cidhbis

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

cidhib¹: m.dh (-dhbo, m.l) la-mid: cirib.

cidhib²: m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cagta dadka qaybteeda danbe ee adag ee u dhexaysa boqonta iyo raysmagaadhada; cagta inta dhulka la dhigo qaybteeda danbe. Cidhibta ayay qodaxi iga mudday.

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) jaansaarka danbe ee kabta oo ku beegan halka ay cidhibta cagtu dul saaran tahay.

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) suunka xagga danbe kabta ka haya.

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) caaqibada danbe ee ay shaqo la falay leedahay; aayaha danbe ee arrini ku dhammaato; natiijo iyo wax ka dhashay hawl iyo hedel horay loo qabtay. Dh: dhaxal.

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

Pole

f. n./m: edge, limit, tip

cidhif m. n. pole

-ka: (n) 1. comer (koor-nar)-, border (boor-dher); edge (ej) ~ daraf. 2. pole (pool) ~ cirif. Ex: Cidhifka Waqooyi ama Cidhifka Koonfur; the North Pole or the South Pole

-ka: (magac, lab, keli) geftin ama darif. Cidhif ayaan ka joogaa webiga. Dh: gees, dacal, cirif, baal, barbar, gooddi.

cidhif -ka: (magac, lab, keli) labada barood ee galoobka dhulka ee ku beegan labada darif ee dhidibkiisa midkood.

-ka: (magac, lab, keli) (ku ~) ku cirbin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg cudhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo quriye. Dh: fidhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xidhid.

(fal) dabargoo; baabi'i; dabarjar.

cidhibtir -ka: (magac, lab, keli) wax hore u jiray, baabi'in; wax jiray, dabargoyn. Cidhibtirka cudurka dabaysha, ayay hay'addayadu ka haqaysaa. Dh: dabargoyn, baabi'in.

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo si dhakhso badan marna daarmaya marna demaya. Garabildhaanka bidhbidha hayaa ilaa waaga berigiisa. Dh: biligbilig, birbir, bigbig.

(fal) cidhib u yeel.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo aan aayo lahayn ama aan aayatiin lahayn. Gabadhaasi waa cidhibla'.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ciidamin.

(ereydhawaaq) tusmeeya hadal aan macne ku fadhiyin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg cadhajebin.

pron., subj: someone, anybody

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

lx: cidi

ps: pro-subj

key: cidi

(Ciis-ka)

Waran.

m.l (-sas m.l) Nooc ka mid ah warmaha waaweyn.

m. n. lance, kind of large spear

-ka: (magac, lab, keli) qalab lagu dagaallamo oo ka kooban bir labada dhinac ba laga afeeyay. Cali ciis buu libaaxii beerka ka saaray. Dh: waran.

de: lance, kind of large spear

lx: ciis

pd: (-ka Pl: ciisas (ka))

ps: n4-m

key: ciis

(Dhis-ka)

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

Construct

v. build, set up, construct; institute, establish

dhis m. n., [collective] structure, building

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

dhis -ta: (n) building material used for hut building

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

/aybis/ (n) shimbir weyn oo laga helo meelaha biyo galeenka ah iyo cimilada kulul.

v., sg., simple past tense: I said

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

de: I said

lx: idhi

ps: v4a-1sg-past

see: iri {N}

key: idhi

m.l la-mid: abhin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abhin.

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

-da: (magac, dhedig, keli) meel daloosha, cub ku gufayn. Dh: awdid, cufid.

Atmosphere

(Ciddi-da)

Cad xalleefsan oo gees la moodo oo farta caaraddeeda, docda kore, ka baxa; wax la mid ah oo ka baxa nafley badan cagahood: libaax, dummad, eey, shinbir.

m.dh (-iyo ml.) 1. Cad gees la mood oo xalleefsan oo ka baxda faraha fooddooda sare. 2. Qolof libaax badeedka laga jaro oo loo shito uunsi ahaan. la-mid: ciji, cijo, cinji.

m.dh (-iyo ml.) 1. Cad gees la mood oo xalleefsan oo ka baxda faraha fooddooda sare. 2. Qolof libaax badeedka laga jaro oo loo shito uunsi ahaan. la-mid: ciji, cijo, cinji.

f. n. fingernail, toenail, claw

-da: (n) [Pl. ciddiyo-ha] fingernail (finger-neyl)-, talon (taa-len); claw (kaloo) ~ ciji, cinji

magac guud oo loo yaqaan lo'da lagu baxsho dhagarka.

ciddi -da: (magac, dhedig, keli) cad xalleefsan oo carjaw adag ama gees la moodo oo faraha caaradooda ku yaalla.

a: cinji, ciji

de: fingernail, toenail, claw

lx: ciddi

pd: (-da)

ps: n1-f

key: ciddi

ظُفْرِ

m.f.dh eeg cid².

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg cigid.

f.g2 (-iyay, -isay) Faras, rakuub iyo wixi lamida si uu orodka u dheereeyo cirbaha ku dhufasho.

v. track, follow footprints

(fal) cagta cagta u saar; cidhbi.

cirbi: (fal) faraska, bogga cidhibta kala dhac, si uu orodka u badiyo.

cirbi: (fal) (ku ~) si xawli ah uga daba'eri; cagta cagta u saar. Dh: cidhbi.

de: track, follow footprints rw: cirib

lx: cirbi

pd: (cirbiyey)

ps: v2a=

key: cirbi

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ciyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg cubid.

