da
Qaamuus Talyaani-Soomaali - Cabdalla Cumar Mansuur, Axmed Cabdullaahi A. [1985]
da
prep. - ka (vengo da casa: gurigaan ka imid).
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
da
(naxwe) qodob magacyada dhedig ee kelida ah qaarkood iyo kuwa lab oo wadarta ah qaarkood raaca oo qeexa cayntooda. Sida roob kaliil da'oo, dunida maansheeyey. Wadaaddada u sheega lama helo wax aan cidi ku hawshoone.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
A
a: (a')
Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.
-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabayeelid
(Aabayeelid-da)
U dan gelid; tixgelin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabayn
(Aabayn-ta)
1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.
2. (weel) xoolayn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabbur
(Aabbur-ka)
Weel afka ka awda; dabool; fur.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabburan
Aabur la saaray; la daboolay; furaysan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabburid
(Aabburid-da)
Weel dabool saarid; daboolid; furayn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabi
(Aabi-ga)
Arrin aan jid ahayn oo cid lagula kaco; gardarro; maag; daandaansi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aabo
(Aaba-ha)
Tixgelis; danayn; aabayeel.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aad
aad: 1. (⁰) Dhab; si daran.
2. Adigu.
-aad: Tiraab lagu dabakaro tirada oo muujiya jagada tiradaasi ku abbaaran tahay, saddex-aad (3d.); shan-aad (5d.); sagaal-aad (9d.).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aadaan
(Aadaan-ka)
Ereyo yar oo lagu dheeraysto oo dadka tukashada loogu yeero (ama addin).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aadane
(Aadana-ha)
Intii Nebi Aadan dhalay ka mid ah; dad; qof.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aadid
(Aadid-da)
Meel u socosho; tegid.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aafo
(Aafa-da)
Dhibaato aad u weyn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aagaan
1. (Aagaan-ka) Furka aagaamaha iyo haamaha lagu daboolo.
2. (Aagaan-ta) Haan yar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aakhir
(Aakhir-ka)
Kan danbe.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aakhiro
(Aakhira-da)
Meesha iyo nolosha danbe oo lagu noolaan doono, kolka adduunka laga tago.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aalad
(Aalad-da)
Alaabo wax lagu qabsado; qalab; hub.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aalkol
* (Aalkol-ka)
Biyabbiyood aan midab lahayn, oo ur sillan, oo daarmi og, oo baabbi'i og, oo siyaalo badan loo soo saaro, waxna loogu qabsado, (ama aalkolo).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aalo
(Aala-da)
Qaalmaha yaryar oo lo'da.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Aammiin
(Aammiin-ta)
Erey ducada dabadeeda la yiraahdo oo ulajeeddadiisu tahay Ilaahow aqbal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Da'
(Da'-da)
Inta qof ama wax kale nool yahay ama jiro haddii laga soo bilaabo waagii uu dhashay ama la sameeyey; da'aad; fil; fac; facaad.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
da'
da'¹: m.dh 1. la-mid: da'aad. Inta sano, bilo, maalmo iyo wixi lamida ee nafley jirto laga bilaabo maalintii uu dhashay; cumri. 2. D. ah: qof sanado badan jira; duq. 3. Dad hal casri wada nool.
da'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) 1. Roob cirka ka imaansho. 2. Hoore, si dhibic dhibic ah u daadasho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
da'
da'¹: m.dh 1. la-mid: da'aad. Inta sano, bilo, maalmo iyo wixi lamida ee nafley jirto laga bilaabo maalintii uu dhashay; cumri. 2. D. ah: qof sanado badan jira; duq. 3. Dad hal casri wada nool.
da'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) 1. Roob cirka ka imaansho. 2. Hoore, si dhibic dhibic ah u daadasho. m.f.dh, di'id.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
da'
-da: (n) age (eejyj ~ da'aad. Ex: da 'deedu waa toban sano; she is ten years old
da' -ay / day: (v) rain (reeyri). Ex: beri roob ma da 'ayaa? will it be raining tommorow?
