Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

-da: (magac, dhedig, keli) noole dhalanteed ah oo aan jirin ama waa hore jiri jirey, carruurta lagu cabsiiyo, sheeka xariirta Soomaalidana siyaabo kala duwan ugu jirta. Buti (Dhegdheer) dhimatoo dhulkii nabadeey, soo dhowaadaay. Dh: dhegdheer, dadqalato.

2

buti -da: (magac, dhedig, keli) noole naasleyda waaweyn ka mid ah, leh dhogor duf ah, dabo gaaban, cago balballaadhan, ku nool dhulka kulul iyo ka barafka ahba, dhirta daaqda, cunta hilibka, dabbaalata biyaha, barafka ta nooli caddahay ta kalana cawlxigeen tahay. Buti baa biyaha dhex joogta. Dh: madaxkuti.

waa la naqliyay ✓

(Buti-buti) S Flagellaria guineensis Schumach. Flagellariaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xog cid kale, gaar ahaan cadawga, soo ururin. Soo basaas bal waxay leeyihiin. Dh: ogow, jaajuus.

2

basaas: (fal) dufan la'aan, timahaagu ingeeg ha noqdaan; timaha iyo jirka inta dhaashiga la mariyo ha ku cawlaato; dufan la'aani haku dhacdo. Adigana baroor bay indhuhu kula basaaseene. Dh: abaarso.

3

basaas-ka: (magac, lab, keli) ilaalo wax soo ogaata; qof sirdoon ah. Inaad buti iyo basaas tahay, beri hore la noo sheeg. Dh: jaasuus, jaajuus.

4

basaas -ta: (magac, dhedig, keli) cawllida timaha dhaashi la'aan dartii; dufan iyo dux timo aan arag. Baahi iyo basaas baa ka muuqata gabadha.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) wakhti la soo dhaafay oo sannado tegey. Beri hore waxa jirey buti la odhan jirey Dhegdheer. Dh: waa, seben.

2

beri: (tilmaame) aan denbi gelin, aan eed lahayn. Beri baan ka ahay eeddaas la i daba wado.

3

beri-ga: (magac, lab, keli) maalin iyo habeenkeed. Laba beri baa Dikhil loo dhexaa.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) koox dad ah oo dugaagowday ama dabeecadaha dugaagga leh.

2

dadqalato-da: (magac, dhedig, keli) haweenay. hilibka dadka cunta. Dhegdheer waxay ahayd dadgalato. Dh: buti.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bahal naasooleyda waaweyn ka mid ah oo leh dhogor duf ah dabo aad u gaaban iyo cago balballaadhan noocyo badaanna way leeyahay waxay ku nooshahay dhulka barafka leh iyo kaymaha waawayn ee ameerika iyo aasiya. Dh: buti.

waa la naqliyay ✓

koala, n.m. - Buti ku nool Ostraaliya

waa la naqliyay ✓

ours, n.m. - buti; naas dheer.

waa la naqliyay ✓

/bat/ (conj) laakiin; hase yeeshee

waa la naqliyay ✓

1

but, n.m. - Muraad; gasdi; walax; shay;

2

but (football) - Goolka ciyaarta kubbada

3

gardien de but - Gool-jooge; Gool-haye.

waa la naqliyay ✓

c., laakin, se (used as an affix).

waa la naqliyay ✓

1

biti¹: m.l Nasiib; hoodo.

2

biti²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax sida buda iyo wixi lamida oo aan culays badan lahayn dabayl raacin.

waa la naqliyay ✓

1

biti¹: m.l Nasiib; hoodo.

2

biti²: f.g2 (-iyay, -isay) Wax sida buda iyo wixi lamida oo aan culays badan lahayn dabayl raacin. m.f.dh, bitin.

waa la naqliyay ✓

v. cause to fly; raise dust; drive fast

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) luck (laak)-, fortune (foor-jun); lot (Zant); fate (feeyt); chance (jaanis) ~ hoodo, cawo, nasiib

2

biti -yey / say: (v) cause something to fly

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) nin la addoonsado. Dh: bidde.

