cuul

f.g1 (-ulay, -ushay) Weel caanood ama biyood qori dab ah gudihiisa oo dhan xoqid, si loo nadiifiyo. la-mid: cug².

f.g1 (-ulay, -ushay) Weel caanood ama biyood qori dab ah gudihiisa oo dhan xoqid, si loo nadiifiyo. m.f.dh, culid. la-mid: cug.

v. purify (a milk-vessel) by burning twigs inside it

-ay / cushay: (v) disinfect with fire, especially the milk container or vessel ~ cug

(fal) weel culay ku nadiifi; qoriqadiid gorofka mari. Dh: cug.

a: cug

de: purify (a milk-vessel) by burning twigs inside it

lx: cul

pd: (culay)

ps: v1=

key: cul

(tilmaame) midab madaw dhalaalaya ah leh.

(Buul-ka)

1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn.

2. Aqalka shinbirta.

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

m. n. hut; nest

-ka: (n) [Plural buulal- buulasha] hut (hat); makeshift dwelling ~ waab

-ka: (magac, lab, keli) aqalka yar ee noocyada kala duwan leh ee ay shimbirtu dhisato.

buul -ka: (magac, lab, keli) aqalsoomaali aan si wanaagsan u dhisnayn, raro fiican ka samaysnayn.

buul -ka: (magac, lab, keli) timo badan ama dhogor badan. Dh: gas.

de: hut; nest

lx: buul

pd: (-ka Pl: buulal)

ps: n4-m

key: buul

عُش الطَّائِرِ، وَكْرِ، كُوحَ

/kal/ (v) 1. xayawaanka kan ugu diciifsan oo la dilo si tarankooda loo xaddido (v) 2. isu-soo uruurin (isu soo xulid).

/keerl/ (n) 1. timo gal-galoolan ama tidcan (n) 2. mar-marooqsan (v) 3. galoolidda ama tidcidda timaha.

n., (a ringlet of hair) sunaarad, -di.

curl, v.tr., (form into ringlets) marooji, maroori, sooh.

(Cuud-ka)

1. Qoriqadiid udgoon oo la shito.

2. Cayaar qori yar (cuud) iyo ulo, lagu cayaaro.

3. Good, xoolo.

4. (badar) jariirta aad loo yaryareeyo.

cuud¹: m.l 1. Qori caraf udgoon leh oo la shito. 2. Jiriir badar oo aad loo yaryareeyey; xanbab. 3. Nooc ka mid ah cayaaraha dhallinyartu dheesho oo qori yaryar lagu faniijiyo, kaddibna inta ay yoolka u jirto lagu xisaabtamo. 4. la-mid: cood.

cuud²: f.mg1 (-day, -dday) Ciyaar cuud dheelid.

m.l 1. Qori caraf udgoon leh oo la shito. 2. Jiriir badar oo aad loo yaryareeyey; xanbab. 3. Nooc ka mid ah cayaaraha dhallinyartu dheesho oo qori yaryar lagu faniijiyo, kaddibna inta ay yoolka u jirto lagu xisaabtamo. 4. la-mid: cood.

m. n., [collective] incense; granules of ground grain

cuud m. n., [collective] wealth, property, prosperity

cuud m. n. lute

-ka: (n) incense (insens); an aromatic gum, that is burned to produce a pleasant odor; frankincense; aromatic gum ~ foox

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka muusikada oo leh 12 xadhig oo la giijiyey oo badanaa lagu tumo heesaha qaaciga ama qaraamiga. Dh: kaman, dhadoon.

cuud -ka: (magac, lab, keli) jidhiidha badarka ee aadka loo yaryareeyo.

cuud-ka: (magac, lab, keli) xoolaha la dhaqdo ama hanti kaleba. Dh: cood, xoolo.

cuud -ka: (magac, lab, keli) qori udgoon leh oo la shito. Cuudku waa udgoone guriga inoogu shid. Dh: qoricuud.

cuud -ka: (magac, lab, keli) ciyaar qori yar iyo ul lagu ciyaaro.

m.l 1. Meel dhir badan oo jiq ah. 2. Dab, webi, bad iyo wixi lamida agtooda.

m.l 1. Meel dhir badan oo jiq ah. 2. Dab, webi, bad iyo wixi lamida agtooda.