(Cudbi-ga)

Bul jilicsan oo cad oo uu dhalo geed dhulka kulul ka baxa: dun iyo dhar iyo waxyaalo kale oo aan la tirin karin baa laga sameeyaa; barkimooyinka iyo joodariyaasha baa laga buuxshaa.

m.l Bul jilicsan, cad, loo isticmaalo siyaabo badan, dharkana laga samaysto oo uu dhalo geed ka baxa kulaylaha; suuf.

m.l Bul jilicsan, cad, loo isticmaalo siyaabo badan, dharkana laga samaysto oo uu dhalo geed ka baxa kulaylaha; suuf.

pr. n., [feminine] Udbi

m. n., [collective] cotton; cotton plant

(Odbi) N, Og Gossypium sp. Malvaceae.

N,Og Gossypium herbaceum L. Malvaceae.

name-f cotton; lit: white, light-skinned

-ga: (n) cotton (koten) ~ suuf

magac loo baxsho gabadh qurux awgeed lagu metaalay cutub oo leh midab furan oo caddaan saafiya.

-ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah geedaha kuwa ugu qaalisan oo midhihiisa laga gurto duf cad oo weheliya. Waxa uu dufkaasi galaa samaynta dharka iyo wixii la mid ah.

cudbi -ga: (magac, lab, keli) bul jilicsan oo cad oo laga guro geedka cudbiga. Dh: cutub.

(Dabis-ka)

Waxaa yeesha xoolaha shinbirtu (cudur) ku dhacdo: calannaqsiga bay kolkol mar labaad liqi waayaan oo camanka hoostooda isaga haystaan, kolkaasaa camanku meelo ka soo buurtaan oo afka qaabkiisu foolxumaadaa; cantab; (ama tabis, tabsi).

m.l 1. la-mid: tabis. Cudur xoola ku dhaca oo calanaqsiga inay liqaan u diida. 2. Nooc ka mid ah deris kunnoolka caloosha dadka ku dhasha. 3. Nooc ka mid ah suuska timirta gala.

m.l 1. la-mid: tabis. Cudur xoola ku dhaca oo calanaqsiga inay liqaan u diida. 2. Nooc ka mid ah deris kunnoolka caloosha dadka ku dhasha. 3. Nooc ka mid ah suuska timirta gala.

m. n., [collective] disease in birds

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur lagu arko xoolaha ay shimbirtu ku dhacdo oo calanaqsiga ayey kolkol liqi kariwaayaan.

dabis-ta: (magac, dhedig, keli) gaadhi aan gaar u socon karin, ku kale ku xidhiidhin.

dabis-ta: (magac, dhedig, keli) dugaagga ama ugaadha, dabin ku qabasho. Dabid kunool weeye reerku oo duunyo ma qabo.

dabis-ta: (magac, dhedig, keli) il, isku qabasho.

dabis-ta: (magac, dhedig, keli) tidcidda iyo soohidda timaha. Dabista badan timaha ka ilaali.

dabis -ta: (magac, dhedig, keli) ul iyo wixii la mid ah, qalloocsamid. Dabis baan uga cabsiqabaa usha inta ay jiicamoodka tahay.

dabis-ta: (magac, dhedig, keli) neef la dabrayo, si fudud u xidhid.

a: tabis ~ tabsi

de: disease in birds

lx: dabis

pd: (-ka)

ps: n2a-m-col

key: dabis

m.l Nooc libaax badeedka ka mid ah.

(ereycodeed) awrta lagu yidhaa oo lagu amarayo inuu lugaha isku keeno.

-ka: (magac, lab, keli) eeg didin.

didis -ka: (magac, lab, keli) kala boodidda labo walxood oo leh danab kala duwan, ku togan iyo ku taban.

-ta: (n) the act of baking, roasting, broiling or grilling ~ solid, dubid

-ta: (magac, dhedig, keli) dab dushii wax ku solis. Dubistaa ka xumaatay hilibka ee ku celiya.

m.l la-mid: fidin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg fidin.

fidis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg fidid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hidin.

(Iibis-ka)

Iibinta.

m.l la-mid: iibin.

vl. n. buying, selling

-ka: (n) the act of selling (seeling) ~ gadid -da, iibin -ta.

soo iibiska: (n) the act of purchasing (peerjaasing)

de: buying, selling

lx: iibis

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: iibis

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

Garigue, Scrub

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah noocyada qudhaca oo aan dheeraan ama weli koraya oo yar.

(Kibis-ta)

Cunno laga sameeyo bur ama budada badarka oo biyo ama caano ama wax kale lagu qaso oo dabadeed inta qaabab badan loo yeelo, la dubo; laxoox; rooti; muufo; (ama kimis).

m.dh (-bso, m.l) Cunno laga sameeyo bur ama budada badarka oo biyo, caano ama wax kale lagu qaso oo dabadeed inta qaabab badan loo yeelo la dubo; muufo.