cilmi — Macnaha & Turjumaada

1

(Cilmi-ga)

2

Aqoon hab wanaagsan ku dhisan oo lagu gaarey barasho iyo fiiro iyo tijaabo; aqoon ku dhisan raadin iyo helid, wax walba runtooda; kasmo.

waa la naqliyay ✓

1

cilmi¹: m.l (culuun, m.dh) 1. Aqoon habeysan oo waayo aragnimo iyo daalacasho lagu kasbaday. 2. Qeyb ka mid ah aqoonta oo la xiriita maaddo gaar ah. la-mid: culuun.

2

cilmi²: m.l (naxwe) C. afeed: daraasad cilmi ku dhisan oo u gaar ah afafka aadamiga.

waa la naqliyay ✓

1

cilmi¹: m.l (culuun, m.dh) 1. Aqoon habeysan oo waayo aragnimo iyo daalacasho lagu kasbaday. 2. Qeyb ka mid ah aqoonta oo la xiriita maaddo gaar ah. la-mid: culuun.

2

cilmi²: m.l (naxwe) C. afeed: daraasad cilmi ku dhisan oo u gaar ah afafka aadamiga.

waa la naqliyay ✓

name: Ilmi

waa la naqliyay ✓

m. n. learning, science, knowledge, education

waa la naqliyay ✓

name-m science, knowledge, education; lit: sacred, holy, divine

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Pl. culuun-ta] knowledge (noolij); learning, erudition, lore, scholarship ~ aqoon

waa la naqliyay ✓

1

Conoscenza

2

Knowledge

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loo rajaynayo in uu noqdo mid aqoon iyo cilmi badan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) aqoon ku salaysan. baadhitaan, barasho iyo bilkeedin; kasmo lagu gaadhay barasho, fiiro iyo tijaabo. Dh: aqoon.

waa la naqliyay ✓

علم

waa la naqliyay ✓

1

calmi¹: m.l Dersi; cashar.

2

calmi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid dersi siin.

waa la naqliyay ✓

1

calmi¹: m.l Dersi; cashar.

2

calmi²: f.g2 (-iyay, -isay) Cid dersi siin. m.f.dh, calmin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyaqaan-ka)

2

1. Af gaar ah yaqaan.

3

2. Cilmiga afafka aqoon weyn ku leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Akademiya-ha)

2

1. Urur ama maamul ka kooban dad wada waxyaqaan, oo dantoodu tahay inay kor u qaadaan aqoonta dhaqanka, suugaanta, falsamida, fanka iyo cilmiga.

3

2. Dugsi sare oo waxyaalo gaar ah laga barto, sida carbiska iyo tababbarka ciidammada, muusikada, farshaxannimada, ... (ama akademiyada).

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoon-ta)

2

Wax qof bartay oo ogaadey; garasho; cilmi; kasmo.

waa la naqliyay ✓

1

Aw: (Aw-ga)

2

1. Awoowe hore; ab.

3

2. Qof cilmi iyo kasmo gaar ah leh; wadaad.

4

Aw: (Aw-geed; aw-giis) daraad; dar; aawo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bowsi-ga)

2

Aqoon aan dugsi layska barin ee dibadda iyo dadka afkiisa laga qaato; cilmidhegood.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caalin-ka) Cilmi badan yaqaan; aqoon dheer leh, (ama caalim).

2

2. (Caalin-ta) (is-caalin) caasha dhiibasho si dhibyari loogu bireeyo; isdhiibid; dagaallamid la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Caama-da)

2

Inta aan cilmiga lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Golola-da)

2

1. Astaamaha summadda mid kamid ah.

3

2. Hadal si wanaagsan loo dhisay, badanaa hadal la dulmaro, xubnihiisa iyo qodbihiisana la koobo oo la sheego.

4

3. (cilmiga dhismaha) dhis qaabka qaansada leh oo guryaha iyo kaabadaha iyo wixii la mid ah loo yeelo, culays celin ama qurux darteed; qaanso.