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
da'
(fal) roob, dhibco dhulka ku soo daadi oo biyadhig. Haddaan la kala roonaan roobku ma da'o.
da'-da: (magac, dhedig, keli) muddada dad ama wax kale jiri karo; inta u dhaxaysa malinkii uu dhashay ama la sameeyey ilaa maalinka la joogo. Markaan da'da jirey shan iyo toban, markaan damac guur la soo kacay, dookhayga markaan u sahantegay. Dh: da'aad, gu', cumri, fil, fac.
da': (tilmaame) wax in badan jirey, muddo dheer noolaa, waqti soo qaatay, ah wax gabaoobay. Dugsiiye kolka waa da' hadda wixii ka danbeeya.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
da'
عُمْرِ
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daa
f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: “Waxaa fiican inaad sigaarka dayso”.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daa
f.g2 (dayay, deysay; deyn) 1. Wax xannibnaa faraha ka qaadid. 2. Hawl la hayay faraha ka qaadid. 3. Wax la caadaystay joojin. Tusaale: Waxaa fiican inaad sigaarka dayso. m.f.dh, deyn.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daa
v. let be, leave alone
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daa
-yey/daysay: (v) 1. leave it alone ~ dhaaf, iska daa 2. —sii daa: (v) release (ri-liis); dismiss (dis-mis); set free
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daa
(fal) wax aad faraha ku hayso ama samaynayso jooji. Daa oo faraha ka qaad beerta.
daa: (fal) «ku soo ~» daah ama wax kor ku laalan hoos u soo daadeji. Ku soo daa daaha daaqadda.
daa: (fal) «ku soo ~» ilmo maqal ah hooyadii mareeg ama xero uga soo daa. Ku soo daa saca weysha.
daa: (fal) «ku soo ~» walax meel ku jirta ama saaran ha ka saarin ama haka qaadin. Dabaqa daboolka ku daa daqsigu yaanu geline.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dab
(Dab-ka)
Kulaylka iyo iftiinka ka yimaada, wixii la gubo ama la shido.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dab
dab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Wax holac kulayl iyo iftiin leh oo ka dhasha gubashada. 2. Hub. 3. Danab. la-mid: deb.
dab²: m.dh Ceel maax ah oo aan dowlis lagu cabbin.
dab³: f.g1 (-bay, -btay) 1. Ugaar, shimbir iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo soohid. 3. Il muddo yar isku hayn.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dab
dab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Wax holac kulayl iyo iftiin leh oo ka dhasha gubashada. 2. Hub. 3. Danab. la-mid: deb.
dab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Ugaar, shimbir iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo soohid. 3. Il muddo yar isku hayn. m.f.dh, dabid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dab
m. n. fire
dab v. trap, entrap, snare; braid; tow (a vehicle)
dab vl. n. trapping
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
dab
/daab/ (n) 1. taabasho khafiif ah (dusha ka salaaxid) (v) 2. dusha ka mar-marin (korka ka yar marin).
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dab
-ka: (n) 1. fire (faayar) 2. dab -ay / tay: (v) trap (taraap); ensnare (inis-neer); trap with or catch with a snare ~ dabin qool
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Dab
Fuoco
Fire
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dab
(fal) labo wax isku xidhiidhi oo isku dabaxidh.
dab: (fal) ul iyo wixii la mid ah, wax toosan ha noqon ee galloocsan. Bakooraddii way dabtay dhisid bay u baahantahay.
dab: (fal) ugaadh ama wax kale, dabin u dhig. Dumarka adduunyaa lagu dabaa, ugaadhana ay doqonkana ammaan.
dab: (fal) gaadhi aan gaar u socon karin gaadhi kale ku jiid. Gaadhiga, gaadhi kale ku dab oo ku jiid.
dab: (fal) il isku qabo. Ninkasta markuu wax shiishaayo il buu dabaa ilna wuu furaa.
dab: (fal) timo tidic ama sooh oo marmarrooci. Anoo jooga gurigii, gacallo hooyaday, guudkana la ii dabin, adaa ii la soo galay jacaylkee.
dab -ka: (magac, lab, keli) kulaylka iyo iftiinka ka yimaadda wixii shidmaya oo leh dhib iyo dheef labada hadba dhanka loo adeegsado. Dab iyo cudur meel ma wada fadhiistaan. Dh: naar, cadaab.
dab -ka: (magac, lab, keli) oogada meel kasta oo la gubay haarta iyo raadka ay ka tagto. Caloosha dab badan ayaa kaaga yaalla maxaa ku helay ma markaad yarayd lagu gugubay?
dab -ka: (magac, lab, keli) awoodda maayada ee qalabku ku shaqeeyo; tamarta kulaylka, awoodda dhaqdhaqaaqa iyo iftiinka dhalisa. Dabkii baa naga tegey oo nalkii waa naga demey. Dh: kooraan.
dab -ka: (magac, lab, keli) hubka ama qoryaha rasaastu ka dhacdo. Aan dagaalnee, Alla dab iyo maad na siisid dirays. Dh: hub.
