Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. (Cay-da) Wax af laga yiraahdo ama addin laga falo, oo loola jeedo in qof ama wax kale lagu canbaareeyo; waxkasheeg xun; aflaggaaddo.

2

2. (Cay-ga) Dhareer.

waa la naqliyay ✓

1

cay¹: m.l Dhareer; calyo.

2

cay²: m.dh 1. la-mid: caay 1. Hadal ama fal qadaf ah oo cid loola jeedo. 2. God, shabaq, siriq ama bir iyo dabin kale oo loo dhigo ugaarta si ay ugu dhacdo. 3. Geedaha beerta laga guro oo inta la aruuriyo la gubo.

3

cay³: f.g1 (caayay, cayday; caayi) Hadal ama fal qadaf ah cid u jeedin. la-mid: caay².

waa la naqliyay ✓

1

cay¹: m.l Dhareer; calyo.

2

cay²: m.dh 1. la-mid: caay 1. Hadal ama fal qadaf ah oo cid loola jeedo. 2. God, shabaq, siriq ama bir iyo dabin kale oo loo dhigo ugaarta si ay ugu dhacdo. 3. Geedaha beerta laga guro oo inta la aruuriyo la gubo.

3

cay³: f.g1 (caayay, cayday; caayi) Hadal ama fal qadaf ah cid u jeedin. la-mid: caay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): drool

2

cay [feminine] n. insult, curse

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) offensive action or remark; insult (in-salt) ~ aflagaaddo, afxumo

2

caay -yey / caayday: (v) offend (o-feendh); affront (a-faront)-, outrage (awt-reej); swear at; curse

3

cay -ga: (n) saliva (salaayva); drool (duruul) ~ dhareer

waa la naqliyay ✓

1

Insulto

2

Insult

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, hadal xun ku dheh oo ceeb ku sheeg.

2

cay: (ereydhawaaq) erey loogu yeedho lo'da kolka la celinayo.

3

cay-da: (magac, dhedig, keli) hadal xun oo cid kale lagu cebaynayo. Li: ammaan.

4

cay-ga: (magac, lab, keli) calyada iyo dhareerka afka ka yimaadda ee ay qanjidhadu sameeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aboor-ka)

2

Cayayaan beelo beelo u dega oo dundumooyinka sameeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Afiaggaadda-da)

2

Hadal qoonsimaad leh; cay; afxumo.

waa la naqliyay ✓

1

(Afxuma-da)

2

Hadalxumo; cay; aflaggaaddo; (ama afxumi).

waa la naqliyay ✓

1

(Alaakoodin-ta)

2

1. Sasabid; suubaan-salaaxid; maaweelin.

3

2. (cayaar) luuqin; alalaasid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroos-ka)

2

Guur cusub iyo cayaaraha iyo dheelaaska loo sameeyo; guur.

waa la naqliyay ✓

1

(Babactamid-da)

2

Babactan cayaarid; tartamid; garmaamayn; loollamid; laacdamid.

waa la naqliyay ✓

1

(Babactan-ka)

2

Dagaal aan dhab ahayn tabihi muujin; tartan; garmaame; loollan; laacdan; cayaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahal-ka)

2

Nafleyda dadka iyo duunyada cunta ama qaniinta ama si kale u disha; (dugaag, bahal-hoosaad; cayayaan...).

waa la naqliyay ✓

1

(Balanbaallis-ta)

2

Cayayaan afar baal oo waaweyn oo xardhan oo qurux badan leh; baalley-baro; babbisjinni.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ban-ka) Dhul bannaan oo aan dhir lahayn.

2

2. (Ban-ta) (saxaro) catoolbax.

3

3. (kir iyo ban) cay xun; qurmuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Baranbara-da)

2

Cayayaan madow ama guduud-madow ah oo leh baalal jiidan, lugo dheerdheer iyo geeso aad u miiqan; waxay ku badan tahay jikada, kortagga iyo meelaha aan nadiifka ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Barandi-ga)

2

Cayaariyaasha danbe xargohooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Bardooddamid-da)

2

Cayaarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bardooddan-ka)

2

Cayaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Batar-ka)

2

Cayaar la tumo; sacab.

waa la naqliyay ✓

1

(Batiikhoobid-da)

2

Batiikh u ekaansho; sida batiikha u cayilid ama u bislaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxsasha-da)

2

1. La bixid; cararid; fakasho.

3

2. Caymasho. nabadgelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bebid-da)

2

(cayaar), intii layska badiyey (tiro, foorad, duq,.,.) in le'eg dhalin, iska soo celin.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqayn-ta)

2

Cayaar-carruureed aan hab lahayn cayaarid; farsamo birinbirqada carruurta u eg, samayn; faranfardayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqa-da)

2

Cayaar-carruureed aan hab ama madax iyo manjo midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

caay¹: m.dh la-mid: cay² (1).