-ka: (magac, lab, keli) kayn jiq ah. Xooluhu cuunkay daagayaan. Dh: kayn, hirrig, toon, jeeke.

(Cuur-ka)

1. (dad, kd.) koox; horin; xayn.

2. Aan teelteel ahayn; cumur;

cuur¹: m.l 1. Ciyaarta laylada godadkeeda mid ka mid ah oo bocool, dhagxaan iyo wixi lamida ka buuxaan. 2. C. ah: wax badan meel ku wada urursan.

cuur²: f.g1 (-ray, -rtay) Weel aad u buuxin.

m. n., [collective] group; crowd; dense clouds, thick trees, (etc.)

(fal) buur oo qaro u yeel. Cuur xadhiga in uu kaa dhuubane.

cuur-ka: (magac, lab, keli) aan teelteel ahayne is haya. Dh: cumudh, jiq, cumur.

cuur-ka: (magac, lab, keli) dad ama wax kale oo xoog leh.

cuur-ka: (magac, lab, keli) madax geela ama ka badan. Cuur geela nin dhaqdaa cuud haysta.

de: group; crowd; dense clouds, thick trees, (etc.)

lx: cuur

pd: (-ka Pl: cuurar (ka))

ps: n4-m-col

key: cuur

(Duul-ka)

Dad; dooyo; cid; col; dar.

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

v. fly

duul v. raid; attack

duul vl. n. attack, raiding

duul m. n. people, group of people

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

f.g1 (-uulay, -uushay) 1. Wax kor u tafid. 2. Wax dushiisa ku boodid. 3. Haweeney kufsasho.

f.g1 (-uulay, -uushay) 1. Wax kor u tafid. 2. Wax dushiisa ku boodid. 3. Haweeney kufsasho. m.f.dh, fuulid.

v. get on top of, climb up ~ on; mount, ride, board

-fuulay / fuushay: (n) climb (kaleem); board (boordh); mount (mawnt); ride (reeydh); go aboard, walk up ~ kor. Ex: fuul buurta; climb the mountain

(fal) meel sare kor; wax dusha uga bax, Dh: kor. Li: deg, dhaadhac.

fuul -ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah noocyada digirta.

de: get on top of, climb up ~ on; mount, ride, board

lx: fuul

pd: (fuulay / fuushay)

ps: v1=

xe: Where did you get on?

xv: Xaggee baad ka soo fuushay?

key: fuul

1. (Guul-ka) Habeenka xoolaha aroorka ah ceelka agtiisa lagu hoyiyo, iyagoo ama weli oomman (guul-oommane; oonguul) ama cabbey oo fulliin ah (guul-cukane; wabaxguul).

2. (Guu-sha) dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

guul¹: m.l 1. Xoolo aroor ah oo ka dhaxay xeradoodii. 2. la-mid: guulid.

guul²: m.dh (-lo, m.l) Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

guul³: f.g/mg1 (-uulay, -uushay) 1. (f.g) Cid haddadid. 2.(f.mg) Xoolo aroor ama wabax ah meel ceelka u dhow habeen u hoyasho. 3. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida dhaan isugu keenid. Tusaale: “Geelii wuxuu isugu guulmay gasada”.

guul¹: m.dh (-lo, m.l) Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

guul²: f.g/mg1 (-uulay, -uushay) 1. (f.g) Cid haddadid. 2.(f.mg) Xoolo aroor ama wabax ah meel ceelka u dhow habeen u hoyasho. 3. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida dhaan isugu keenid. Tusaale: Geelii wuxuu isugu guulmay gasada. m.f.dh, guulid.