dab-ta: (magac, dhedig, keli) ceel maax ah oo aan dowlis lagu cabbin ama biyihiisu dhow yihiin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dac
(Dac-da)
Biyaha ceelasha afafkooda ku daata kolka xoolaha laga shuba hayo oo dhoobada iyo ciidda leh.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dac
m.dh.u Biyo wasakh ah oo ku hara kaalinka ay xooluhu ka cabbaan.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dac
m.dh.u Biyo wasakh ah oo ku hara kaalinka ay xooluhu ka cabbaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dac
f. n. over-flow of water, water spilled around a well
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dac
-da: (n) dirty water, especially spilled around a well
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dac
(ereycodeed) tusa jabaqda wax kala dillaacay. Surwaalkii dhinac buu dac ka yidhi.
dac-da: (magac, dhedig, keli) biyaha ceelka laga soo saaray halka ay ku daadaataan intaan darka la gaadhsiinin.
dac -da: (magac, dhedig, keli) biyaha ka soo dareera ceelka ama darka marka la shubayo. Dacda ceelkaan ku kufay.
dac-da: (magac, dhedig, keli) meel aan ka fogayn ceelka oo aroor gaaban u jirta. Reerkii waxaan dejiyey dacda ceelka. Dh: gale.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
dac
de: over-flow of water, water spilled around a well
lx: dac
pd: (-da)
ps: n1-f
key: dac
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dad
(Dad-ka)
Nafleyda wax nuujisa jaadka ugu gobeysan oo lagu yaqaan: qummaati isu taagid iyo lugo xoog badan (haddii oogadiisa loo eego) iyo gacmo laallaada oo wuxuu doono uu ku qabsado; intaas waxaa u sii dheer: maskax weyn iyo garaad iyo hadal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dad
m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.
dąd¹: m.l la-mid: ded¹ (1).
dąd²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: ded².
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dad
m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dad
m. n., [collective] people
dad v. cover up, conceal, hide
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
dad
/dhaadh/ (n) aabbe (baabe).
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dad
-ka: (n) people (piipol); human beings; folk (fook)
dad badan: (n) crowd (karowdh); a lot of people ~ dad buuqsan
dad u adeegid -da: (n) social service (so-shiyalserfis); like social worker ~ adeegga shacabka
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Dad
Gente
People
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dad
-ka: (magac, lab, keli) noolaha Eebbe abuuray kuwa ugu toosan ee caqliga leh. Waa inta ka soo jeedda Nebi Aadan iyo Xaawa. Dh: bani'aadmi.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
dad
أُناس
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daf
(Daf-ka)
Qalabka muusikada mid kamid ah oo ka samaysan qori koobaaban oo haragwaxar la jilciyey ku rogan yahay serjigana dawanno yaryari kaga jiraan ama ka lulliishaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daf
daf¹: m.l (-faf, m.l) (muus.)Durbaan yar oo shulushyo bir ah leh.
daf²: m.dh.sh.r Cod tilmaama socod ama dhawaaq kedis ah.
daf³: f.g1 (-fay, -ftay) Ka d.: wax si kedis ah u dhufsasho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daf
daf¹: m.l (-faf, m.l) (muus.)Durbaan yar oo shulushyo bir ah leh.
daf²: m.dh.sh.r Cod tilmaama socod ama dhawaaq kedis ah.
daf³: f.g1 (-fay, -ftay) Ka d.: wax si kedis ah u dhufsasho. m.f.dh, dafid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daf
v. snatch, take something away quickly ~ by force
daf [feminine] n., [collective] (adj.): common item; full; general, common
daf m. n. tambourine
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daf
-ay / tay: (v) grab (garaab); snatch (isnaaj) ~ dhifso. Ex: tuug baa lacagtii dafay; the thief grabbed the money
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daf
(fal) ku qaado si degdeg ah oo xoog la socdo. Tuug ayaa shandadii ka dafay. Dh: boob, xaf, dhufo.
daf: (fal) kulaylka iska reeb oo isqabooji. U kaadiya bariisku ha idin ka dafee. Dh: qabow.
daf: (fal) (~ dheh) qof aad legdamaysaan, xoog u gal oo weerar. Daf intuu yidhi buu dhulka ku dhuftay.
daf: (fal) (~ dheh) meel guda ah si lama filaan ah u gal, gal meel oo ku qarsoon. Dabigii aqalkiibuu daf yidhi ee ka gaadha yaanun xiraadka cunine.