2

caay²: f.g1 (caayay, cayday; caayi) la-mid: cay³.

waa la naqliyay ✓

v. abuse, insult

waa la naqliyay ✓

-caayey/ caayday: (v) offend (o-fend); insult (in-salt)

waa la naqliyay ✓

1

de: abuse, insult Alt sp: cay

2

lx: caay

3

pd: (caayey / caaydey)

4

ps: v1=

5

key: caay

waa la naqliyay ✓

سب، شتم

waa la naqliyay ✓

m.l Baahi weyn oo wax loo qabo. la-mid: ceed.

waa la naqliyay ✓

m.l Baahi weyn oo wax loo qabo. la-mid: ceed. caydan f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Qof, baahi weyn alaab maacuun u qaba ahaansho. m.f.dh, caydnaan. la-mid: ceedan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cayn-ka)

2

1. Magaca xarafka saddexaad oo Alifka Soomaalida; (c).

3

2. Jaad; nooc: namuun.

4

3. Xarig awrta raran bogga lagaga xiro.

waa la naqliyay ✓

1

cayn¹: m.l (-yman, m.l) 1. Xarig isaga gudbo labada dhinac, oo rarka ku adkeeya gaadiidka nafleyda ah. 2. Magac carbeed xarafka 'c'.

2

cayn²: m.dh 1. Nooc; jaad. 2. Si, hab, qaab. 3. Keyn, dhul jiq ah oo dhir badan. la-mid: caynad.

3

cayn³: m.dh (naxwe) Dir naxweed ku shaqa leh in ay kala saarto labka iyo dheddigga ee magacyada, magacuyaallada iyo qaabka falalka (tus.: inantu way seexatay). Ereyada weertan cayn dheddigeed ayey wada muujiyeen: magaca, magacuyaalka iyo falkuba.

waa la naqliyay ✓

1

cayn¹: m.l (-yman, m.l) 1. Xarig isaga gudbo labada dhinac, oo rarka ku adkeeya gaadiidka nafleyda ah. 2. Magac carbeed xarafka 'c'.

2

cayn²: m.dh 1. Nooc; jaad. 2. Si, hab, qaab. 3. Keyn, dhul jiq ah oo dhir badan. la-mid: caynad.

3

cayn³: m.dh (naxwe) Dir naxweed ku shaqa leh in ay kala saarto labka iyo dheddigga ee magacyada, magacuyaallada iyo qaabka falalka (Tusaale: inantu way seexatay). Ereyada weertan cayn dheddigeed ayey wada muujiyeen: magaca, magacuyaalka iyo falkuba.

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: type, kind, sort; manner, way, mode

2

cayn m. n. strong cord, rope, girth-strap for camel; fan belt

3

cayn m. n. C [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

Cissus quadrangularis 01, Sarcostemma andongense 01

waa la naqliyay ✓

(Ain) C Cissus quadrangularis L. Vitaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) the central rope that holds together the load of a pack animal, especially the camel

2

cayn -ka / ta: (n) kind (kaayndh)', type (taayp) ~ nooc, jaad, caynad.

waa la naqliyay ✓

1

Tipo

2

Type

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xadhig awrka lagu raro oo sakaarka iyo xundhurta inta u dhaxaysa mara oo kabaallada ku xidhma.

2

cayn -ka: (magac, lab, keli) xaraf ka mid ah Alifba'da Soomaaliga iyo Carabiga.

3

cayn -ka: (magac, lab, keli) waxyaabo kala duwan mid ka mid ah. Dhar laba cayn kala ah ayuu keenay Dh: jaad, nooc, caynad.

4

cayn-ta: (magac, dhedig, keli) aqal yar oo buulah. Dh: cooshad.

5

cayn-ta: (magac, dhedig, keli) asalka iyo isirka uu wax ka soo jeedo. abnaq, isir.