f. n. victory, success

guul m. n. night spent with one's livestock at the watering place

guul v. spend the night at the watering place with one's livestock

guul v. frighten, terrify, intimidate, menace

-guusha: (n) success (saksees); victory (viktari); win (win); triumph (taraayamf); conquest (konkuwest)

(fal) nala guul; nala wadaag: nala shirkadow; nala qaybso; wax la iibinayo oo laba qof ama in ka badani lacagta wada bixiso oo ay wada yeelato.

guul-ka: (magac, lab, keli) dhexda u hoyasho; xooluhu markay arooraan ee ceelka lagu wado ama la soo waraabiyo ee dhexda loo sii hooyo, waxaana la yidhaahdaa: guul oomman iyo guul cokan.

guul-sha: (magac, dhedig, keli) labo dhinac ama in ka badan oo tartan ka dhexeeyo ama goob dagaal iskaga hor yimi dhinaca gacan sarreeya ama ay libintu raacdo. Dh: libin, badin. Li: guuldarro.

m.l (-lal, m.l) (xisaab) Summad J. Halbeegga Caalamiga (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

m.l (-lal, m.l) (xisaab) Summad J. Halbeegga Caalamiga (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

Joule

-ka: (magac, lab, keli) summadda halbeegga caalamiga ah (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Astaantan, waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

(Kuu-sha)

Iniino dhalo ah ama wax kale oo dhexda ka daldaloola oo inta dun lagu taxo, surka lagu xirto oo lagu xarragoodo.

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin.

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin. m.f.dh, kuulid.

f. n. kohl (eye makeup)

kuul v. put kohl on, beautify ~ blacken one's eyebrows

kuul [feminine] n. bead; necklace

-kuusha: (n) beads (biidis)', a necklace made of beads

-sha: (magac, dhedig, keli) iniinyo dhalo ah oo leh qaabab kala duwan ama wax kale oo dhexda ka daloola oo inta dun lagu taxo, oo qoorta lagu xidho oo lagu xarragoodo. Kuul qurux badan ayay qoorta ku xidhnayd. Wa: kuulo.

(Luul-ka)

Iniino kulkulucsan oo dhagaxdidib ama xaraar ah oo badanaa cad kolkolna midabyo kale leh oo aad qaali u ah; waxaa si yaab leh u sameeya lohodka qaarkiis: qalbacyada dhulmanta bahalku ku jiro baa waxaa soo dhexgala bahal kaloo yar ama iniin ciid ah ama wax kale; kolkaasaa bahalku si uu waxaan gudihiisa soo galay uga nabad galo, dhacaan qoyan oo xabag oo kale ah ku daboolaa oo kubbad kulucsan ka dhigaa; dabadeed kubbaddaa adkaata oo luul noqota; luulka la beero isaguna waa la mid: qalbacyada gudohooda baa uun wax loo geshaa oo dabadeed bahalku luul ka dhigaa.

luul: f.mg1 (luulay, luushay) Carrab calalinta ay carruurtu carrabka calaliso.

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

pr. n., [feminine] Lul, Lool

v. chew one's tongue ~ grind the gums (of baby in teething stage)

luul m. n. precious item (e.g., pearl, diamond)

name-f precious, pearl, diamond; gems grinder

-ka: (n) pearl (peerl); gem (jeem)

magac loo baxsho gabadh qaali ah sida uu luulku nolosha ku yahay.

-ka: (magac, lab, keli) iniino kulkulucsan oo dhagax, didib ama xaraar ah oo badanaa cad, kolkolna midabyo kale leh oo aad u qaali ah. Waxa uu ku dhex samaysmaa bilbilka oy isu egyihiin ee lohodka. Qalbacyada bilbilka dhulmantiisa ayaa waxa dhexgala wax yar oo nool ama iniin ciideed ah, kolkaas ayuu bahalku si uu waxaa gudihiisa soo galay uga nabadgalo, waxa uu ku sii daayaa dheecaan qoyan oo subag oo kale ah oo dabeed adkaada oo sidii kubad yar 'luul' noqda. Luul ayaan xeebta ka helay Dh: lulu'.

