caleemo — Macnaha & Turjumaada

-caleemaha: (n) [plural of caleen-ta] leaves (liivis); foliage (fooleyj)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qadhqadhidda xubnaha qofka ay da'du qabato.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

1

(Bagal-ka)

2

Cagcagaarka la cuno jaad ka mid ah oo leh caleemo balballaaran iyo buruq dhuuban oo dheer; (ama begel).

waa la naqliyay ✓

1

(Balanbal-ka)

2

1. Geed aan weyneyn oo dhirta dawada ka mid ah; wuxuu lee yahay caleemo balbaallaaran iyo miro korka xaad adag ku leh; waxaa kaloo loo yaqaan geed-jinni iyo banji.

3

2. Dhibaato weyn; hoog; ba'; silic; saxariir; luufluuf.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Booc-a) Hunguri; cune.

2

2. (Booc-da) Geed aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro waaweyn oo afuufan leh; wuxuu lee yahay liil jilicsan oo qurux badan oo xargo iyo dhar iyo waxyaalo kale laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Buctureen-ka)

2

Geed yar oo la beero oo caleemo iyo ubax udgoon leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Buuri-ga)

2

1. Geedo jaadad badan ah oo ubax guduud iyo caddaan ah iyo caleemo waaweyn, oo waran qaabki leh, bixiya; saakarro; Tabako.

3

2. Caleenta geedahaas oo siyaalo badan loogu isticmaalo (afka oo laga qiiqiyo ama laga cuno, sankoo laga cuno).

4

3. Waxyaalo kaloo caleemahaas laga sameeyo; sigaar; shurrug; saliid; dawo; udgoon; kd.

5

4. Buuriga la qiiqiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caleensaar-ka)

2

Caleemo iyo ubax si gaar ah u tidcan oo qofka la boqra hayo madaxa loo geliyo; jillaw ama mayrax ku xirid; duubid; ubaxsaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Canba-ha)

2

1. Miro cillaan guduudan ah oo dhulka kulul ka baxa; waxay lee yihiin: diir adag iyo laf weyn, dhadhan macaan iyo dhanaan isku darsan ah iyo ur udgoon.

3

2. Geedka mirahaani ka baxaan: kolkuu koro 90 cagood baa dhererkiisu gaaraa; waa geed qurux badan oo caleemo waaweyn oo hoos wanaagsan bixiya; ama canbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Carma-da)

2

Geed laamo dhuudhuuban iyo caleemo balbaallaaran leh, oo miro, kuwa canabka u eg, bixiya.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caw-da) Caleemo dheerdheer oo ka baxa geed la jaad ah timirta iyo baarta.

2

2. (Caw-ga) Dhinac; cuun; ag.

waa la naqliyay ✓

1

(Caws-ka)

2

1. Nagaar jaadad badan ah oo dhulka badanki kashkaash u ah oo daboola: waa caleemo aan jirrid iyo laamo waaweyn midna lahayn; xoolahaa daaqa.

3

2. Gogol laga falkiyo; harrar; raar; falag.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciin-ka)

2

Geed aan caleemo lahayn oo caano leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Cobo-sha)

2

Geed caleemo balballaaran oo aan qodax lahayn; wuxuu kamid yahay dhirta qayacatadu ka baxdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dacar-ta)

2

1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir.

3

2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, heerkutaasha ku urura; xammeeti.

4

3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalluug-ga)

2

Geed weligi cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha; hayn.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhay-da), a) Caano cusub oo aan weli suusucin; caanaha markaas la lisay; kasoofeen. b) (Dhay-da, Dhay-ga) Geed yar oo aan lug iyo laamo midna lahayn; wuxuu lee yahay caleemo waaweyn oo balballaaran oo hilib leh oo iyagoo xiddig la moodo dhulka ku barraaqa.