5

4. Wax la qurxiyey oo qaab gololo - summad yare soo xoodan - loo yeelay.

waa la naqliyay ✓

1

(Hantiwadaag-ga)

2

1. Hab siyaaso iyo dhaqaale isugu jira oo qaba in wixii wax soo saara ama lagu soo saaro oo dhan (dhulka, shaqada, hantida, ...) xoogsatadu lahaato oo ilaaliso oo gacanta ku hayso, si mujtamacu u helo oo u gaaro sinnaan buuxda, xag siyaasadeed, iyo xag dhaqaale, iyo xag bulsho intaba.

3

2. Dhaqdhaqaaq ama xisbi siyaasadeed oo ujeeddadaas leh.

4

3. (Hantiwadaag-cilmi) Hantiwadaagga, sida Marks iyo Lenin u arkeen oo u habeeyeen.

5

~ Ishtiraakiyad; hawlwadaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Kasma-da)

2

1. Aqoon; garasho.

3

2. Aqoon hab agaasiman ku dhisan oo loola jeedo in wax kasta runtooda iyo baxaalligooda iyo salkooda la gaaro; cilmi.

4

3. Laamaha kasmada mid walba gaar ahaanteed.

waa la naqliyay ✓

1

(Khabiir-ka)

2

Laamaha cilmiga mid kamid ah, aqoon gaar ah oo dheer u leh.

waa la naqliyay ✓

1

* (Kulliyad-da)

2

Dugsi sare oo laamo kala duwan oo cilmi lagu barto.

waa la naqliyay ✓

1

(Makas-ta)

2

Dadka intiisa aan cilmiga iyo aqoonta badan lahayn; caamo; maangaab; jaahil.

waa la naqliyay ✓

1

(Masaargaab-ka)

2

(qof) aan cilmi sii fog lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Masala-da)

2

1. Arrin wax iska weyddiinteed adag; su'aal cilmi ku dhisan.

3

2. Arrin, talo, xaajo, xaal; (ama mas'alo).

waa la naqliyay ✓

1

* (Masrax-a)

2

Dhis ama meel wax la daawado la isku tuso, sida filimmo, cayaaro, sheekooyin iyo riwaayado, dad la carbiyey jila hayaan iyo waxyaalo kale oo faro badan; waxaa laysku tusaa wax cilmi iyo murti laga helo ama laga barto.

waa la naqliyay ✓

1

* (Matxaf-ka)

2

Dhis weyn ama qol loogu talaggalay in la dhigo oo lagu kaydiyo oo lagu daawado wixii alaabo ah oo leh qiime taariikheed ama cilmi ama dhaqan ama falsami.

waa la naqliyay ✓

1

(Muusika-da)

2

Cilmiga iyo kasmada dhawaaqa, codka, jaanta iyo sacabka dadka cayaara haya oo dhinac ah, iyo dhinaca kale qalabka la yeersho (mid la tumo oo la garaaco sida durbaanka iyo reemaha; mid leh dhuumo la afuufo oo ama qori ah ama maar sida kalarinet iyo kornet; iyo mid boqon ama xarig leh, sida fiyoliin iyo biyaano) oo laga soo saaro yeer macaan oo la jeclaysto oo aan dhabaq lahayn oo ku dhisan hab, jaangooyo, islahelid luuq, dhabaq iyo deelqaaf la'aan, (ama muusiiqa).

waa la naqliyay ✓

1

(Naxwa-ha)

2

1. Laan cilmiga afka kamid ah oo ku saabsan muuqaalka iyo qaabka iyo dhismada ereyada iyo sida tixaha hadalku u samaysan yihiin.

3

2. Habka ay u dhisan yihiin, ereyada iyo tixaha af qolo gaar ahi ku hadasho.

4

3. Hadalka si wanaagsan ugu hadliddiisa iyo u qoriddiisa.

5

4. Buug xeerarka naxwuhu ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: learning, science, knowledge, education

3

hm: 1

4

lx: cilmi

5

pd: (-ga Pl: culuun (ta))

6

ps: n2a-m, n8-m

7

key: cilmi_1

waa la naqliyay ✓

1

de: Ilmi

2

hm: 2

3

lx: Cilmi

4

ps: name-m

5

key: Cilmi_2

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg calmi².