2

biti-ga: (magac, lab, keli) qof wuxuu farta saaraaba u hagaago oo ku guulaysta noloshiisa. Dh: nasiib, ayaan, hoodo, doobir.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to fly; raise dust; [fig.] drive fast rw: bid

2

lx: biti

3

pd: (bitiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: biti

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof calool buuran.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida haan iyo wixi lamida haruub ka qaadid. 2. Wax meel ka duleelin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax sida haan iyo wixi lamida haruub ka qaadid. 2. Wax meel ka duleelin. m.f.dh, bujin.

waa la naqliyay ✓

v. take the lid off; pierce, puncture; explode

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) remove the lid by using force ~ fur

waa la naqliyay ✓

(fal) daboolka ka qaad. Dakhsi ururyoo, aagaan bujin waa!

waa la naqliyay ✓

1

de: take the lid off; pierce, puncture; explode rw: buq

2

lx: buji

3

pd: (bujiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: buji

waa la naqliyay ✓

1

(Buli-da)

2

Shinbirmalab; Maris.

waa la naqliyay ✓

m.dh Shimbir-malab.

waa la naqliyay ✓

f. n. honey-guide bird

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir dadka geedka shinnidu ku jirto tusta. Wallee buli managade aragtay baan shinnidu halkay joogto kuu sheegin. Dh: shinbirmalab, maris.

waa la naqliyay ✓

1

de: honey-guide bird

2

lx: buli

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

syn: maris, shinbir-malab

6

key: buli

waa la naqliyay ✓

1

buri: f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Nafley orodsiin si meel looga fogeeyo; eryid; cayrin. 2. (f.mg) Qof meel uu ku noolaa ama hawl ka hayey ka fogayn dhaliil awgeed. 3. (f.mg) U b.: cid sed dheeraad ah siin.

2

bųri: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid weyso u dhawrnayd ka jebin. 2. Xeer jirey baabbi'in. 3. Xeer jirey ku xad gudibid. la-mid: burri.

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Nafley orodsiin si meel looga fogeeyo; eryid; cayrin. 2. (f.mg) Qof meel uu ku noolaa ama hawl ka hayey ka fogayn dhaliil awgeed. 3. (f.mg) U b.: cid sed dheeraad ah siin. m.f.dh, burin¹.

2

bųri f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid weyso u dhawrnayd ka jebin. 2. Xeer jirey baabbi'in. 3. Xeer jirey ku xad gudibid. m.f.dh, bųrin. la-mid: burri.

waa la naqliyay ✓

1

v. annul, cancel, invalidate; chase (away)

2

buri v. give in excess; boil over

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) cancel (kaan sal)-, annul or invalidate

2

buri: -yey I say: (v) boil over

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ballandarree oo kaga bax waxaad isku ogaydeen. Belo ha qaaddo ninkii buriyey, ballan qaadku galaye. Dh: baaji.

2

buri: (fal) noole caymadi. Baraarka ha burin. Dh: eri, caydhi, baaci.

3

buri: (fal) weyso, soon, xaj iyo waxii la mid ah jebi. Dhuusadu wey burisaa.

4

buri: (fal) xeer ama qanuun jirey jebi ama ka tallaabso oo ku dhaqmi waa. Sharcigii burisay oo buuraha jiidhay.

5

buri: (fal) xunbo soo saar. Keldhigii wuu buriyee dabka ka qaad. Dh: aburi, budhi.

6

buri: (fal) war ama xog la hayay, beeni, warkii laguu sheegay ama aad hore u haysatey buri.

7

buri: (fal) (isku ~) dhiniciisa isku badi. Hadba kii bahnima kuu xigaa, laysku buriyaaye.