2

2. (Dhay-ga) Legga xoolaha qaarki.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuur-ta)

2

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dinnaax-a)

2

Geed yar oo dhulka dhagaxa leh ka baxa oo la cuno; wuxuu u eg yahay kurtun gaaban oo buuran; laamo iyo caleemo midna ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Doomaar-ta)

2

1. Geedo yaryar oo saaruqda kamid ah oo aan caleemo dhab ah iyo jirrid midna lahayn; waa cagaaran tahay waxayna ka baxdaa dhagxanta iyo goomaha iyo wixii la mid ah oo biyaha ku dhexjira korkooda; Waxay u eg tahay xayn - xayndhada ku korsocodkeeduna waa dhib oo waa lagu sidbadaa; ajo.

3

2. Naq degellada ka baxa.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Caleen cunid (riyo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Caleen cunid (riyo). m.f.dh, caleensasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhogor xoolaha ka baxda oo marka ay naqaystaanna ka go'da. Gu'ga xigana gaameeladiyo dhogorta qaar gooya. Dh: gaameelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Lalleema-da)

2

Gariir xubnaha oogada qaarkood yeeshaan; (gacmaha, indhaha).

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Gariir gacmaha dadku yeeshaan gabow ama jirro awgeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Gariir gacmaha dadku yeeshaan gabow ama jirro awgeed.

waa la naqliyay ✓

f. n. shakiness, unsteadiness

waa la naqliyay ✓

-lalleemada: (n) tremor (taremar); involuntary shaking, as from ageing, nervous agitation or weakness

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gariir iyo qadhqadhyo xubnaha jirka ku dhacda oo uu xanuun keeno. Dh: gacmagariir.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gariir

2

de: shakiness, unsteadiness

3

lx: lalleemo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: lalleemo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gariirka xubnaha qaarkood ku dhaca, kolka la weynaado. Duqi laleemo ayaa ku dhacday. Dh: gacmogariir.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-maday, -matay) Wax si aad ah u jecleysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-maday, -matay) Wax si aad ah u jecleysasho. m.f.dh, calmasho.

waa la naqliyay ✓

v. like, love; choose

waa la naqliyay ✓

-calmaday / calmatay: (v) wish or long for; desire (di-zaayr) ~ jamo

waa la naqliyay ✓

agg. - deggen, xasillan.

waa la naqliyay ✓

(fal) qof ama wax kale jeclaw oo dooro. Middii aan calmaday baa, cidhiidhiga i gelisoo, cidlaan manta joogaa. Dh: jamo.

waa la naqliyay ✓

1

de: like, love; choose

2

lx: calmo

3

pd: (calmaday)

4

ps: v3a=

5

key: calmo

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Aleen ka dhawaajin (geel).

waa la naqliyay ✓

1

(Caleen-ta)

2

Xubnaha yaryar oo balballaaran oo xalxalleefsan, oo badanaa cagaarka ah oo laamaha geedaha ka baxa, middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-eemo, m.l) 1. Geedka qeybtiisa laamaha ka baxda ee u sameysa cuntada. 2. Caleenta geedka shaaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-eemo, m.l) 1. Geedka qeybtiisa laamaha ka baxda ee u sameysa cuntada. 2. Caleenta geedka shaaha.

waa la naqliyay ✓

f. n. leaf; tea

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. leaf (liif) 2. tea leaf ~ caleen shaah

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cagaarka ama dhegaha yaryar ee doogga ah ee geedaha laamahooda ka baxda.

waa la naqliyay ✓

1

de: leaf; [ext.] tea

2

lx: caleen

3

pd: (-ta Pl: caleemo (/ha))

4

ps: n1-f

5

key: caleen

waa la naqliyay ✓

nickname-m Joker

waa la naqliyay ✓

1

(Calaama-da)

2

Calaamad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-ooyin, m.l) Tilmaan gaar ah oo wax leeyahay oo waxyaabaha la nooca ah looga garto; astaan. 2. Belo; masiibo. 3. C. ah: curyaan. la-mid: calaamad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-ooyin, m.l) Tilmaan gaar ah oo wax leeyahay oo waxyaabaha la nooca ah looga garto; astaan. 2. Belo; masiibo. 3. C. ah: curyaan. la-mid: calaamad.