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg cidan².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cigan².

waa la naqliyay ✓

f. n. tip, gratuity; alms

waa la naqliyay ✓

1

de: tip, gratuity; alms

2

lx: ciimid

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f, n2-f

5

syn: baqshiish

6

key: ciimid

waa la naqliyay ✓

m.dh Geeso xoolaad oo dhinacyada u kala jeeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Dilmid-da)

2

Iska dhimasho; iyadoo aan la dilin, iska geeryoomid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dilan². la-mid: dilan¹ (3).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax dilan noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Milmid-da)

2

1. Dulmi iyo julul badani soo gaareen; ciilcunid.

3

2. (sonkor, cusbo, ...) dhaqaaqid, qasmid, biyoobid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg milan³. la-mid: milan¹.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) biyo ama darre isku beddelid; ku dhex baabi'id uu shey adke ahi ku dhex baaba'o shey kale dhexdii.

2

milmid -da: (magac, dhedig, keli) dhagan aan kaagii ahayn ku dhex baaba'id oo dhaqankaagiika carraabid. Dh: dhaqangadid.

3

milmid -da: (magac, dhedig, keli) cadho iyo ciil dulmi ka kacay la cuqdadoobid; dulmi iyo julul badan dareemid. Dh: ciilkaambid; ciilcunid.

waa la naqliyay ✓

1

(Milmil-ka)

2

Dhar sida baftada u cad oo aad u jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhar aad u jilicsan sida faashadda iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n. soft transparent white fabric

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhar cad oo sida baftada ah balse duntiisu aad u jilicsantahay oon jidhka qarin oo aan jactadin. Dh: nayloo.

waa la naqliyay ✓

1

de: soft transparent white fabric

2

lx: milmil

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: milmil

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) secular (seki-laar) person

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin iyo wax la mid ah, aqoon iyo baadhitaan ku salay. Dh: cilmiyee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) Wax cilmi ku dabaqid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) Wax cilmi ku dabaqid. m.f.dh, cilmiyayn.

waa la naqliyay ✓

v. set forth something using a scientific approach, explain scientifically

waa la naqliyay ✓

-yey / cilmiyaysay: (v) make rational; reason with knowledge; rationalize (raashi-na-laays)

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg cilmiyay.

waa la naqliyay ✓

1

de: set forth s.t. using a scientific approach, explain scientifically

2

lx: cilmiyee

3

pd: (cilmiyeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: cilmiyee

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I came

waa la naqliyay ✓

1

de: I came

2

lx: imi

3

ps: v4b-1sg-past

4

key: imi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kuul, silis iyo wixi lamida qoor ku xirid (qof).

waa la naqliyay ✓

(fal) qardhaasaha iyo wixii la mid ah xidho ama baro sida loo dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh 1. Nasiib wacan. 2. Sharaf wacan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro ama muuqaal yar. Daraawiish ninkii bili u filay, waw badownimo e'.

2

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar wiilal iyo hablo wada dheelaan oo la ciyaaro habeen iyo dharaarba. Waxa la ciyaaraa barqada intay xooluhu ku maqan yihiin xilli barwaaqeedka. Waxa kale oo la ciyaaraa aroosku marka uu cusub yahay ee uu afartan bixin.

3

bili-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu ku ciyaaraan ul dheer iyo qori yar oo balan oo inta god la jeexo qoriga yar la dul dhigo ul kor loogu tuuro inta uu soo lalmanayana dhexda usha lagaga dhifto oo kolba inta uu godka ka fogaaday usha lagu dhereriyo laguna kala badiyo.

4

bili -ga: (magac, lab, keli) saaciido wanaag. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne. Dh: ayaan, nasiib.

5

bili-ga: (magac, lab, keli) marada haweenka inta u hoosaysa; xaynka haweenka.

waa la naqliyay ✓

name: Ali

waa la naqliyay ✓

name-m exalted, high, lofty; the fourth Caliph of Islam (656-661) Cf: Caliyow

waa la naqliyay ✓

1

de: Ali

2

lx: Cali

3

ps: name-m

4

key: Cali

waa la naqliyay ✓

Deggan

waa la naqliyay ✓

/kaam/ (adj) 1. daggan; xasillan (n) 2. xasillooni (v) 3.dejin; qaboojin.

waa la naqliyay ✓

/kaam/ (adj) 1. hasillyng, deggyng. (v) 2. hasiliyow, dijhiyow.

waa la naqliyay ✓

1

n., (at sea) xawaal, -shi.