8

buri: (fal) used u kordhi; dheeri sii. Walaalkii buu u buriyey bariiskii.

waa la naqliyay ✓

1

(Buta-da)

2

Geed yar oo buruq leh oo iski u baxa: wuxuu u eg yahay bataatada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed-nagaar faalala leh laamo jiljilicsan, caleemo yar oo macaan oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. small plant with edible roots

waa la naqliyay ✓

name-f small plant with edible roots; lit: she who was born with too much baby fat

waa la naqliyay ✓

1

magac loo baxsho gabadh soo dhalatay iyada oo qiyaastii la yaqaannay ka buuran.

2

buto-da: (magac, dhedig, keli) geed magacii. Buto waran baraajistey, balalo qaaddaaye.

3

buto-da: (magac dhedig, keli) koox ama dad fara badan. Reer bariisanaya, buto ruux geliya, ma badbaadiyo xeerkuye, bulsho xeerka u yaalla, weligaa ha ka baydhin. Dh: hurin.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant with edible roots

2

lx: buto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: buto

waa la naqliyay ✓

/batt/ (v) 1. madax ku garaacid 2. dabada ama gumadka wax ku dhamaado. (sidda dabada sigaarka)

waa la naqliyay ✓

/bat/ (n) 1. daab. 2. gumudky sekereedky. 3. infl. biriithy amy dubky. (v) 4. mathy ky dhowow (teesteey- ow).

waa la naqliyay ✓

n., (mark to shoot at) qiyaas, -ti, duug, -ti; the butt end or extremity of a thing, caaro, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

cuti¹: m.l la-mid: cutush.

2

cuti²: f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: cuddi.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m elegance, finery, splendor; refinement, pride

waa la naqliyay ✓

(fal) si deggan u tallaabso; si qumaati ah u soco.

waa la naqliyay ✓

1

(Suti-da)

2

Wax iska celis; jilibdhig.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Jilib dhigidda wax layska daafacayo loo jilib dhigo. 2. (-iyo, m.l) Gaashaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Jilib dhigidda wax layska daafacayo loo jilib dhigo. 2. (-iyo, m.l) Gaashaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. defense, resistance

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sidii loo difaaci lahaa, caabbin lahaa, iyo wixii la mid ah, waxba aan la gala hadhin, hoggaanka qabo hawl, majaraha hawl u qabo. Sutidaan u qabtay. suldaannadi oo markay seefta arkeen bay wada sara joogsadeen.

waa la naqliyay ✓

1

de: defense, resistance

2

initial: s

3

lx: suti

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: suti

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Is b.: qof caro iyo isla weynaan awgeed gaar u istaagid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Abur yeelasho ama soo saarid (siiba awrka qooqan). la-mid: uburi.

waa la naqliyay ✓

(fal) xoor kici; xunbo badan samee; abur ka kici. Saabuunta weelka ku shub oo aburi. Dh: xoori, xunbee.

waa la naqliyay ✓

1

(Baati-ga)

2

Dhar jilicsan oo midabyo leh oo la tosho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Dhar cudbi ah, adag oo midabo leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Dhar cudbi ah, adag oo midabo leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] batik (tie-dyed colored cloth)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) batik (ba tiik)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhar jilicsan oo midabbo leh. Baati u soo gad gabadha la aroosayo. Dh: shiid

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhar

2

de: batik (tie-dyed or colored cloth)

3

lx: baati

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m-col

6

key: baati

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shubanka aan la xajin karin. Nin weyn oo banti dhaaftay, bestii weeye. Dh: ban.

waa la naqliyay ✓

1

(Baqti-ga)

2

Wax aan la gowricin oo iska dhintay; aan la birayn; (ama bakhti).

waa la naqliyay ✓

1

baqti¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Nafley iyadoon la birayn nafbaxday. 2. Nafley nafbaxday oo quruntay. la-mid: bakhti¹.

