamida). m.f.dh, daarnaan.

der. [adjective] lit, ignited

daaran [inchoative] v. catch fire, be ignited

(tilmaame) wax shidan ama holcaya. Dabku wuu daaranyahaye wax innoogu kariya.

(Dayaan-ka)

1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada dayuurad kacaysa, durbaan la tuma hayo, kd.

2. Madaxwareerka la moodo in madaxa gudihiisa wax ka yeera hayaan; daryaan.

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan¹, diryaan¹, diyaan¹.

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida.

dayaan³: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Durbaan, dhul iyo wixi lamida sharqan, hugun weyn ka yeerid. la-mid: daryaan², diryaan², diyaan².

dayaan¹: m.l 1. Sharqan ama hugun weyn oo ka yimaada durbaan la tumayo, xoolo ama dad badan oo meel isugu yimid. 2. Cod dheer oo buuraha, daaraha, qararka iyo wixi lamida ay soo celiyaan markuu ku dhacay kaddib. la-mid: daryaan, diryaan.

dayaan²: m.l (fiisikis) Noqodka hir jabaq ee dul (gebi ama buur) xoogaa innaga fog ay soo celisay, oo ka laciifsan jabaqdii asalka ahayd. Faraqa waqtiga ee ayoonka iyo jabaqda asalka ah, waxa ay muujisaa fogaanta gebiga ama buurta iyo wixi lamida. m.f.dh, dayaamid.

v. rumble, make a loud noise

dayaan v. become dizzy

-ka: (n) 1. echo (eekow) ~ jabaq-celis. 2. —dayaan dayaamay/ dayaantay: (v) disoriented (dis-oori-yentidh); dizzy (diisi); feel dizzy ~ dayoob. Ex: waan dayaamay; I become dizzy

magac ka mid ah magacda Ilaahay oo uu macnihiisu yahay 'kelidii waare'.

-ka: (magac, lab, keli) dhawaaq dheer oo meel ka baxa. Dh: cod, daryaan.

dayaan -ka: (magac, lab, keli) jabaqnoqodka shanqadha ee ay soo celiyaan walxaha jabaq magudbiyayaasha ah sida darbi, qar laageed ama babac buureed.

1. (Yaraan-ka) Kan aan weyneyn; wiilka yar.

2. (Yaraan-ta) Waxyar ahaan.

yaraan¹: m.l (-nno, m.dh) Carruur hooyo wada dhashay midka ugu dhalasho dambeeya; guradambeys.

yaraan²: m.f.dh eeg yar³. la-mid: yaraansho.

m. n. baby of the family, youngest child

yaraan: [feminine] n., [abstract] smallness, littleness, fewness; youth

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kooban ama da'yar ahaan. Biyo yaraan bay beertu u ba'day. Dh: yari, Li: badnaan.

m.l la-mid: baarid².

-ka: (magac, lab, keli) wax walba intiisa sare. Baaraanka qaado, laakiin badhka kale anigaa leh.

m.dh la-mid: da'yaraan.

-da: (magac, dhedig, keli) ahaanta noole aan in badan soo jirin ama aan muddo dheer soo noolayn. Dh: da'rooni.

m.dh la-mid: da'yar¹; da'yaraan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg da'yari.

-ka: (magac, lab, keli) xero ood yar oo khafiif ah leh oo xoolo lagu xareeyo.

(tilmaame) astaan ah nuxurka ay hadal ujeedadiisu tahay.

m.l.kh la-mid: dafshaan.

-ka: (magac, lab, keli) qudhacu markuu weynaado ee ay qodaxdiisu noqoto mid soo laaban sida ta cadaadda oo kale.

daryaan¹: m.l la-mid: dayaan¹.

daryaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami)) la-mid: dayaan².

(fal) qaylo, guux ama qarax aad u weyn samee.

Aan sidii la rabey wax u ilaaliya oo dhawra lahayn; aan dan loo gelin ee laysku laday; la dayacay.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

der. [adjective] neglected, abandoned, unprotected

(tilmaame) wax ku sugan xaalad daran oo dayacan. Reer dayacan dacawana way boobtaa. Dh: daayacan, daranyaysan, baylahsan. Li: dayactiran, daryeelan.

de: neglected, abandoned, unprotected

lx: dayacan

pd: (dayacnaa)

ps: adj-der

key: dayacan

N Pennisetum divisum (Gmel) Henr. Gramineae.

N Panicum turgidum Forsk. Gramineae.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dayriyay ahaansho (ilmo).

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la dayriyay ahaansho (ilmo). m.f.dh, dayrsanaan.

der. [adjective] disowned by one's parents, driven from one's home (of a son)

de: disowned by one's parents, driven from one's home (of a son)

lx: dayrsan

pd: (dayrsanaa)

ps: adj-der

key: dayrsan

m.l Dabaysha, firada, heerka iyo wixi lamida oo ka soo hormara roob di'i raba.

(Dharaan-ka)

Dhar aan cusbayn ama aan qaali ahayn oo la xirto marka hawlaha gacanta qaarkood la qabanayo; dharka intiisa lagu adeegto.

(Haaraan-ka)

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay ama noqday oo la isku eedeeyo, laysku dagaalo, wax laysaga sheego; hiif; canaan.

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo. la-mid: haaraamid.

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn.

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo.

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn. m.f.dh, haaraamid.

v. blame, reprove

-ka: (n) censure (sensher); reproof (ripruuf)

(fal) wax xumaaday, ciddii ka masuulka ahayd, ku eedee. Dh: hiif, canaano.

haaraan -ka: (magac, lab, keli) canaan hiif leh. Dh: foolxagad, eed, canaan, hiifid, haaran.

de: blame, reprove

lx: haaraan

nt: haaraan (ka) [vn-m] 'reproof, blaming'

pd: (haaraamay)

ps: v1=

key: haaraan

(Jaaraan-ka)

Jiiraan.

m.l la-mid: jiiraan.

m. n. neighbor

a: jiiraan

de: neighbor

lx: jaaraan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: jaaraan

(tilmaame) meel la geeyo dadka la takooro.

kaaraan -ka: (magac, lab, keli) xanuun dilaa ah oo xoolaha iyo dadkaba ku dhaca. Dh: kud, xaaraan.

Daabdulle. Qalabka looxa lagu jeebo oo bogga hoose ku leh afka wax jeeba kan sarena yahay laydi-dulkoor.

(Qaaraan-ka)

Xoolo dad badan laga uruursho oo qof u baahan la siiyo ama arrin dadweynaha u dan ah lagu fuliyo ama si kale oo samafal ah loo bixiyo.