6

cayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo daban leh. Dh: kayn, ay.

waa la naqliyay ✓

Wixii gacanqabsi yar leh ee wax lagu dhuujiyo. Girgirbixiyuhu wuxuu leeyahay labo cayn ee isku giijya labada miisaan iyo ilkaha dhex gala.

waa la naqliyay ✓

1

(Caya-da)

2

Canyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: canyo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] vegetable species

waa la naqliyay ✓

1

(Aiyo) All.Som. Portulaca oleracea L. Portulacaceae.

2

S Portulaca quadrifida L. Portulacaceae.

3

C Portulaca sp. aff. P. wightiana Wight&Arn. Portulacaceae

4

N,S Chenopodium murale L. Chenopodiaceae.

5

N,C Gynandropsis gynandra (L) Bria. Capparidaceae.

6

S,C Zaleya pentandra (L) Jeffrey. Aizoaceae.

7

N Cleome kelleriana (Schinz) Gilg&Bened. Capparidaceae.

8

S,C,N Vahlia somalensis Chiov. Crassulaceae.

9

C,N Gisekia pharnaceoides L. Aizoaceae.

10

N Flaveria trinervia (Spreng) Mohr. Compositae.

11

S Boerhavia diffusa L. Nyctaginaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geedaha xawaashka dheriga lagu sameeyo oo aad u dheecaan badan. Dh: calyo.

2

cayo -da: magac, dhedig, keli) geed biyood ka baxa dhulka jabadada ah iyo digada xoolaha. Cayo guri xoolo ma daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: canyo

2

de: vegetable sp.

3

lx: cayo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: cayo

waa la naqliyay ✓

1

(Cayr-ta)

2

(qof) aan xoolo iyo hanti kale midna lahayn; sabool.

waa la naqliyay ✓

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. poor person; poor people, the destitute

waa la naqliyay ✓

nickname-m poor, starved. Cf: Xubeer

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) poor (puur)', needy (niidhi) ~ fakhri, masaakiin. Ex: dadka cayrta ah; the poor people. —Syn: impecunious, penniless, impoverished, poverty-stricken, destitute, indigent

2

cayr -ta: (n) 1. the poor. 2. the welfare office [fairly new word]

waa la naqliyay ✓

1

Indigente

2

Destitute

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay reerka oo hayn yar ama caydh ah.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg caydh.

waa la naqliyay ✓

1

a: caydh

2

de: poor person; [pl] poor people, the destitute Opp: hodan

3

lx: cayr

4

pd: (-ka Pl: cayr (ta))

5

ps: n5-m

6

key: cayr

waa la naqliyay ✓

Dhoobo

waa la naqliyay ✓

/kley/ (n) dhoobo.

waa la naqliyay ✓

Dhoobo

waa la naqliyay ✓

1

n., dhoobo, -adi.

2

clay, v.tr., (cover with clay) dhoob, dhoobay, dhoobo ku dhoob.

waa la naqliyay ✓

1

1. Iyada; iyaga.

2

2. (Ay-da) Meel jiq ah.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay⁴: mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala “iyada” ama “iyaga”. Tusaale: “Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay”, “Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen”.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal. m.f.dh, aayid.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay4 mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala 'iyada' ama 'iyaga'. Tusaale: Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay, Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen.

waa la naqliyay ✓

Bush

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., -3f: she, it [feminine.]

2

ay vl. pron., pl. they

3

ay [feminine] n. forest; bushes, shrubbery

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) nowhere (nooweer); a remote or unknown place

2

ay: (suffix)', pronoun: she, it or they. Ex: waxay rabtaa; she wants... Waxay rabaan; they want

3

ay: (suffix): used to form the past tense of verbs with pronoun I or he. Ex: waan arkay; I saw. wuu aaday; he went.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul kayn ah; hawd jiq ah. Geeluba ugaasow markuu ayda miranaayo. Dh: kayn, duud, juuq. Li: ban, bannaan.

2

ay -da: (magacwadareed) xayawaanka dabjoogta ah ee aadamaha la nool, jaad ka mid ah. Dh: ey.