(Muul-ka)

1. Wax buuxa; wax tiro badan.

2. Wax wax ugu wanaagsan.

m.l (-lal, m.l) 1. M. ah; wax badan. 2. M. ah: wax, wax ugu wanaagsan. 3. Qof mingis laga tumayo, ciyaaraha loo ciyaaro middooda saddexaad.

m. n. abundance, something full ~ complete; excellent

-ka: (magac, lab, keli) buuxa aad ah oo tira badan. Dh: buux, daf. Li: qabaabsi, naadir.

muul -ka: (magac, lab, keli) bawaariista doontal saaran kan ugu weyn.

muul -ka: (magac, lab, keli) dhuumaha ama maangaddada biyaha uskagga ah magaalada ka qaada ee badda ama meelaha loogu tala galay geeya. Dh: foos. Wa: muulal

muul-ka: (magac, lab, keli) waxa ugu wanaagsan shey meel yaal oo badan. Muul qaado kolka wax lagu doorransiiyo. Dh: haldoor

de: abundance, s.t. full ~ complete; [atr. fig.] excellent

lx: muul

pd: (-ka Pl: muulal (ka))

ps: n4-m

key: muul

(Gul) May Schizachyrium kelleri (Hack) Stapf. Gramineae.

(Suul-ka)

Farta weyn oo sacabka ama cagta.

suul¹: m.l (-lal, m.l) Farta weyn ee sacabka ama cagta ku taal.

suul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Wax dhammaasho.

m. n. thumb (finger); big toe

suul v. come, scrape ~ rub off, disappear

-ka: (n) thumb (tham)

suul -ay / suushay: (v) disappear (dis-apiir); fade (feeydh); vanish (vaa-nish); pass out of existence

(fal) isqari; qarsoon; aroor.

suul-ka: (magac, lab, keli) farta weyn ee sacabka ama cagta ku taal. Suul faro kuma jiro.

إنهام

tuul¹: m.l la-mid: tųur¹.

tuul²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: tųur³.

v. load; dump in a heap, pile (up); throw

(fal) is dul saarsaar ama meel ku wada ururi oo tiiri. Cawskan gur oo tuul. Dh: taallay, tuumi.

tuul-ka: (magac, lab, keli) qalab waxyaabo badan ka kooban oo matoorrada, raadyayaasha iyo wixii la mid ah, lagaga shaqeeyo.

a: tuur

de: load; dump in a heap, pile (up); throw

initial: t

lx: tuul

pd: (tuulay)

ps: v1=tr

key: tuul

(Cuquu-sha)

Cuquule.

m.dh.w eeg caqli.

f. n., pl. elders, wise men

cuquul [feminine] n., pl. types of intelligence, kinds of wisdom

-cuquusha: (n) 1. influential members of a family, tribe, or community ~ caaqil 2. [plural of caqli-ga] intellects (intal-lektis) ~ maskax

-sha: (magac, dhedig, keli) wax yar oo dhabiilan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof wax la cuulay ahaansho.

m.f.dh eeg cuul.

(Asuul-ka)

Qaanuun; sharci; xeer.

m.l Xeer aan qorneyn oo dad meel wada deggani leeyihiin.

m.l Xeer aan qorneyn oo dad meel wada deggani leeyihiin.

n. rule, regulation

-ka: (magac, lab, keli) xeerka lagu heshiiyay in lagu dhaqmo. Dh: kab, qaynuun, sharci, xeer.

bw: Arabic

cf: sharci, xeer

de: rule, regulation

lx: asuul

pd: (-ka)

ps: n -m

key: asuul