2

calm, v.tr., qabowji.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax soo socda dib u laabid. 2. U c.: wax ciddii lahayd dib ugu geyn. 3. Wax socda hakin. 4. Ku c.: fal hore loo sameeyey mar kale dib u samayn. 5. Iska c.: wax iska difaacid. 6. Ka c.: wax ka reebid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax soo socda dib u laabid. 2. U c.: wax ciddii lahayd dib ugu geyn. 3. Wax socda hakin. 4. Ku c.: fal hore loo sameeyey mar kale dib u samayn. 5. Iska c.: wax iska difaacid. 6. Ka c.: wax ka reebid. m.f.dh, celin.

waa la naqliyay ✓

1

v. return; repeat; restore, give back; reject

2

celi v. prevent, halt, stop

waa la naqliyay ✓

name-m prevent, halt and stop

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) 1. stop (istop); cause to halt ~ joogi. 2. send or carry back; return (ri-teen)

2

ka celi -yey / say: (v) restrain (ris-tareeyn)- hold back (a person), pull someone back

3

soo celi -yey / say: (v) send or carry back; return (ri-teen)

waa la naqliyay ✓

(fal) dib u wad; caabbi; jooji; haki, dib u gee.

waa la naqliyay ✓

pron., subj: someone, anybody

waa la naqliyay ✓

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

waa la naqliyay ✓

1

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

2

lx: cidi

3

ps: pro-subj

4

key: cidi

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ciddi.

waa la naqliyay ✓

f. n. fingernail, toenail, claw

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [Pl. cijiyo-ha] fingernail (finger-neyl)', talon (taa-len)', claw (kaloo) ~ ciddi, cinji

waa la naqliyay ✓

1

a: ciddi, cinji

2

de: fingernail, toenail, claw

3

lx: ciji

4

pd: (-da Pl: cijiyo (/ha))

5

ps: n1-f

6

key: ciji

waa la naqliyay ✓

s.f. - fiin, dhako.

waa la naqliyay ✓

cime, n.m. - Figta; Halka ugu dheer; Shir heer madax weyneyaal ah; Balka ugu sarreya.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) sharaf iyo sumcad wanaagsan. Dh: sharaf, cisi, karaamo, ciso-da: (magac, dhedig, keli) dhiigga caadada ah ee dheddigga badhkood ka yimaadda. Dh: xayd, xayl, caado, sunne.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciyi-ga)

2

1. Gargaar; xoolaggooyo.

3

2. Hilib, qoladii wax qalataa deriska u qaybiso.

4

3. Xarad rarada ama weelka la tolayo lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Waqti jiilaal ah, reero shiraystay, hilibka ay siiyaan cid aan wax qalin. 2. Xarar lagu dhigo rarada ama weel.

waa la naqliyay ✓

m. n. sharing, distribution of goods; help, assistance

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) xaradh lagu sameeyo harrarada ama weelka la tolayo oo farta lagu hayo.

2

ciyi -ga: (magac, lab, keli) gargaar iyo taakulo; xoologooyo.

3

ciyi -ga: (magac, lab, keli) dheef, soor ama hilbo ay labada reer ee deriska ahi isa siiyaan. Waxa caado ah in reerka neef qashaa, si degdeg ah, deriskiisa u gaadhsiiyo. Ciyigii waa ka beryey, ninkii cunay baa ka liita.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gargaar; xoolaggooyo

2

de: sharing, distribution of goods; help, assistance

3

lx: ciyi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: ciyi

waa la naqliyay ✓

m.l Jaad geedaha ka mid ah oo jiinka webiyada ka baxa.

waa la naqliyay ✓

Filin

waa la naqliyay ✓

/film/ (n) 1. filin (n) 2. filinka wax lagu sawiro. (n) 3. xuub ama wax xaleef ah. e.g. a sheet of flexible film (v) 4. filin qaadid, filin-duubid.

waa la naqliyay ✓

Filin

waa la naqliyay ✓

s.m. - filin.

waa la naqliyay ✓

film, n.m. - filin: biniikole.

waa la naqliyay ✓