3

ay -ga: (magac, lab, keli) labka ayda. Dh: ey.

waa la naqliyay ✓

ça, pron.dem. - kaas

waa la naqliyay ✓

çà, adv. de lieu - halkan, halkas

waa la naqliyay ✓

f. n. mother

waa la naqliyay ✓

-ey / day: (v) [with preposition u] benefit (bene fit)-, derive advantage from something at later time

waa la naqliyay ✓

(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.

waa la naqliyay ✓

Khoori

waa la naqliyay ✓

vl. pron. she / they,

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).

waa la naqliyay ✓

1

bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.

2

bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.

3

bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.

4

bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.

5

bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: she / they + [FOCUS] = baa + ay

2

lx: bay

3

pd: (bey)

4

ps: focus + vpro

5

key: bay

waa la naqliyay ✓

n., jori.

waa la naqliyay ✓

1

de: C [letter of the Somali alphabet] Voiced pharyngeal fricative

2

lx: ca'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ca'

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay/-bbay, -btay; -bbi) 1. Hoore si isdabajoog ah u liqid. 2. Sigaar dhuuqid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay/-bbay, -btay; -bbi) 1. Hoore si isdabajoog ah u liqid. 2. Sigaar dhuuqid. m.f.dh, cabbid.

waa la naqliyay ✓

v. drink; take (medicine)

waa la naqliyay ✓

/kab/ (n) tagsi.

waa la naqliyay ✓

cabbay cabtay: (v) 1. drink (dirink) 2. smoke (ismowk) Ex: sigaarya cab; smoker

waa la naqliyay ✓

/kab/ (n) 1. taksy. 2. shukaanty baabuurky.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ama dareere kale afka ku shubo oo liq.

2

cab: (fal) sigaar iyo wax la mid ah, qiiqiisa jiid oo fuud.

waa la naqliyay ✓

1

de: drink; take (medicine)

2

lx: cab

3

pd: (cabbay ~ cabay)

4

ps: v1=

5

xe: Dont drink that water!

6

xv: Ha cabbin biyahaas!

7

key: cab

waa la naqliyay ✓

1

1. Midab ka koobma toddobada midab, oo ifka qorraxda, wadajirkooda; midabka caanaha iyo barafka.

2

2. (Cad-ka) a) Wax weyn go'i; gabal; xoogaa; in yar. b) Hilib.

waa la naqliyay ✓

1

cad¹: m.l 1. Midabka caanaha, nuuradda iyo wixi lamida ee soo celiya ilayska qorraxda. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin.

2

cad²: f.mg4 (-ddaa, -ddayd; -cadcad) 1. Wax cad ahaansho. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin ahaansho. 3. Waa ka caddahay: waa liitaa.

3

cąd: m.l (-dad, m.l) 1. Gabal hilib ah. 2. C. ah: in maro, dhul, xaashi iyo wixi lamida ah. 3. C. ah: qof gaboobay oo aan waxba qaban karin.

waa la naqliyay ✓

1

cad¹: m.l 1. Midabka caanaha, nuuradda iyo wixi lamida ee soo celiya ilayska qorraxda. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin.

2

cad²: f.mg4 (-ddaa, -ddayd; -cadcad) 1. Wax cad ahaansho. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin ahaansho. 3. Waa ka caddahay: waa liitaa. m.f.dh, caddaan².

3

cąd: m.l (-dad, m.l) 1. Gabal hilib ah. 2. C. ah: in maro, dhul, xaashi iyo wixi lamida ah. 3. C. ah: qof gaboobay oo aan waxba qaban karin.

waa la naqliyay ✓

clear

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] white; clear; intelligible (of speech)

2

cad m. n. part, piece, portion, share

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) [Pl. cadad-ka] piece (piis); portion (poor-shin) ~ gabal.

2

cad cad: 1. piece by piece. 2. having white spots

3

cad -caddaa / caddayd: (adj) white (waayt). Ex:timo sidii baraf u cad; hair as white as snow

waa la naqliyay ✓

1

Pezzo; bianco

2

Piece; white

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qayb yar oo hilib ah; gabal yar oo hilib ah. Cad ma cunin ayaamahan. Dh: hilib.

2

cad -ka: (magac, lab, keli) in yar oo wax weyn ka go'day; gabal; gobol; xoogaa; walax.

3

cad: (tilmaame) wax leh midabka caanaha ama barafka. Cali gaadhi cad buu soo iibsaday.

waa la naqliyay ✓