2

baqti²: f.mg1 (-iyay, -iday, -iyi) Nafley, iyadoon la gawracin nafbixid. la-mid: bakhti².

waa la naqliyay ✓

1

baqti¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Nafley iyadoon la birayn nafbaxday. 2. Nafley nafbaxday oo quruntay. la-mid: bakhti.

2

baqti²: f.mg1 (-iyay, -iday, -iyi) Nafley, iyadoon la gawracin nafbixid. m.f.dh, baqtiyid. la-mid: bakhti.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. dead animal

2

baqti: v. die naturally (of an animal)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) one who has died, especially an animal; dead (dheedh) ~ bakhti-ga

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhimo oo nafta waa. Dh: bakhti.

2

baqti -ga: (magac, lab, keli) geeri iyo nafwaayid. Dh: bakhti.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hal aan weli dhalin da'dii ay ku dhali lahaydna dhaaftay. Sidii batir geeloo baarqabkii abaahiyi lahaa aar laba u kala gooyey. Dh: baatir.

waa la naqliyay ✓

bâtir, v. - Dhis; dhisid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Baadi maqan xogteeda sheegid. 2. Baadi maqan xogteeda cid weyddiin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Baadi maqan xogteeda sheegid. 2. Baadi maqan xogteeda cid weyddiin. m.f.dh, baytin.

waa la naqliyay ✓

v. give ~ request information, find out about (stray animal ~ something lost) and report back

waa la naqliyay ✓

1

de: give ~ request information, find out about (stray animal ~ s.t. lost) and report back

2

lx: bayti

3

nt: baytin (ta) [vn-f], baytis (ka) [vn-m]

4

pd: (baytiyey)

5

ps: v2a=

6

key: bayti

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Binti

waa la naqliyay ✓

name-f daughter (Arb)

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Binti

3

lx: Binti

4

ps: name-f

5

key: Binti

waa la naqliyay ✓

1

(Bitin-ta)

2

Bito kicin; duulin; buubin; haadin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biti².

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) boodh ama budo kicin. Bitinta iyo finiinka naga daaya. Dh: duulin, bidin, haadin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Arday hal fasal ama ka badan gudbin. 2. Ka b.: wax wax kale dul marin iyadoo dhankeeda kale lagu ridaayo. la-mid: boodsii.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Arday hal fasal ama ka badan gudbin. 2. Ka b.: wax wax kale dul marin iyadoo dhankeeda kale lagu ridaayo. m.dh, bootin. la-mid: boodsii.

waa la naqliyay ✓

v. cause to jump; bounce something

waa la naqliyay ✓

-yey say: (n) making something or someone jump

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax boodsii oo meel sare gaarsii. Booti buugga oo bannaanka ku tuur

2

booti: (fal) arday dulmaray ardaydii kale fasalkiisa ka boodsii oo meel kore gaadhsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to jump; bounce s.t. rw: bood

2

lx: booti

3

pd: (bootiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: booti

waa la naqliyay ✓

/buruut/ (adj) xayawaan ah (caqli xayawaan leh).

waa la naqliyay ✓

/bruut/ (n) 1. qof dhug ing lahaayny (hooly eh). 2. qof naariis amy turow ing lahaayny amy wal ing turaany.

waa la naqliyay ✓

brute, n.f. - qof akhlaaq xun

waa la naqliyay ✓

n. and a., bahal, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

agg. - bahaleed.

2

s.m. waxash.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bub ciyaarid. Cali bubid laguma gaadho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyiin, m.dh) (dii.) Qof raacsan diinta loo yaqaan buddiyadda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyiin, m.dh) (dii.) Qof raacsan diinta loo yaqaan buddiyadda.

waa la naqliyay ✓

(fal) budo ka dhig oo daqiiji. Hadhuudhka aad u buddi. Dh: budli.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax aad u jilcin ama budul ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax aad u jilcin ama budul ka dhigid. m.f.dh, budlin.

waa la naqliyay ✓

v. grind, pulverize

waa la naqliyay ✓