d,d — Macnaha & Turjumaada

/dhii/ (n) xarafka afraad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gar-ka) a) Timaha ka baxa bushimaha hareerohooda iyo camanka iyo daamanka. b) Bir ama qori, kd., soo baxsan oo qaroofan, c) Garraarka dumarka. d) Doc; dhinac.

2

2. (Gar-ta) Abbaarta iyo xeerka, qof walba wax uu lee yahay ama uu jid u lee yahay ama uu mudan yahay, siiya; garsoor ku dhisan, eexasho la'aan; xaq.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan xumaan lahayn; wanaagsan; fiican; suubban.

2

2. (San-ka) a) Xubin wejiga ku taal oo afka iyo indhaha u dhexaysa oo labo dalool (dulal) ku yaalliin oo laga neefsado waxna laga ursho. b) Xubinta ka dhigan oo sankunneeflaha kale ku taal; sandaal; gafuur. c) Wixii san u eg ama meesha uu ku yaal ku yaal, sida fiiqa buurta. d) Daliigo idiin jilicsan ah oo wax lagu daruuro.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

dacwi¹: m.l la-mid: dacwad.

2

dacwi²: f.mg1/2 (-iyay,-iday/-isay; -iyi) La d.: dacwo jeedin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) U d.: dacwo sameyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. D. dheh: hadal tilmaama wax dhaca ama wax basa. 2. D. ka sii: wax burburin; wax seexin.

waa la naqliyay ✓

s. 1. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: “Fasaxa ka dambe ayaan is arkaynaa”. 2. Gadaal xiga; dambeeya. la-mid: damme.

waa la naqliyay ✓

fk. Ka d.: dabadeed, kaddib. Tusaale: “Toban casho ka dambow buu iska tegey”.

waa la naqliyay ✓

1

danaani: f.mg2 (-iyay, -isay) U d.: dad si danaana ah gacan ku siin.

2

dąnaani¹: m.l 1. Soo noqoshada dhawaaqa marka uu ku dhaco qararka darbiyada iyo wixi lamida. 2. Buuq ama bulaan ka soo baxa dad badan ama xoolo iyo wixi lamida. 3. Cida dameeraha; durruqaan. la-mid: dannaanni¹.

3

dąnaani²: f.mg1 (-nyay, -niday; -nyi) Qar, derbi iyo wixi lamida dhawaaq soo celin. la-mid: dannaanni².

waa la naqliyay ✓

1

daro¹: m.dh 1. Tab awrtu u dagaasho oo ratigu luquntiisa dulmariyo luqunta ratiga kale isla markaana cududda ku dhegaayo. 2. Tab legdinta ka mid ah oo uu qof gacanta kaga maro qoorta qof kale.

2

daro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin suuxinta, m.l) (daawo) Dawo yareysa ama baabi'isa dareenka oogada oo dhan ama qayb ka mid ah jirka. D.da s.ta oogada oo dhan oo qalliinka loo isticmaalo waxay damisaa shaqada maskaxda taasoo keenta miyir beelid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m.dh Darbad d.: dabayl xoog leh oo hadba dhinac ka timaadda.

waa la naqliyay ✓

1

diirnax¹: m.l Dareen raxmad leh oo qof ku dhasha marka uu arko qof dhibaateysan.

2

diirnax²: f.mg1 (-xay, -xday; -nixi) U d.: dareen raxmad leh cid u hayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.fk D./d.diiba: si degdeg ah, la raagis la'aan, ciyow.

waa la naqliyay ✓

1

durraamo¹: m.dh.kh (-ooyin, m.l) D. ah: neef in lagu allebaryo loogu talaggalay.

2

durraamo²: f.g/lg3 (-aantay, -aamatay) 1. (f. g) Ilaah baryid. 2. (f.g/lg) Ka d./d.: wax weyddiisasho saraadii ku jirto; yu'asho; dhaawasho.

waa la naqliyay ✓

1

fogaan¹: m.f.dh eeg fog. la-mid: fogaansho.

2

fogaan²: m.dh (xisaab) Summad d. Dhererka xarriijin u dhexeysa laba barood, xarriiqood sallax iyo wixi lamida. Tusaale ahaan, f.ta u dhexeysa laba xarriiqood oo barbarro ah waa dhererka xarriijin qotanta ee isku xirta labadooda; halbegga caalamiga ah ee f.ta waa mitir (m.).

waa la naqliyay ✓

e.d (dii.) Erey lagu dhawaaqo marka la dhaaranayo.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid. m.f.dh, bi'id.

waa la naqliyay ✓

1

(Dad-ka)

2

Nafleyda wax nuujisa jaadka ugu gobeysan oo lagu yaqaan: qummaati isu taagid iyo lugo xoog badan (haddii oogadiisa loo eego) iyo gacmo laallaada oo wuxuu doono uu ku qabsado; intaas waxaa u sii dheer: maskax weyn iyo garaad iyo hadal.

waa la naqliyay ✓

1

m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.

2

dąd¹: m.l la-mid: ded¹ (1).

3

dąd²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: ded².

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyow, m.l) Naaley waxa Eebbe abuuray ugu sarreysa, dhogor lahayn oo garaadkeeda hadal ku cabbiri karta.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] people

2

dad v. cover up, conceal, hide

waa la naqliyay ✓

/dhaadh/ (n) aabbe (baabe).

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) people (piipol); human beings; folk (fook)

2

dad badan: (n) crowd (karowdh); a lot of people ~ dad buuqsan

3

dad u adeegid -da: (n) social service (so-shiyalserfis); like social worker ~ adeegga shacabka

waa la naqliyay ✓

1

Gente

2

People

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) noolaha Eebbe abuuray kuwa ugu toosan ee caqliga leh. Waa inta ka soo jeedda Nebi Aadan iyo Xaawa. Dh: bani'aadmi.

waa la naqliyay ✓

أُناس

waa la naqliyay ✓

1

(Ded-ka)

2

Wax biyaha iyo dabaysha iyo dheelka iyo kulka celiya oo ama aqallada la dhisa hayo korka laga saaro ama wax kaloo loo baqa hayo la huwiyo oo lagu daboolo.

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd 1. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan. 2. la-mid: dedid.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. la-mid: dąd².

waa la naqliyay ✓

1

ded¹: m.l 1. la-mid: dąd¹. Shey dusha laga saaro ama lagu daboolo wax feydan.

2

ded²: f.g1 (-day, -dday) Wax feydan, shey dusha ka saarid ama ku daboolid. m.f.dh, dedid. la-mid: dąd.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. extra covering over roof of a hut (against rain ~ sun)

2

ded v. cover (with a sheet, etc. to protect); conceal

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) cover (kofer); covering

2

ded -ay / day: (v) roof (ruuf); cover (kofer) ~ dabool —deddan: (adj) covered (ka-veridh) ~ daddan. Ex: walax deddan; something covered

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel yaalla dusha wax ka saar oo dabool. Bustaha ku ded bukaanka. Dh: qari, huwi. Li: fayd.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). la-mid: dųd².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Si aan habaysnayn u kala yaacid cabsi awgeed (xoolo ugaar iyo wixi lamida). m.f.dh, didid. la-mid: dųd.

waa la naqliyay ✓

v. bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

waa la naqliyay ✓

(fal) cabsi la baxso oo caymad. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

a: dud

2

de: bolt, scatter (of flock), stampede, disperse; be scared

3

lx: did

4

pd: (diday / didday)

5

ps: v1=intr

6

key: did

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