waa la naqliyay ✓

f. n. emblem, insignia, badge, sign, mark, brand

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sumad cid lagu garto oo inta kale ka sooca. Dh: astaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: calaamad

2

de: emblem, insignia, badge, sign, mark, brand

3

lx: calaamo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: calaamo

waa la naqliyay ✓

m.dh Caws dhaadheer, oo ka baxa bannaanka iyo dooxoyinka oo gammaanka, geelu jecelyihiin. la-mid: dareeme (3), dureeme, dureemo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caws dhaadheer, oo ka baxa bannaanka iyo dooxoyinka oo gammaanka, geelu jecelyihiin. la-mid: dareeme (3), dureeme, dureemo.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant ~ herb species

waa la naqliyay ✓

1

(Daremo) N, S Chrysopogon aucheri (Boiss.)Stapf. Gramineae.

2

May Lepthrium senegalense (Kunth)W.D.Clayton. Gramineae.

3

N Danthoniopsis barbata (Nees) C.E.Hubb. Gramineae.

4

May, C Chrysopogon plumulosus Hochst. Gramineae.

5

N Enteropogon macrostachyus (A.Rich.)Benth. Gramineae.

6

N Chrysopogon serrulatus Trin. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cawseed bananka ka baxa oo hal bur u baxda oo aad ugu dalbadan xoolaha gu' iyo jiilaal labadaba.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant ~ herb sp. See also: dareeme

2

lx: dareemo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-enum

5

key: dareemo

waa la naqliyay ✓

1

(Haleela-da)

2

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

3

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Geel markaa dhalay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

waa la naqliyay ✓

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

2

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

3

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

1

de: first milk produced by an animal that just gave birth

2

lx: haleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: haleelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geel la isku geegeeyey oo reero badani isku darsadeen.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

Cassia ellisae 001

waa la naqliyay ✓

1

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

2

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

3

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

4

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: jaleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: jaleelo

waa la naqliyay ✓

[adverbial] [expression] like, as, similar

waa la naqliyay ✓

(adv) [with haddii (if)] otherwise (a ther-waays); else (elas) ~ kalena, kalese. Ex: taxadar, haddii kaleeto khalad baad samayn; Be careful, or else you will make a mistake

waa la naqliyay ✓

1

de: like, as, similar

2

lx: kaleeto

3

ps: adv-expr

4

key: kaleeto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax la maleegayo iskaa u samayso adoon dad kale ka qayb galinayn. Shirqoolkaaga maleego.

2

maleego: (fal) teg oo meesha ka siigee. Dh: soco, baxso.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: malliiqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Geed caleen yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Geed caleen yeelasho. m.f.dh, caleemaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. sprout and put forth leaves (of a tree)

waa la naqliyay ✓

(fal) geed, caleen yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

de: sprout and put forth leaves (of a tree)

2

lx: caleemayso

3

pd: (caleemaystay)

4

ps: v3b=intr

5

key: caleemayso

waa la naqliyay ✓

Melhania denhamii 01

waa la naqliyay ✓

(Alemai) C Melhania denhamii R.Br. Sterculiaceae.

waa la naqliyay ✓

(fal) gacmuhu ha ku qadhqadhaan: lanleemo ha kugu dhacdo. Lanleemood oo u tukub sida duqaha. Dh: gargariir.

waa la naqliyay ✓

1

(Caaneeya-da)

2

Burcadka kolka la shiilo, miidda maahee waxa kale oo ka soo hara oo caano-ka-warqabka ah; (ama caaney).

waa la naqliyay ✓

m.dh Caanaha laga saaro burcadka marka la shiilo. la-mid: caaney, caanooyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caanaha laga saaro burcadka marka la shiilo. la-mid: caaney, caanooyo.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): milk remaining after ghee has been separated out

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) marka burcadka la shiiilo subagga ma ahee, miidda kale ee ka soo hadha ee dhanaan. Dh: caancaanni.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk remaining after ghee has been separated out

2

lx: caaneeyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: caaneeyo

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: caleensasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Raxmad; naxariis.

waa la naqliyay ✓

f. n. tenderness; pity, compassion

waa la naqliyay ✓