daf: (tilmaame) weel ama wax kale oo buuxa. Bidhe caana ah oo daf ah ayaa la noo keenay Dh: budh, buuxa, Li: madhan, dhiman, faaruq.
daf-ka: (magac, lab, keli) mid qalabka muusikada a garaaco ka mid ah oo ah gadaan wareegsan oo saan ka samaysan oo dhinac furan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dag
f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dag
f.g1 (-gay, -gtay) Cid dhibaato aysan filayn gaarsiin ama ka dhaadhicin wax aan jirin; dhagrid; khatalid. m.f.dh, dagid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dag
v. deceive, cheat; ambush
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dag
-ay / tay: (v) 1. cheat (jiit)-, deceive (di-ziiv) ~ khiyaan, hod. 2. come down to the ground ~ soo dag
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dag
(fal) isagoon iska kaa fileyn khayaamee. Dh: khatal; mardabay; khiyaamee; dhagar mar i dage ale ha dago.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
dag
de: deceive, cheat; ambush
lx: dag
pd: (dagay)
ps: v1=
syn: hod, khatal
key: dag
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dah
f.g/mg1 (-hay, -hday) 1. (f.g) Wax awdid. 2. (f.mg) Dhalasho.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dah
(fal) wax, muuqaalkiisa qari. Ceebta oo la daho anshaxa ayey qayb ka tahay. Dh: qari, duug, aas, xabaal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dal
(Dal-ka)
Dhul yar ama weyn oo seere la yaqaan leh oo la deggan yahay.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dal
dal¹: m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.
dal²: f.g1 (-alay, -ashay) Harag rogob ka gurid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dal
m.l (-lal, m.l) Dhul soohdin loo yaqaan leh oo la degganyahay; waddan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dal
m. n. country, land, territory, state
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dal
-ka: (n) country (kaantari); land (laandh); territory (tera-tori), state (isteeyt) ~ waddan
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Dal
Paese
Country
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dal
-ka: (magac, lab, keli) meel busho ku wada nooshahay oo uu maamul iyo dhaqan ama nidaam yaallo. Dh: waddan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dam
m.dh.sh.r 1. D. dheh: hadal tilmaama wax dhaca ama wax basa. 2. D. ka sii: wax burburin; wax seexin.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dam
m.dh.sh.r 1. D. dheh: hadal tilmaama wax dhaca ama wax basa. 2. D. ka sii: wax burburin; wax seexin.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Dam
Biyo xidheen
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
dam
/dhaam/ (n) 1. biyo-xireen (v) 2. biyo-xir u samayn.
Eraybixinta Af Soomaaliga ee Hawlaha Wasaaradaha (Soomaali-Ingiriis-Talyaani) - Guddiga Af Soomaaliga [1972]
Dam
Biyaxir
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dam
(tilmaame) meel mugdi ah.
dam: (ereycodeed) lagu tusmeeyo cod weyn sida wax qarxay ama wax dhulka ku dhacay. Dh: dhug.
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
dam
n., (a mole, a bank) deer, -ki, xer, -ki.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dan
(Dan-ta)
Wax qof, kd., wax ugu jiraan ama u roon ama saameeya (dheef, hawl, muraad, arrin, ...).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dan
dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.
dąn: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. la-mid: den.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dan
dan: m.dh (-no, m.l) 1. Ujeddo qof doorbido in ay faa'ido ugu jirto fal sameyntiisa. 2. D. u geli: wax ama qof tixgelin gaar ah siin. 3. Bannaan.
dąn f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Dab, nal iyo wixi lamida bakhtiyid. m.f.dh, damid. la-mid: den.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dan
deictic, suf. this, these
dan [inchoative] v. be extinguished, die (out); stall (as engine)
dan [feminine] n. interest, aim, objective
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dan
-ta: (n) aim (eeym); purpose (par-pas); interest (in-tarest); intention (in-teen-shin); objective (ob-jak-tiv) ~ ujeedo. Ex: maxaad danayinaysaa? what is your intention?
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Dan
Scopo
Purpose
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dan
-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo uu qofku u arko inuu noloshiisa lagamammaarmaan u yahay oo aanu qofku dhaafi karin. Dani waa seeto.
dan-ta: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan garanuugtu kolka ay tahay koox isla socota.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dar
1. (Dar-ka) a) Yeelka xoolaha lagu shubo mid kamid ah oo ka samaysan harag weyn oo wareegsan oo gadow leh; b) meelo dhisan oo loogu talaggalay in biyuhu ku soo ururaan ama lagu shubto; qabaal; berked. c) Dad; duul.
2. (Dar-ta) Daraad; aw.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dar
dar¹: m.l (-rar, m.l) 1. Weel ka sameysan bir, qori, harag oo xoolaha biyo loogu shubo. 2. Dhisme dhagax iyo shamiinto ka samaysan oo xoolaha biyo loogu shubo. 3. In xoolo ah oo isku mar ka wada cabta. 4. D. ah: dadkii hore.
dar²: m.dh.fk 1. D.tay, d.taa iyo wixi lamida: awgay, awgaa iyo wixi lamida. 2. D. Alle: Alle dartiis, si niyadsam ah. la-mid: daraad.
dar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Badar, biyo, caano iyo wixi lamida oo meel ku jira weel in yar uga qaadid. 2. (f.g) Middi, waran iyo wixi lamida wax ku mudid. 3. (f.mg) Ka d.: xaal wax ku sugnaayeen si ka xun noqosho. 4. (f.mg) Ku d.: wax, wax kale ku kordhin. 5. (f.mg) Ku d.: nin iyo naag isu guurin.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
dar
dar¹: m.l (-rar, m.l) 1. Weel ka sameysan bir, qori, harag oo xoolaha biyo loogu shubo. 2. Dhisme dhagax iyo shamiinto ka samaysan oo xoolaha biyo loogu shubo. 3. In xoolo ah oo isku mar ka wada cabta. 4. D. ah: dadkii hore.
dar²: m.dh.fk 1. D.tay, d.taa iyo wixi lamida: awgay, awgaa iyo wixi lamida. 2. D. Alle: Alle dartiis, si niyadsam ah. la-mid: daraad.
dar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Badar, biyo, caano iyo wixi lamida oo meel ku jira weel in yar uga qaadid. 2. (f.g) Middi, waran iyo wixi lamida wax ku mudid. 3. (f.mg) Ka d.: xaal wax ku sugnaayeen si ka xun noqosho. 4. (f.mg) Ku d.: wax, wax kale ku kordhin. 5. (f.mg) Ku d.: nin iyo naag isu guurin. m.f.dh, darid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dar
v. scoop, dip out; attach, join; add
dar v. dive (into), plunge; sink; become absorbed, engrossed
dar [feminine] n. sake, reason
dar m. n. trough (drinking ~ cement); skin for carrying water (to animals)
dar m. n., [collective] people, ancestry, lineage, generation
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
dar
-ay / tay: (v) scoop (iskuup); dip into ~ dhexgali. Ex: dar qaadada; scoop with the spoon
kadar -ay / tay: (v) make troublesome or worse; aggravate (ag-ri-veeyt)
isku dar: (v) mix (miksi)', join together; add up ~ isku qas
dar alla: (adj) innocent (ina-sent)-, honest (oonasti)
dar -ka: (n) a water container at the comer of the well, where animals are watered; a watering place ~ qabaal
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
dar
(fal) weel dareere dhexgeli oo wax kaga soo qaad. Biyo ii soo dar.
dar: (fal) (ka sii ~) cudur sidii hore ka sii liido Dh: xumow.
dar: (fal) «ku tiro hore tiro danbe ku biiri oo u gee.
dar: (fal) (ku ~) wax hore u yiil ama meel ku jirey wax danbe ku kordhi, ku biiri. Caanaha dhayda ah dhanaan ku dar.
dar-ka: (magac, lab, keli) dad wada socda. Darka innoo yimid wax la cuno iyo wax la cabbo siiya. Dh: duul.
dar -ka: (magac, lab, keli) weelka biyaha xooluhu ku cabaan oo ka mid ah yeelka xoolaha lagu shubo oo ka samaysan harag, dhoobo, shamiito ama geed laga qoray. Daymayda jalleecada, sidii geel dar loo horey,saw kuma dunuunucin. Dh: qabaal.
dar-ta: (magac, dhedig, keli) waxii hore waxa uu yama raadka uu ka tegay. Hadalxumadiisa darteed ayaa uu u dhintay. Dh: daraad, awgeed.
dar -ka: (magac, lab, keli) meesha labo dixood, laagood ama webi ay ku kulmaan. sababay.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
dar
de: sincerely; honestly
lx: dar
pd: \pd-alla
ps: adv-expr
key: dar
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Daw
1. (Daw-da) Ceelal isu dhowdhow oo meel ku wada yaal; so'.
2. (Daw-ga) a) Dhul la falay oo loo sameeyey in la maro; dhabbe; waddo, marin, jid; ... b) Tusmada wanaagsan oo ay eg tahay in dadka lagula dhaqmo.